Onnblikowano dnia 15 stycznia, 1058 r. <£ _ ^0 [biblioteka- 4 i i ;•;.-,?owego I , POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40177 Zjednoczenie „Elektroprojekt"*) Warszawa, Polska KI. 21 c, 62/70 Uklad elektrgczap centralnego sterowania, sygnalizacji i blokadp Patent trwa od dnia 12 lipca 1956 r.Przedmiotem wynalazku jest uklad elektrycz¬ ny centralnego sterowania, sygnalizacji i bloka¬ dy w zastosowaniu do zdalnego sterowania prze¬ myslowymi badz przemyslowo - gospodarczymi przebiegami technologicznymi oraz ruchem urza¬ dzen warunkujacych powstawanie tych przebie¬ gów.Wszystkie znane dotychczas uklady centralne¬ go sterowania, sygnalizacji i blokady w zastoso¬ waniu do zdalnego sterowania przebiegami tech¬ nologicznymi nie stanowily jednolitego systemu pozwalajacego na zbudowanie w sposób z góry okreslony urzadzenia mechaniczno-elektryczne- go do centralnego sterowania, sygnalizacji i blo¬ kady. Schematy takich urzadzen stanowily przedmiot dlugich i zmudnych prac Wszystkie znane uklady wymagaly zastosowania1 bardzo duzej liczby przekazników, przy czym liczba ta zalezala od liczby obwodów sterowniczych i bar¬ dzo czejsto przy analitycznym sprawdzaniu dzia- •) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Jerzy Topolski, inz.Witold Werner i Mieczyslaw Sawicki. lania1 poszczególnych urzadzen nastepowalo zwie¬ kszenie lub zmniejszenie liczby zasadniczych ele¬ mentów, a w tej liczbie i przekazników.Uklad wedlug wynalazku usuwa niedogodnosci dotychczas stosowanych systemów zdalnego ste¬ rowania. Zmniejsza on kilkakrotnie liczby nie¬ zbednych przekazników, przy czym liczba tych przekazników zostaje wyznaczona zawsze przez liczbe urzadzen ruchu, czyli liczba ta moze byc zawsze z góry okreslona, co z reguly nie jest mozliwe w dotychczas stosowanych ukladach.Uklad wedlug wynalazku wyjasnia rysunek, na którym fig. 1 przedstawia schemat ideowy, fig. 2 — uklad w zastosowaniu do spichrza zbo¬ zowego, fig. 3 — schemat przebiegów technolo¬ gicznych tego spichrza oraz fig. 4 — sposób for¬ mowania typowego wezla rozdzielczego.Uklad centralnego sterowania, sygnalizacji i blokady wedlug wynalazku sklada sie z glów¬ nych torów elektrycznych A—M, tworzacych za¬ leznie od liczby etapów technologicznych szcze¬ ble I—IV przebiegów elektrycznych. Dla uru¬ chamiania tak pojedynczych, jak i zespolowych napedów elektrycznych, badz innego rodzajuurzadzen mechanicznych w torach glównych A—M ukladu wlaczone sa styczniki liniowe 1—10 i 126 z wlasnymi stykami pomocniczymi U—17 i ISO.Tory glówne I, K, L pierwszego szczebla prze¬ biegów elektrycznych (I) lacza sie elektrycznie z torami glównymi F, G, H drugiego szczebla przebiegów (Ily poprzez pomocnicze styki wlasne 16, 11 i 180 styczników liniowych 9, 10 i 126 po¬ przez styki 63—82 przelaczników wybiorczych 24—27, poprzez styki wylaczników jednobiegu- nowych 93—101, które.sa zwierane i rozwierane za pomoca dzwigten sprzezonych mechanicznie z rozdzielaczami (przebiegów technologicznych), którym przelaczniki te zostaly podporzadkowane przy ukladaniu schematu, oraz poprzez tory roz- galezne k—w, tory rozdzielcze x, y, z i wylacz¬ niki na przemian zajeto-wolne 39 i 40.Tory glówne F, G, H drugiego szczebla prze¬ biegów elektrycznych (II) lacza sie elektrycznie z torami glównymi A, C, E, trzeciego szczebla przebiegów (III) poprzez pomocnicze styki wla¬ sne 13, 14, 15 styczników liniowych 6, 7, 8, po¬ przez styki 48—61 przelaczników wybiorczych 21—23, poprzez tory rozgalezne a—i oraz przez styki wylaczników na przemian zajeto-wolne 30—38.Tor glówny C trzeciego szczebla