Otubltkc £ 1^20 listopada 19S7 r.BIBLIOTEKA Urzedu Patentowego PiltLJejtozipimliti[Liimj POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40355 KL 31 Leon Krzeminski Warszawa, Polska Sposób odlewania naczyn bimetalowych oraz urzadzenie do wykonywania tego sposobu Patent trwa od dnia 5 kwietnia 1957 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób wyrobu naczyn bimetalowych z wlewana od wewnatrz warstwa aluminiowa.Znane naczynia metalowe sa wytwarzane al¬ bo z jednorodnego metalu np. z aluminium, ze¬ laza, srebra itd., albo sa powlekane drugim me¬ talem, np. kotly miedziane od wewnatrz pobie¬ lane (cynowane) lub np. naczynia zelazne od wewnatrz i zewnatrz emaliowane.Naczynia z jednego metalu, zwlaszcza alumi¬ niowe nie sa zbyt praktyczne, gdyz na ogniu szybko sie nagrzewaja, lecz równiez i dosc szybko stygna. Naczynia emaliowane wpraw¬ dzie dluzej trzymaja cieplo, lecz trudniej sie nagrzewaja. Brak jest natomiast naczyn, które- by latwo sie nagrzewaly i po nagrzaniu dlugo zatrzymywaly cieplo. Takimi naczyniami sa na¬ czynia wytwarzane sposobem wedlug wynalaz¬ ku. Sa to naczynia bimetalowe, zelazno-alumi- niowe. Naczynia takie z zewnatrz sa zelazne a od wewnatrz aluminiowe. Naczynia wykona¬ ne sposobem wedlug wynalazku wyrózniaja sie nadzwyczaj szybkim nagrzewaniem sie przy je¬ dnoczesnym posiadaniu cennej zalety dlugiego zatrzymywania ciepla, to jest powolnego ochla¬ dzania sie. Dzieje sie to dzieki temu, ze wew¬ netrzna warstwa jest wykonana z aluminium a zewnetrzna z zelaza. Rozgrzewanie sie war¬ stwy aluminiowej i akumulacja ciepla powstaje wskutek dobrej przewodnosci wewnetrznej war¬ stwy, wykonanej z aluminium, natomiast wy- promieniówywanie ciepla jest utrudnione dzieki zelaznej warstwie zewnetrznej wskutek tego, ze zelazo jest gorszym przewodnikiem ciepla niz aluminium. Cecha znamienna tafcjch naczyn jest tof ze sa wykonane z bimetalu zelazo-alumi- nium. Dotychczas nie jest znany sposób wytwa¬ rzania naczyn z zelazo-aluminium, gdyz nie zna¬ ny jest sposób laczenia aluminium z zelazem w sposób trwaly. Sposób wedlug wynalazku usu¬ wa te luke.Na rysunku przedstawiono urzadzenie wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia fortne wlewnicza osadzona wraz z pierscieniem nasciance pólfabrykatu* wykonanego np. z blachy £elaznej, fig. %;.A widc^ z dolu pierscienia mo¬ cujacego, fig. 3 — przekrój poprzeczny pierscie¬ nia "mocujacego, a fig. 4 — przykladowo prze¬ krój pionowy naczynia bimetalowego zelazno- fcluminiowego.Urzadzenie do wykonywania naczyn zelazno- aluminiowych sklada sie z metalowego pierscie¬ nia mocujacego 1, najlepiej zelaznego oraz z for¬ my wlewniczej 2. Pierscien mocujacy sklada sie z dwóch polówek wykonanych w postaci pól- obreczy polaczonych wzajemnie i zamocowanych na naczyniu za pomoca srub sciagajacych 13 lub w inny sposób. Pierscien mocujacy i posiada schodkowy profil przekroju uwidoczniony na fig. 1 i 3, co umozliwia zamocowanie go na ze¬ wnetrznej stronie 3 powlekanego naczynia jego scianka Wewnetrzna 4, to jest czescia posiada¬ jaca mniejsza srednice wewnetrzna. Zewnetrz¬ na (górna) czesc pierscieniowa 5 lacznie z for¬ ma wlewnicza 2 tworzy górna (na rysunku) czesc formy, umozliwiajac w górnej czesci na¬ czynia dwustronne nalozenie warstwy roztopio¬ nego aluminium. Wskutek tego gotowe naczynie w górnej swej czesci posiada wywiniety na ze¬ wnatrz kolnierz 7 bardzo wydatnie wzmacnia¬ jacy konstrukcje górnej czesci naczynia, która z reguly najlatwiej podlega deformacji. Szcze¬ gólnie jaskrawo wystepuje to w naczyniach alu¬ miniowych.Na zewnetrznej czesci pierscieniowej 5 pier¬ scienia mocujacego 1 wyzlobione sa rowki 10 do uchodzenia powietrza z formy w czasie wlewa¬ nia do niej aluminium. Forma odlewnicza 2 po¬ siada ksztalt naczynia cylindrycznego ze stop¬ niowo zwiekszajacym sie ku dolowi lejem wlew- niczym 5, przez który wlewa sie roztopione alu¬ minium. Forma odlewnicza 2 w górnej swej cze¬ sci posiada plaski kolnierz pierscieniowy 9, któ¬ rym opiera sie o pierscien mocujacy 1. Do kol¬ nierza pierscieniowego 9 sa przymocowane kol¬ ki 12, które lacznie z przyspawanymi do obu polówek pierscienia mocujacego 1 gniazdami 6 ustalaja wspólesiowo ustawienie formy w sto¬ sunku do scianek zelaznych naczynia. Scianki 12 formy odlewniczej 2 sa w bardzo nieznacznym stopniu stozkowo zbiezne ku dolowi w celu lat¬ wiejszego wyjecia formy z wykonanego naczy¬ nia.Sposób wyrobu naczyn , zelazno-aluminiowych jest nastepujacy. Naczynie 3 z blachy zelaznej (pólfabrykat) o dowolnej grubosci scianek czys- ci sie od tej strony, która ma byc oblewana alu¬ minium znanymi spsobami, np. przez piaskowa¬ nie lub przez trawienie w kwasach o znanym skladzie chemicznym. Nastepnie po przemyciu woda wklada sie (cale) do stezonego chlorku" cyny, utrzymujac go tam okolo dwóch godzin.Po wyjeciu splukuje sie go czysta woda i obsu- sza. Bezposrednio przed zamocowaniem naczy¬ nia w formie 2 wewnetrzne scianki naczynia a czesciowo i zewnetrzne (górna czesc naczynia) zwilza sie mieszanina, skladajaca sie z wodnego roztworu chlorku cynku i chlorku sodu o skla¬ dzie chemicznym 40 czesci rozwodnionego chlor¬ ku cynku, 10 czesci chlorku sodu i 50 czesci wo¬ dy destylowanej. Po wysuszeniu na powierzchni naczynia pozostaje cienka warstwa mieszaniny, która przy wlewaniu roztopionego aluminium rozpuszcza sie, powodujac dobra przyczepnosc roztopionego aluminium do scianek naczynia ze¬ laznego. Forme 2 od strony wlewu smaruje sie grafitem, który daje moznosc latwego wyjecia jej z naczynia po jego ochlodzeniu. Po wyjeciu formy z naczynia wycina sie wlew, który ufor¬ mowal sie wewnatrz naczynia w leju odlewni¬ czym 8. Reszte wlewu wytacza sie, wyrównujac od wewnatrz dno i scianki naczynia. Nastepnie naczynie szlifuje sie i poleruje. Zewnetrzna scianka naczynia moze byc niklowana, chromo¬ wana, emaliowana itd. PL PL