Najdluzszy czas trwania patentu do 13 listopada 1940 r.W patencie Nr 3443 opisany jest trans¬ formator obrotowy, którego rotor w ten sposób jest sprzegniety z przyrzadem do przestawiania, ze przy przekroczeniu do^ puszczalnego momentu obrotowego pola¬ czenie rozluznia sie tak, ze rotor moze sie obracac niezaleznie od przyrzadu do prze¬ stawiania. Osobne polaczenie zapobiega u- szkodzeniu przyrzadu do przestawiania przy niedopuszczalnych uderzeniach pra¬ du, które powstaja w sieci skutkiem prze¬ ciazen lub zwarc. Powstaje tedy niebez¬ pieczenstwo, ze odlaczony rotor pod wply¬ wem dzialajacego nan pradu z sieci bedzie sie obracal w dalszym ciagu i wywola u- szkodzenia w transformatorze obrotowym, rozrywajac np. przewody, prowadzace od jego uzwojenia do zacisków statora te¬ goz transformatora obrotowego, lub tez odrywajac izolatory, na których sa umo¬ cowane te zaciski.Podlug wynalazku niniejszego da sie uniknac tych uszkodzen przez to, ze dzia¬ lanie pradów przeciazenia lub zwarcia na sam transformator obrotowy równiez zo¬ staje zniesione, gdyz przy rozluznieniu zla¬ czenia wprawia sie w ruch urzadzenie roz¬ dzielcze, które wylacza prad w transfor¬ matorze.Na rysunku sa przedstawione dwa przy-klady wykonania wynalazku. W przykla¬ dzie podlug fig. 1 przed uzwojeniem wzbudzajacem transformatora wlacza sie opór, poczem to uzwojenie zwiera sie. Na¬ stepnie zwiera sie uzwojenie wlaczone sze¬ regowo z przewodami sieci, Liczba / ozna¬ czony jest wal riotorowy transformatora obrptpwegp, który moze aie obracac zapo¬ moca slimacznicy2, slimaka 3 i napedu 4.Polaczeniem rozlaczalnem pomiedzy walem rotora i slimacznica sluzy trzpien scinany 50 Stosownie do wynalazku i walem roto¬ ra jest polaczony sztywno pierscien 6 z wystepem 7, który przy przekreceniu to* tora po scieciu trzpienia 5 przestawia, sto¬ sownie do kierunku obrotu, dzwignie la¬ mana 8 lub 9. Przez przekrecenie dzwigni lamanych zwalnia sie wylacznik zamknie¬ ty przez dzwignie zaporowa 10, który uskutecznia potrzebne polaczenie, przesu¬ wajac sie pcd wplywem sprezyny 11, dla kazdej fazy mostków kontaktowych 12 i 13 przez kontakty 14, 15, 16, 17 i szyny kontaktowe 18.Transformator obrotowy wedlug niniej¬ szego wynalazku posiada oprócz urzadze¬ nia wzbudzajacego, którego fazy oznaczo¬ ne sa na fig. 1 cyframi 21, 22 i 23, jeszcze drugie uzwojenie (indukcyjne), nie uwi¬ docznione na rysunku, a które znajduje sie miedzy zaciskami 24, 25. To uzwojenie jest wykonane jako uzwojenie trójfazowe i jest z jednej strony polaczone z zaciskiem 25, zas z drugiej strony z zaciskiem 24* Uzwojenie zwiera sie zapomoca mostka 12 przez kontakty 14, 15. Przytem opory 19 wlaczane sa przed zasilanemi od prze¬ wodów sieci 20 fazami 21, 22 i 23 uzwo¬ jenia wzbudzajacego transformatora, zwie- rajacemi sie nastepnie przez polaczone miedzy soba elektryczne kontakty 17.Przez polaczenie mostka 12 z kontaktami 14 i 15 zwiera sie równiez polaczone z za¬ ciskami 24, 25 i wlaczone w szereg z szy¬ nami zbiorczemi 26 i z przewodami sieci 20 uzwojenie transformatora. Liczbami 27 i 28 sa oznaczone wylaczniki dla tego u- zwojenia. Poniewaz przewody 20 sa to przewody sieci, a przewody 26 doprowa¬ dzaja do szyn zbiorczych, to wspomniane wyzej drugie uzwojenie transformatora ob¬ rotowego lezy pomiedzy siecia a szynami zbiorczemi, czyli innemi slowy uzwojenie to jest szeregowo polaczone z przewodami sieci.Opory 19 zapobiegaja zarazem zwar¬ ciu sieci, gdy wylacznik przechodzi w po¬ lozenie zwarcia dla uzwojenia wzbudzaja¬ cego.Na fig. 2 jest przedstawiony przyklad wykonania, w którym opory sa wlaczone w obwód rotora. Wlaczone szeregowo w siec uzwojenie transformatora obrotowego zwiera sie. Uzwojenie wzbudzajace, które w tym przykladzie zasila sie pradem szyn zbiorczych, od nich sie odlacza. Czesci po¬ dobne sa oznaczone tak samo, jak na fig. 1.Jako czesci laczace sa wziete sprezyny 30, 31, 32 i 33, wlaczone pomiedzy sli¬ macznice i rotor tak, ze ten przy silnych uderzeniach pradu moze sie przesuwac wzgledem slimacznicy. Przytem sprezyny w celu dzialania jako sprzeglo, sa wybra¬ ne o tyle silne, ze przy malych wahaniach polozonych na wysokosci normalnego mo¬ mentu obrotowego pozostaja zupelnie bez wplywu i dzialaja tylko przy naprezeniach, które leza znacznie powyzej normalnego momentu obrotowego, a w pewnych wy¬ padkach przenosza go nawet wielokrotnie.Przy rozluznieniu tego mechanicznego sprzegla, wprawia sie w ruch wylacznik obrotowy 38 zapomoca przyrzadu wyla¬ czajacego, który jest wprawiony w czyn¬ nosc przez zetkniecie kontaktów 34 i 35 wzglednie 36 i 37. Przytem zapomoca spre¬ zyny 39 mostki kontaktowe 40 beda prze¬ suniete nad kontaktami 41 $ 42, 43 i nalc-. zacemi do nich szynami kontaktowemi, przyczem opory 19 wlaczaja sie przed uzwojeniem transformatora, które jest za¬ silane od szyn zbiorczych 26 poprzez prze^ 2 —wodniki 45 i nastepnie wlaczone szerego¬ wo z szynami zbiorczemi 26 i przewodni¬ kami sieci 20. Uzwojenie transformatora zwiera sie przez przewodniki 45 i 46.Gdy zlaczymy równiez odlaczniki 27 i 28 z opisanemi wylacznikami, wtedy trans¬ formator obrotowy samoczynnie moze byc odlaczony od sieci. PL