..&& Opublikowano dnia 7 grudnia 1957 r.GOAt ASi 7 POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40264 KI. 42 c, 11/01 Zjednoczenie Przemyslowe Budoiuy Huty' *) im. Boleslawa Bieruta Czestochowa, Polska Przyrzad pomocniczy do niwelacji z ziemi niodoslepnych punktów wysokosciowych Patent trwa od dnia 6 grudnia 1956 r.Uzycie przyrzadu wedlug wynalazku jest nie¬ zbedne w przypadkach, gdy zachodzi koniecznosc sprawdzenia poziomu wolnostojacych slupów be¬ tonowych lub stalowych (15 — 20 m wysokich), w celu ulozenia na nich belek podsuwnicowych wzglednie konstrukcji dachowej oraz do pomiaru wysoikosci innych trudno dostepnych dla niwela- tora punktów pomiarowych. Zasadniczo do zniwe¬ lowania takich punktów konieczne byloby wybu¬ dowanie pomostu o wysokosci niwelowanych slupów, w celu ustawienia na nim niwelatora (przy dlugich szeregach slupów takich pomos¬ tów potrzeba od 2 do 3) oraz zrobienie wysokiej i ciezkiej drabiny, siegajacej do górnej powierz¬ chni slupów, dla wydostania sie tam figuranta z lata niwelacyjna.Taka czynnosc polaczona jest z bardzo duza •) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wy¬ nalazku jest inz. Wlodzimierz Wyszynski. strata czasu, potrzebnego na kazdorazowe wydo¬ stawanie sie robotnika z lata niwelacyjna po dra¬ binie na szczyty wolnostojacych slupów i scho¬ dzenia z nich, a nastepnie na przenoszenie wy¬ sokiej i ciezkiej drabiny od jednego slupa do drugiego, do czego konieczna jest pomoc kilku robotników. Ponadto wspinanie sie po drabinie na wysoki slup z lata niwelacyjna i schodzenie z niego powoduje szybkie meczenie sie robotni¬ ka, a tym samym naraza go na powazne nie¬ bezpieczenstwo upadku.Tych duzych strat na czasie oraz kosztów bu¬ dowy wysokich pomctetów na stanowisko instru¬ mentu, sporzadzanie wysokiej drabiny oraz za¬ trudnianie kilku robotników do przenoszenia ciezkiej drabiny mozna uniknac, stosujac przy¬ rzad wedlug wynalazku, za pomoca którego z lat¬ woscia mozna dokonac niwelacji wolnostojacych wysokich slupów przy ustawionym niwelatorze na ziemi.Na rysunku fig. 1 przedstawia umocowanie laty niwelacyjnej na rurkach, a fig. 2 — ustawie¬ nie niwelatora i zawieszenie laty niwelacyjnej na wysokich slupach.Omawiany przyrzad sklada sie z kilku 3-metro- wych rurek metalowych 1 o srednicy 3 — 4 cm, laczonych ze soba gwintem, które tworza w ten sposób prosty drazek o dlugosci 15 — 20 m.Na dolnym koncu drazka umieszczona jest lata niwelacyjna (2 metrowa) 2, która obraca sie doo¬ kola swej osi, co umozliwia dokonanie odczytu w kazdym polozeniu drazka. Górna czesc drazka jest zakonczona krótkim 30 — 40 cm poprzecz¬ nym ramieniem 3 o trójkatnym profilu, które slu¬ zy do zaczepienia drazka z lata na wolnostoja¬ cym slupie 4, którego górny poziom ma byc zni¬ welowany.Ramie poprzeczne 3 posiada na swym koncu krótki (2 — 3 cm) trzonek z kulka 5, przez co osiaga sie te korzysc, ze ramie poprzeczne nie spoczywa na calej swej dlugosci, a opiera sie o powierzchnie slupa tylko punktem, co umozli¬ wia latwe wychylanie zwisajacego drazka w róz¬ nych kierunkach i utrzymywanie go w pozycji pionowej, za pomoca poziomnicy pudelkowej.Poza tym za pomoca kulki mozna latwo odsunac drazkiem na bok znajdujace sie na górnej po¬ wierzchni slupa ewentualne drobne zanieczysz¬ czenia w postaci kamyczków, czesci betonu lub innych nierównosci, które wywieralyby ujemny na której umieszczona jest lata niwelacyjna, sklada sie z podwójnych rurek zachodzacych na siebie i zlaczonych ze soba sworzniami z nakret¬ ka 7, przechodzacymi przez otwory 8 wywierco¬ ne w odstepach pólmetrowych. Urzadzenie to pozwala na wydluzanie drazka o pewien potrzeb¬ ny odcinek, przez odkrecenie sworzni i wysunie¬ cie zewnetrznej rurki z lata.Sposób uzycia tego przyrzadu opisano ponizej po ustawieniu niwelatora 9 na ziemi, w odpo¬ wiedniej odleglosci od szeregu niwelowanych slupów, drazek zlaczony uprzednio z poszczegól¬ nych rurek na odpowiednia (wysokosc) dlugosc, zawiesza sie na pierwszym z brzegu slupie, obra¬ cajac lata miernicza (niwelacyjna) w strone usta¬ wionego niwelatora. Gdyby przygotowany dra¬ zek okazal sie za dlugi, nalezy wylaczyc z draz¬ ka jedna ze srodkowych rurek (3 m), a ostatnia rurke z lata przedluzyc przez odkrecenie sworzni i wysuniecie rurki zewnetrznej na potrzebna dlu¬ gosc, tak by dolny koniec drazka znajdowal sie kilkadziesiat centymetrów nad ziemia, a lata ni¬ welacyjna znalazla sie na wysokosci celowej ni¬ welatora ustawionego na ziemi. Po dokonaniu odczytu przenosi sie drazek do nastepnego slupa.W ten sposób mozna z latwoscia i szybko doko¬ nac, niwelacji z ziemi wszystkich slupów, jak tez i belek podsuwnicowych, bez potrzeby wydosta¬ wania sie z lata i niwelatorem na góre. Po skon¬ czonej niwelacji drazek rozbiera sie przez odkre¬ cenie poszczególnych rurek. Mozna wyjac rów¬ niez i late niwelacyjna przez odkrecenie srubek motylkowych, rozluznienie kolnierzyków na rur¬ ce 10 i podniesienie górnej dzwigni o trójkatnym profilu 11, na którym obraca sie lata.Dzialanie tego przyrzadu polega na tej zasa¬ dzie, ze zamiast dokonywania pomiaru na wyso¬ kosci niwelatorem ustawionym na jednym pozio¬ mie z lata niwelacyjna, przedluza sie late o pe¬ wien staly odcinek, równy w przyblizeniu wyso¬ kosci badanego slupa, co daje moznosc dokona¬ nia niwelacji z dolu.Ponadto po zaczepieniu na poprzecznym ramie¬ niu drazka 3 tasmy stalowej w punkcie 12, mozna dokonywac równoczesnie pomiaru dlugosci bada- nego slupa wzglednie innego trudno dostepnego punktu na wysokosci. Przyrzad ten winien znaj¬ dowac sie na kazdej budowie obiektu przemys¬ lowego i powinien byc uzywany w trakcie sta¬ wiania slupów pionowych, wzglednie ukladania belek podsuwnicowych do sprawdzania pozio¬ mów. Unikneloby sie w ten sposób nie pozada¬ nych i trudnych do usuniecia róznic wysokosci, wykrywanych dopiero w czasie ostatecznego po¬ miaru wysokosci niwelatorem ustawionym na górze. PL