Opublikowano dnia 30 kwietnia 1957 r. 5 ?AT^o / POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 39805 Kopalnia Wegla Kamiennego „ Bobrek " *) OO ^^/OO Bytom, Polska Sposób urabiania pokladów cienkich i srednich o stromym zaleganiu z zasto¬ sowaniem podsadzki kamiennej Patent trwa od dnia 20 marca 1956 r.Dotychczasowy sposób urabiania pokladów o nachyleniu 40—60° z zastosowaniem pelnej podsadzki kamiennej dowozonej polega na udostepnieniu pokladu na dolnym i górnym pietrze i zalozeniu chodników nadscianowego i podscianowego. Optymalna wysokosc pietra w pionie wynosi zwykle 50—60 m, co po prze¬ katnym usytuowaniu przodka daje skosna o nachyleniu okolo 32° i dlugosci 100—115 m.Zwykle ze wzgledów oszczednosciowych unika sie takiego zageszczania poziomów wydobyw¬ czych lub podzialu wyzszego pietra na dodat¬ kowe wyrobiska na podpietrze podanej wyso¬ kosci. Zazwyczaj poziomy wydobywcze wykonuje sie co 100—120 m, a w tych warunkach sciana skoma posiada dlugosc 190—225 m. Front sciany przesuwa sie podluznie. Urobek jest odstawiany w scianie samoczynnie w rynnach stalych do przenosnego wysypu w chodniku podscianowym, natomiast podsadzke dostarcza sie w wozach do przenosnego wywrotu bocznego w chodniku nad- scianowym.Sposób dotychczasowy wykazuje szereg wad.Najwazniejsza z nich jest niewlasciwe wyko¬ rzystanie mocy produkcyjnej frontu scianowego, dlatego, ze zuzycie mocy nie zalezalo od dlu¬ gosci sciany i miazszosci pokladu, lecz jest ograniczona przelotnoscia odstawy urobku i moz¬ liwosciami podsadzania w prymitywny sposób.Sposób urabiania wegla nie jest niecykliczny i w przekroju dobowym mozna bylo urabiac sciane w ciagu tylko jednej zmiany, a przez pozostale dwie zmiany podsadzac i przygotowy¬ wac front na dzien nastepny. Poniewaz tak dlugich scian nie dalo sie urobic i podsadzic w ciagu doby na calym froncie, a tylko jej 1/3 — 1/5 *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wyna¬ lazku jest inz. mgr Zbigniew Boratynski.cze£c, przeto ocios, sciany; nieAbyl prostolinijny.^W^ch^iferunlcacii sampstaczanie urobku, mate- ^riSlu podsadzkowego i drewna^ do obudowy powodowalo nieszczesliwe wypadki, a czesto i zawaly stropu. Zupelny byl brak bezpieczen¬ stwa pracyi zwlaszcza przy opuszczaniu sliskiego i mokrego drewna w okresie zimowym. Slabe oblozenie na froncie wybierkowym, wynikajace z mozliwosci odstawy i podsadzania, prowadzi do bardzo wolnych postepów urabiania sciany, czego nieuchronnym nastepstwem bywalo stale wzmozone cisnienie, lamanie obudowy, niebez¬ pieczne odpadanie duzych bryl z wiszacego ociosu i spelzanie spagu. Stacja zaladowcza do wozów w chodniku podscianowym przesuwana byla równolegle z postepem urabiania sciany, co uniemozliwilo jej odpowiednie urzadzenie przez wykonanie stalych rozjazdów torowych i zabudowanie popychaczy pneumatycznych od strony wozów próznych, a zatem obsluga stacji byla reczna i pracochlonna. Podobnie przenosny musial byc wywrót boczny do wózków z pod¬ sadzka w chodniku nadscianowym. Praca przy obsludze takiego wywrotu jest bardzo ciezka, wymaga wiekszej obslugi, a dokladne opróz- r nienie wozu z kamienia bez uzycia