przebiegów elektrycznych (III) laczy sie elektrycznie z torem glównym B czwartego szczebla przebiegów ele- krytycznych (IV) poprzez pomocnicze styki wla¬ sne 11 stycznika liniowego 3, poprzez styki wy¬ lacznika jednobiegunowego 46, przy czym w przy¬ padku rozwarcia styków tego ostatniego droga dla przebiegów technologicznych z toru glów¬ nego B Jest zamknieta, natomiast dla przebie¬ gów technologicznych z urzadzen, przy których zainstalowany zostal przelacznik jednobieguno- wy 46, droga jest wolna lub przeciwnie.Tor glówny E trzeciego szczebla przebiegów elektrycznych (III) laczy sie elektrycznie z to¬ rem glównym D czwartego szczebla przebie¬ gów elektrycznych (IV) poprzez pomocnicze sty¬ ki wlasne 12. stycznika liniowego 6, poprzez sty¬ ki wylacznika jednobiegunowego 47 oraz po¬ przez styki wylacznika na przemian zajeto-wol¬ nego 45.Tor glówny H drugiego szczebla przebiegów elektrycznych (II) laczy sie elektrycznie z torem glównym D czwartego szczebla: przebiegów ele¬ ktrycznych (IV) (z pominieciem trzeciego szczebla przebiegów) poprzez pomocnicze styki wlasne 15 stycznika liniowego 8, poprzez styki 62 przelacz¬ nika wybiorczego 23, poprzez tor rozgalezny ; oraz poprzez styki wylacznika na przemian za¬ jeto-wolnego 45.Linia zasilajaca N laczy zródlo pradu z torem glównym M pierwszego szczebla przebiegów ele¬ ktrycznych (I) poprzez styki 86—88 przelacznika wybiorczego 28, poprzez styki wylaczników je- dnobiegunowych 113—116, które sa zwierane i rozwierane za pomoca dzwigien sprzezonych mechanicznie z rozdzielaczami przebiegów tech¬ nologicznych (którym przelaczniki te zostaly podporzadkowane) oraz poprzez styki wylaczni¬ ków na przemian zajeto-wolnych 41—44, analo¬ gicznie jak w wezlach 18, 19, 20.Linia zasilajaca P laczy elektrycznie zródlo pradu z torem glównym L pierwszego szczebla przebiegów elektrycznych (I) poprzez styki 83—87 przelacznika wybiorczego 29 oraz poprzez styki wylaczników jednobiegunowych 110—112.Linia zasilajaca R laczy zródlo pradu T z to¬ rem glównym K pierwszego szczebla przebiegów elektrycznych (I) poprzez styki wylaczników wtyczkowych (lub innego typu) 106—109, po¬ przez tory rozgalezne oraz poprzez styki wylacz¬ ników jednobiegunowych 102—105 zwieranych i rozwieranych lokalnie na sygnal centralny.W ukladzie wedlug wynalazku rozróznia sie dwa typy wezlów rozdzielczych. Pierwszy typ wezla rozdzielczego stanowi przelacznik wybior¬ czy 24 o dowolnej liczbie styków oraz wylaczniki jednobiegunowe 93—95, wlaczone w tory rozga¬ lezne m, n, o. Przelacznik wybiorczy 24 jest na¬ stawiany cetnralnie z tablicy nastawczej, nato¬ miast wylaczniki jednobiegunowe 93—95 sa wla¬ czane lokalnie na sygnal centralny, z których kazdy jest podporzadkowany odnosnemu styko¬ wi przelacznika wybiorczego 24, przy czym wy¬ laczniki jednobiegunowe 93—95 sa sprzezone me¬ chanicznie z rozdzielczymi urzadzeniami mecha¬ nicznymi procesów technologicznych (np. z za¬ suwami rozdzielczymi w spichrzach zbozowych) w taki sposób, ze kiedy za pomoca rozdziela¬ cza mechanicznie uruchamiana jest droga dla danego przebiegu technologicznego, to jednocze* snie wylacznik, np. 93, zamyka obwód elektrycz¬ ny, tego przebiegu tale, iz przy jednoczesnej zgod¬ nosci jego polozenia z polozeniem przelacznika wybiorczego 24 umozliwiony zostaje przeplyw pradu z toru glównego pierwszego szczebla przebiegów (I) na tor glówny drugiego szczebla przebiegów (II). Na kazdy tor glówny tego szcze¬ bla (II) przebiegów elektrycznyca przypada je¬ den tor rozdzielczy, np. x, y lub z, od którego moze byc odprowadzonych tyle torów rozgalez- nych (np. n, p, t), ile torów glównych jest na pierwszym szczeblu przebiegów (I), np. trzy.Drugim typem wezla rozdzielczego w ukladzie wedlug wynalazku jest np. wezel 18, którego po- szczególne tory rozgalezne a, b, c sa polaczone z odpowiednimi zaciskami przelaczników 21, 22, 23, umieszczonych w torach glównych E, G i H drugiego szczebla przebiegów elektrycznych (II).Formowanie wezla typu 18 z dowolnej liczby torów rozgaleznych zostalo wyjasnione na fig. 4.W celu uformowania wezla typu 18, skladaja¬ cego sie z ednego toru rozgaleznego, np. toru a, zaopatrzonego w wylacznik na przemian zajeto- wolny, np. 30, wystarczy koncówke 303 toru glównego A polaczyc z miedzystykowym zacis¬ kiem 304, a sam wylacznik na przemian zajeto- wolny 30 ustawic w takiej pozycji, aby styk 305 byl zwarty a styk 302 otwarty, co umozliwi prze¬ plyw pradu z toru rozgaleznego a na tor glów- ny A.W celu przelaczenia nastepnego toru rozgalez¬ nego, np. toru rozgaleznego b, na wezel w ten sposób zapoczatkowany nalezy miedzystykowy zacisk 313 wylacznika 31 polaczyc z wolnym za¬ ciskiem 301 styku 302 wylacznika na przemian zajeto-wolnego 30. Analogicznie postepuje sie przy przelaczaniu kazdego nastepnego toru roz¬ galeznego, jak to wynika z fig. 4.Stosujac wyzej opisane typy wezlów rozdziel¬ czych, uklad wedlug wynalazku rozbudowuje sie wszerz, tj. na dowolna liczbe torów glów¬ nych w kazdym szczeblu, a rozcinajac tory glów¬ ne w dowolnych punktach, np. w punktach 123, 124, 125, uklad wedlug wynalazku rozbudowuje sie wzdluz, tj. wprowadza sie jeden lub wiecej szczebli przebiegów elektrycznych z dowolna liczba torów glównych. Sposób dobudowywania lub kasowania tak torów glównych, jak i torów rozgaleznych zostal uwidoczniony na fig. 1 li¬ niami przerywanymi.Uklad wedlug wynalazku jest wiec ukladem uniwersalnym, a urzadzenie mechaniczno-ele- ktryczne, zbudowane nar podstawie tego ukladu, moze sluzyc do zdalnego sterowania dowolnej liczby napedów elektrycznych lub zespolów tych napedów, badz dowolnej liczby innego rodzaju urzadzen mechanicznych, warunkujacych pow¬ stawanie okreslonego rodzaju przebiegów tech¬ nologicznych bez potrzeby wprowadzenia zasad¬ niczych zmian w ukladzie. W przeciwienstwie do tego w ukladach dotychczas stosowanych przy¬ laczenie dwóch, czy trzech nowych obwodów elektrycznych pociagalo za soba koniecznosc przebudowywania calego ukladu pod katem no¬ wych potrzeb.Przyklad urzadzenia mechaniczno-elektryczne- go o ukladzie wedlug wynalazku uwidoczniono na fig. 2. Jest to schemat ideowy obwodów ele¬ ktrycznych, odpowiadajacy uwidocznionemu na fig. 3 schematowi przebiegów technologicznych spichrza zbozowego na okolo 5000 ton skladowa- nia. Uklad przedstawiony na fig. 2 pod wzgledem elektrycznym jest identyczny z ukladem we¬ dlug wynalazku przedstawionym na fig. 1. Róz¬ nica polega jedynie na nieco odmiennym rozlo¬ kowaniu urzadzen mechaniczno-elektrycznych, a mianowicie odpowiednio do schematu przebie¬ gów technologicznych i rozlokowania urzadzen mechanicznych i elektrycznych warunkujacych zalozone przebiegi technologiczne. Na fig. 3 urza¬ dzenia mechaniczne zostaly oznaczone za po¬ moca tych samych cyfr, co i odpowiednie urza¬ dzenia elektryczne na fig. 112.Zalozono ponizej podany przebieg technolo¬ giczny.Zboze (lub inny skladowany material) wedlug fig. 3 ma byc przetransportowane z kosza zasy¬ powego K 1 za pomoca transportera 3 poprzez otwarta zasuwe rozdzielcza 34, droga e, do pod¬ nosnika 7 i stamtad poprzez otwarta zasuwa 39 droga h do transportera 126, dalej poprzez otwar¬ ta zasuwe 43 do jednej z komór