Wynalazek dotyczy przyrzadu mówiace¬ go, wiec przyrzadu do odbierania i oddawa¬ nia mowy lub muzyki czy to sposobem me¬ chanicznej, jak u gramofonów, w których w chwili odbierania powstaja znaki, a w chwili oddawania znaki te powoduja wytwafrzanie fal glosowych, czy tez sposobem elektrycz¬ nym, jak w telefonach, w których elektrycz¬ ne prady powoduja fale glosowe, albio jak w mikrofonach, w których fale glosowe wy¬ twarzaja prady. W kazdym wypadku cho¬ dzi o to, zeby przemienic odbierane lub wy¬ twarzane fale glosowe na rytmicznie waha¬ jaca sie forme energji. Przemiana ta powin¬ na sie odbywac z dokladnem zachowaniem barwy tonu, wiec przemiana ta nie powinna sie odbywac kosztem pewnych tonów, a zwlaszcza tonów górnych, od których bar¬ wa tonu zalezy, ani tez nie powinny wyste¬ powac uboczne drgania lub wahania energji powodujace zmiany barwy tonu lub szmery.W mysl wynalazku wyrób blon o silnem wyglebieniu stozkowem lub kulistem jest mozliwy w ten sposób, ze formowanie odby¬ wa sie stopniowo, przyczem blone przegina sie coraz mocniej i miedzy poszczególnemi zabiegami roboczemi ogrzewa za kazdym razem do 300 — 350°.Szczegplne znaczenie ma równiez to, ze¬ by blona drgala istotnie jako calosc.W celu unikniecia szkodliwych drgan blony, nie odpowiadajacych odbieranym lub wydawanym drganiom glosowym, trzeba przeszkodzic drganiom poszczególnych cze-sci blony, niezaleznym od siebie i od calo¬ sci blony, ": Jezeli przemiana energji drgajacej ma sie odbywac droga elektryczna, elektroma¬ gnetyczna lub elektrostatyczna, to aby dzia¬ lanie bylo mozliwie silne i równomiernie roz¬ lozone na cala blone, czesci dzialajace na siebie elektrycznie lub magnetycznie, wiec czesc drgajaca i nieruchoma, musza byc do siebie mozliwie zblizone, przyczem jednak swoboda drgan blony mUtsl byc zachowana.Oprócz tego konieczne jest, aby przeciw¬ legle powierzchnie czesci dzialajacych na siefeie elektrycznie lub magnetycznie, byly w przyblizeniu ¦prostopadle do kierunku drgan blony, a do siebie dokladnie równole¬ gle.Wynalazek spelnia te wszystkie, cze¬ sciowo sprzeczne wymagan/a. Zastasowuje sie blone tak cienka i tak sztywna, jakiej do¬ tad nigdy nie uzywano do przyrzadów mó¬ wiacych. Blon takich nie umiano dotad wo- góle wyrabiac. Mimo malej grubosci blona; jest tak sztywna, ze moze drgac tylko w ca¬ losci, a oddzielne drgania jej poszczególnych czesci sa niemozliwe. Jakkolwiek blona drga w calosci i minio jej wielkiej srednicy nada¬ je sie jej zapomoca odpowiedniego uformo¬ wania wielka liczbe drgan wlasnych. Jezeli przemiana energji drgan nia sie odbywac droga elektryczna, to przewidziano srodki ulnozliwiajaee dowolne zblizenie przeciwle¬ glych powierzchni czesci dzialajacych na siebie, oraz ich dokladne równolegle usta¬ wienie.Rysunek przedstawia przyklady wyko¬ nania wynalazku.Fig. i jest widokiem zprzodu na prze¬ krój telefonu elektrycznego; fig. 2 jest widokiem zprzodu na przekrój telefonu e- lektromagnetycznego.Blona ax na fig. 1 i a2 na fig. 2 sa zrobio¬ ne z cienkiej blachy glinowej lub innego lek- kiego metalu albo stopu. Srednica blony mo¬ ze wynosic 8 — 10 cm i wiecej, jej grubosc wynosi 0,03 mm luib mniej. Blone wyrabia sie wyciaganiem zapomoca tloczenia srod¬ kiem podatnym, np. woda lub powietrzem.Aby blona byla stosownie sztywna nadaje sie jej ksztalt podwójnie sklepiony, wzgled¬ nie kulisty. Taki ksztalt blony nadaje jej powierzchni sztywnosc we wszystkich kie¬ runkach, podczas gdy sztywnosc, np. po¬ wierzchni