recznych gracek jest niemozliwe. Wreszcie w dotychcza¬ sowym sposobie urabiania scian skosnych aku¬ mulacja materialu do podsadzania sciany jest mozliwa jednynie w wózkach kopalnianych, co zmusza do powiekszenia ich taboru.Wynalazek usuwa powyzsze niedogodnosci dotychczasowego sposobu eksploatacji pokladów w podanych warunkach przez zamiane kierunku urabiania sciany z podluznego (po rozciaglosci) na poprzeczny (po wznosie), oczywiscie z zacho¬ waniem jej skosnego (przekatnego) ustawienia w stosunku do linii najwiekszego upadu.Na rysunku fig. 1 przedstawia schemat w rzu¬ cie poziomym sposobu wedlug wynalazku przy dwuskrzydlowej obudowie pokladu, fig. 2 — przekrój poprzeczny wyrobiska 4 wzdluz linii A—A na fig. 1, a fig. 3 — przekrój poprzeczny wyrobiska wzdluz linii B—B, na fig. 1, fig. 4 — rzut poziomy czesci wyrobiska, gdzie na stalym wywrocie czolowym odbywa sie opróznienie wozów z kamienia podsadzkowego, fig. 5 — przekrój poprzeczny przez pochylnie wzdluz linii C—C na fig. 4, fig. 6 — widok z góry stalej stacji zaladowczej do wozów w chodniku podsciano¬ wym, fig. 7 — przekrój pionowy wdluz linii D^D na fig. 6, fig. 8 — schemat sposobu przy jedno- skrzydlowej odbudowie pokladu, fig. 9 — prze¬ krój poprzeczny wzdluz linii E—E wyrobiska 5, fig. 10 — przekrój poprzeczny wyrobiska wzdluz linii F—F, na fig. 8, fig. 11 — rzut poziomy od¬ miany sposobu wykonania wstepnych robót pokazanych na fig. 8, a fig. 12 — rzut poziomy innej odmiany sposobu wykonania wstepnych robót uwidocznionych na fig. 1.Wedlug wynalazku przy odbudowie dwu¬ skrzydlowej (fig. 1) wykonuje sie jako roboty przygotowawcze obok chodników podscianowych / i nadscianowych 2 takze dowierzchnie 5. Tory i rozjazdy 10 umieszczone sa w chodniku górnym 2 i dolnym / w sposób widoczny na fig. 1, 4 i 6.W miejscu 7 przebicia dowierzchni 5 do chod¬ nika nadscianowego 2 znajduje sie staly wywrót czolowy 16 o wydajnosci ponad 60 wozów/godz. oraz urzadzenie napedowe 20 i przenosnik tale¬ rzowy 21 do opuszczania drewna do obudowy lub innych materialów. Czesc 18 przekroju do- wierzchni 5 przeznaczona jest do opuszczania i magazynowania materialu podsadzkowego; jest ona oszalowana obustronnie deskami lub siatka 19, przy czym w górnym odcinku pod wywrotem 16 rozwieszono na spagu kilka koryt zsypowych 17. Druga czesc 18' przekroju dowierzchni 5 wykorzystuje sie do opuszczania przenosnikiem 21 materialów i schodzenia zalogi po pomoscie schodowym lub drabinowym 22 przy uzyciu po¬ reczy 23. Majac tak przygotowane pole eksplo¬ atacyjne wykonuje sie krótkie obcinki scianowe 8 o nachyleniu do poziomu pod katem 32°, z których rozpoczyna sie urabianie scian 3 i 3' stopniowo wydluzajacych sie do zadanej dlu¬ gosci rzedu 60—80 m, w zaleznosci od wielkosci upadu pokladu. Wybrana przestrzen 9 podsadza sie kamieniem o odpowiedniej granulacji. Po osiagnieciu calkowitej dlugosci front sciany przemieszcza sie poprzecznie (po wznosie). Uro¬ bek odstawia sie w korytach 15 przez wypro- biska 4 i 4y do stalego punktu zaladowczego 6 i 6' w chodniku podscianowym 2. Dowierzchnia 4 utrzymywana jest albo obustronnie w podsadzce 14 (fig. 3), albo po