zaladowczych.Wedlug wynalazku przeplyw pradu elektrycz¬ nego zwiazany z realizacja dowolnie wybranych przebiegów technologicznych posiada kierunek przeciwny do kierunku tych przebiegów. W wy¬ niku tego przeplyw tego pradu powoduje uru¬ chomienie urzadzen mechanicznych, poczynajac od konca wybranego przebiegu technologicznego, co ma na celu zapobiec skutkom awarii, które moglyby nastapic, gdyby przeplyw pradu elek- tycznego byl zgodny z kierunkiem zalozonych przebiegów elektrycznych. Bowiem w przypad¬ ku awarii, tj. przerwania z jakichkolwiek przy¬ czyn obwodu sterowniczego, prad plynie tylko od zródla pradu do miejsca awarii, a wiec pracuja jedynie urzadzenia mechaniczne od miejsca awarii do konca linii procesu technologicznego.Natomiast urzadzenia poczatkowe podajace ma¬ terial zatrzymuja sie na skutek przerwania do¬ plywu pradu i dlatego w przypadku awarii nie moga spowodowac zasypania materialem tego urzadzenia, na którym nastapila awaria.Obieg ten wedlug fig. 1 podano ponizej.Przelacznik wybiorczy 28 nastawia sie na po¬ lozenie styku 90.Zamyka sie styki wylacznika jednobiegunowe- go 114.Wylacznik na przemian zajeto-wolny 43 auto¬ matycznie otwiera dalsza droge pradowi przez zwarcie swych dolnych styków, gdyz jest on w taki wlasnie sposób mechanicznie sprzezonyz zasuwa urzadzenia rozdzielczego tego wezla, ze zasuwa ta otwierajac droge dla zalozonego prze¬ biegu technologicznego zamyka dolne styki wy¬ lacznika 43 i Jednoczesnie otwiera jego styki gór¬ ne lewe, przez co odcina sie droge dla ewentu¬ alnego przebiegu pradu przez inny tor rozga- lezny.Zamyka sie styki górne lewe wylaczników na przemian zajeto-wolnyeh 41 i 42, co w konsek¬ wencji otwiera droge dla przeplywu pradu do stycznika 126.Gdyby zostala popelniona pomylka i dokona- noby innego polaczenia w stykach wylaczników na przemian zajeto-wolnych 41—44* to nie uzy- skanoby polaczenia] z ramieniem kontaktowym przelacznika 28, znajdujacym sie na stykach 90 i prad nie móglby poplynac.Impuls pradu dziala1 na stycznik 126, który z kolei uruchamia odpowiednie urzadzenie me¬ chaniczne (przenosnik) i jednoczesnie zwiera po¬ mocnicze styki wlasne 18, umozliwiajac pradowi dalszy przeplyw do przelacznika wybiorczego 27.Przelacznk 27 ustawia sie na polozeniu sty¬ ków 64 — otwiera to droge pradowi do toru rozgaleznego Je.Zamyka sie styki dolne wylacznika na prze¬ mian zajeto-wolnego 39, co powoduje automa¬ tycznie otwarcie jego styków górnych prawych, a w konsekwencji otwiera droge dla przeplywu pradu do przekaznika 7, odcinajac droge w kie¬ runku toru rozdzielczego y.Impuls pradu dziala na stycznik 7, który uru¬ chamia odpowiednie urzadzenie mechaniczne i jednoczesnie zwiera styki wlasne 14, umozli¬ wiajac pradowi dalszy przeplyw do przelacznika1 wybiorczego 22.Przelacznik 22 ustawia sie na polozenie sty¬ ków 55 umozliwiajac pradowi jego przejscie na tor rozgalezny a.Zamyka sie styki górne prawe wylacznika na przemian zajeto-wolnego 34, co powoduje auto¬ matyczne otwarcie jego styków dolnych a w kon^ sekwencji otwiera1 droge dla przeplywu pradu do stycznika 3, odcinajac droge w kierunku toru rozgaleznego /, przy czym styki dolne wylaczni¬ ka na przemian zajeto-wolnego 33 zamykaja sie, przez co. równiez odcina sie droge dla1 przejscia pradu w kierunku toru rozgaleznego d.Impuls pradu dziala na stycznik 3, który uru¬ chamia odpowiednie urzadzenie mechaniczne i jednoczesnie zwiera1 swe pomocnicze styki 11 i w ten sposób obieg pradu zostaje zamkniety oraz wszystkie urzadzenia mechaniczne dla rea¬ lizowania zalozonego przebiegu technologicznego uruchomione. PL