Q*«%mto*»lie iftlft 10 fri&Azifctttifca 196* f. 3IBLIOTEK^f Urzedu PonM!' SOLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOW1J OPIS PATENTOWY Nr 40103 KL 42 n, 9/04 Wlodzimierz Uhrynomski Warszawa, Polska Mapa przestrzenna oraz sposób jej uksztaltowania Patent trwa od dnia 6 wrzesnia 1956 t Przedmiotem wynalazku jest mapa lub plan przestrzenny oraz sposób ich uksztaltowania.Mapy przedstawiaja uksztaltowanie powierz¬ chni kuli ziemskiej w postaci rzutów na plasz¬ czyzna. Zróznicowania wysokosci w odnie¬ sieniu do poziomu morza sa przedstawiane na mapach w formie izohips, tj. linii laczacych na danej mapie punkty o jednakowym wzniesieniu ponad poziom morza i trzeba pewnych zdolnosci zarówno indywidualnych, jak i duzej wprawy, aby przedstawiona na tej mapie miejscowosc móc widziec przestrzennie.Do celów szkoleniowych i specjalnych wyko¬ nywane sa tzw. mapy plastyczne, w których ksztalt terenu i wszelkie oznaczenia konwencjo¬ nalne przyjete w kartografii sa wykonane prze¬ strzennie z zachowaniem pewnej skali. Te mapy plastyczne wytwarza sie z drewna., gipsu, pa¬ pieru lub innego materialu usztywnianego od¬ powiednio spoiwem lub KLeiwem, przy czym poszczególne miejsca terenu sa specjalnie mode¬ lowane i kolorowane, aby ttla&wic pszestrzeroc wyobrazenie danego terenu i zapamietanie tere¬ nu objetego okreslonym arkuszem mapy.Niedogodnoscia takiej plastycznej mapy lttf planu sytuacyjnego jest przede wszystkim to, ie model taki jest scisle zwiazany z miejsca jego tizytkowanda, gdyz zajmujac duzo miejsca nie moze byc przenoszony i jest bardzo podatny na uszkodzenia. W przypadku koniecznosci pósifr- dania wiekszej Hczby map ftftetycznych musza Jbyt one przechowywane w specjalnych regalach o wymiarach tych map, które wymagaja duzyeh przestrzeni, a ponadto manipulowanie takimi mapami jest bardzo utrudnione i nieporeczne.Niedogodnosci te usuwa mapa przestrzenna lub tez plan przestrzenny wedlug wynalazku, rózniac sie zasadniczo od znanych map i planów -plastycznych tym, ze jest wykonany z gumy lub innego odpowiedniego tworzywa elastycz¬ nego i posiada postac zamknietego zbiornika za. opatrzonego w zawór powietrzny, poprzez który zbiornik ten jest nadmuchiwany powietrzem przybierajac postac gumowego lub innego ma-teraca, którego górna powierzchnia przedstawia przestrzennie danyieren.Mapa wedlug Wynalazku wytwarza sie w ten sposób, ze z poczatku wytwarza sie model da¬ nego terenu z drewna, gipsu lub innego ma¬ terialu, a nastepnie ten model, bedacy do¬ kladnym odwzorowaniem powierzchni danego terenu, pokrywa sie guma i wulkanizuje, poczym do tak otrzymanej powierzchni dokleja sie lub w inny sposób przymocowuje boki i dno po¬ wyzej wspomnianego „zbiornika". • Do powyzszych celów mozna zastosowac za¬ miast gumy takze gumowane plótno.W celu zabezpieczenia mapy powietrznej wedlug wynalazku przed jej odksztalceniem sie po nadmuchaniu powietrzem, wewnatrz wspomnianego „zbiornika", tj. miedzy dnem te¬ go zbiornika a jego górna powierzchnia, stano¬ wiaca mape przestrzenna, korzystnie jest za¬ stosowac ograniczniki, np. w postaci pasków z plótna lub innego nierozciagliwego materialu, zapobiegajace nadmiernemu odksztalceniu sie cfciornika.Te elementy powierzchniowe mapy, których wykonanie na modelu — matrycy mapy jest Utrudnione lub niemozliwe, jak np. budynki, drzewa, mosty itp. mozna wykonac osobno i przy wykonczeniu mapy przykleic lub w inny sposób przymocowac, np. przywulkanizowac do odpowiednich miejsc tej mapy. Powierzchnie mapy mozna pomalowac kolorami badz natural¬ nymi badz tez umownymi, z dodatkiem wszystkich oznaczen, przynaleznych do mapy, nawet lacznie z oznaczeniami i wykresleniem izohdps.Sposób uksztaltowania map wedlug wynalazku posiada ponadto te duza zalete, ze umozliwia wytwarzanie duzej liczby map identycznych, podczas gdy przy dotychczas stosowanych spo¬ sobach wyrobu mas identycznosc poszczególnych -egzemplarzy jest niezmiernie trudna do uzyskania.Mapy wedlug wynalazku moga byc latwo zwiazane lub skladane i przechowywane w miekkich lub sztywnych pokrowcach, zajmujac mala przestrzen zarówno przy ich magazyno¬ waniu, jak i przy transporcie np. w plecaku.Po nadmuchaniu mapa jest gotowa do uzytku.Przy zachowaniu odpowiedniego ciecia arkuszy mapy o odnosnej skali — mapy przestrzenne wedlug wynalazku mozna odpowiednio ze soba zestawic, przy czym dla ulatwienia takiego ze¬ stawiania poszczególne mapy moga posiadac na bokach doklejone lub dowulkanizowane zczepy odpowiedniego ksztaltu i rodzaju. PL