jednej stronie ma calizne weglowa 13 (fig. 2). Wysyp 24 w chodniku pod¬ scianowym uruchamiany jest sprezonym powie- — 2 —trzem. Mozna równiez ladowac urobek w tym samym miejscu od chwili rozpoczecia urabiania sciany, wykonujac jak na.fig. 12 równolegle do chodnika podstawowego 2 nowy chodnik 25 z dowolnym przenosnikiem zgrzeblowym i od niego rozpoczynac urabianie sciany. W koncowej fazie urabiania scian, to jest przy zblizaniu sie do chodnika nadscianowego demontuje sie wywrót czolowy 16 i urzadzenie napedowe 20, a pod¬ sadzke do skracajacych sie scian uzyskuje sie oprózniajac wozy na wywrocie bocznym, prze¬ suwanym wzdluz chodnika nadscianowego. Wy¬ równanie za skracajacy sie front roboczy scian 3 i 31 z dowierzchni 5 uzyskuje sie przez ura¬ bianie podobnych scian z dowierzchni //, która do tej pory powinna byc przebita do chodnika nadscianowego 2 i uzbrojona jak dowierzchnia 5.W systemie tym praca jest cykliczna. Jedna ze scian jest urabiana, a druga jest podsadzana.Samoczynne staczanie sie urobku wzdluz krót¬ kiej sciany o prostolinijnym froncie i w do¬ wierzchni oraz zaladunek urobku do wozów na stalej zmechanizowanej stacji w chodniku pod¬ stawowym, nie stanowi juz waskiego gardla.Cykl urabiania sciany da sie np. zamknac w ciagu 16 godzin przy zabierkach 2,6 m. Dyspo¬ nujac wydajnym wywrotem dla wozów z pod¬ sadzka i zapasem kamienia w dowierzchni mozna wyrobisko równiez podsadzic bez trudnosci w tym samym czasie, a zatem caly cykl urabia¬ nia sciany mozna wykonac w ciagu 32 godzin.Urabianie dwóch scian blizniaczych mozna osiag¬ nac wedlug wynalazku w zakresie W2 cykla na dobe, o ile tylko zdola sie w tym samym tempie przygotowac front zastepczy.W odmianie sposobu wedlug wynalazku przy urabianiu jednoskrzydlowym, przedstawionej na fig. 8, odpada koniecznosc przebijania dla kazdej sciany nowej dowierzchni z chodniha podscia- nowego / i nadscianowego 2, poniewaz powstaje ona równolegle z postepem sciany, a dopiero wskazane jest chociaz nie konieczne, pedzenie z chodnika górnego przy upadzie okolo 40 m nowego chodnika 12 w chwili zblizania sie sciany do wywrotu czolowego tak, aby zmontowac w nim na czas wywrót i przenosnik talerzowy do rozpoczecia eksploatacji sciany nastepnej.Sposób urabiania jednóskrzydlowego (fig. 8) nalezy stosowac tam,, gdzie wysokosc pietra przekracza 150 m, a przebijanie 200 metrowej dowierzchni . z poziomu dolnego do górnego stwarza powazne trudnosci techniczne. W tych warunkach dlugosc sciany powinna dochodzic do 80 m. Eksploatacje rytmiczna da sie osiagnac przy zalozeniu cyklu 48-godzinowego, natomiast skrócenie cyklu do 32 godzin prowadzi do wyz¬ szego, ale niewyrównanego wydobycia dobowego.Wyrównanie to moze nastapic przez zalozenie podobnej sciany w innym miejscu.Ogólnie biorac, podane sposoby moga miec zastosowanie przy eksploatacji pokladów o miaz¬ szosci 0,7—2,7 m i nachyleniu 45—60°. Nic nie stoi na przeszkodzie w zastosowaniu tego systemu takze przy wiekszych nachyleniach, ale dla pokladów o grubosci nieprzekraczajacej 1,8—2 m, przy której mozna zabezpieczyc sie przed mozliwosciami obrywania sie luznych bryl z wiszacego ociosu. PL