stozkowej w kierunku tworzacej jest znacznie mniejsza, wskutek czego cze¬ sci powierzchni blony moga drgac oddziel¬ nie.Jezeli wieksza czesc srodkowej po¬ wierzchni blony jest narazona na dzialanie sil (fig; 1), gdy np. jedna elektroda a ulega dzialaniu elektrostatycznemu nieruchomej elektrody b o koncentrycznej powierzchni kulistej, albo jezeli przy uzyciu tego same¬ go przyrzadu,, jako elektrostatycznego mi¬ krofonu, elektroda a, wprawiana w ruch drgajacy musi przezwyciezac srodkowa czescia swej powierzchni elektrostatyczne przeciwdzialanie nieruchomej elektrody 6, wówczas blona moze miec ksztalt kulisty w postaci czary, takiej, jak ja przedstawiono na fig: 1.Jezeli natomiast sily dzialajace lub prze¬ noszone za posrednictwem blony, dzialaja tylko na jej srodkowa czesc niewielkiej srednicy, jak np. u gramofonu, gdzie blona dziala tylko na igle osadzona w jej srodku (albo naodwrót igla na blone), albo jak u e- lektromagnetycznego telefonu na fig. 2, gdzie sily przenoszone z elektromagnesu na zelazna kotwice dzialaja tylko w punkcie umocowania kotwicy, to wtedy nie byloby dobrze, gdyby podwójnie zakrzywiona po¬ wierzchnia blony dochodzila do punktu po¬ laczenia stycznie lub prawie styczniej co by¬ loby, gdyby blona miala np, ksztalt czary kulistej. W tym wypadku zachodziloby nie¬ bezpieczenstwo, ze blona nie drgalaby jako calosc lub drgalaby nietylko jako calosc, i ze jej srodkowa czesc, która jest prawie plaska i prostopadla do kierunku drgan, wy¬ konywalaby drgania oddzielne. Aby nadac odpowiednia sztywnosc trzeba jej nadac ta- — 2 —ki ksztalt jak na fig. 2. Luk bedacy tworzaca zawiera z plaszczyzna miejsca umocowania kat a (fig. 2.). Waski pasek przylegajacy do miejsca umocowania nie lezy zatem w pla¬ szczyznie prostopadlej do kierunku drgan, lecz w powierzchni stozkowej, której osia jest kierunek drgan.Juz dawniej usztywniano cienkie blony do przyrzadów mówiacych w ten sposób, ze nadawano im ksztalt pojedynczo lub po¬ dwójnie sklepiony, lecz dotyczylo to blon znacznie grubszych, które nie spelnialy-wy¬ zej podanych warunków. Oprócz tego nie starano sie o to, zeby blona drgala istotnie, jako calosc, oraz nie starano sie o to, aby blona miala dosc wielka liczbe drgan wla¬ snych i o to, zeby blona byla wykonana z jednej blachy wraz z pierscieniowym pa¬ skiem do jej zamocowania, bez jakichkol¬ wiek przerw. Jezeli sklepiona blona laczy sie z paskiem do jej przymocowania tylko zapomoca waskich listewek, które mieszcza sie pomiedzy wytloczonemi otworami posia¬ daj acemi ksztalt wycinków pierscieniowych, to tak cienka blona uleglaby deformacji juz przy wytlaczaniu. Jezeli natomiast przy¬ mocowuje sie sztywna, sklepiona blone do osobnego pierscienia, elastycznego i cien¬ kiego, zrobionego z preparowanego papieru, tkaniny lub t. p. materjalil, to tak cienka blona uleglaby równiez deformacji juz przy skladaniu. Dwudzielnosc blony (wlasciwa blona i pierscien) bylaby powodem oddziel¬ nych drgan. Podlug wynalazku blona la¬ czy sie bezposrednio z nieprzerwanym paskiem pierscieniowym sluzacym do jej zamocowania. Najwieksza srednica m jest niewiele mniejsza, np. o 1 lub 2 mm, od srednicy n miejsca zamocowania; Zamoco- wuje sie blone miedzy dwoma pierscienia¬ mi c i d.Waski pasek o szerokosci okolo 1 mm, plaski i pierscieniowy, pozostajacy miedzy miejscem zamocowania i sklepiona, wiec sztywna czescia blony moze sie dostatecz¬ nie przeginac w jedna i druga strone, bo blacha jest niezwykle cienka, tak ze blona drgajaca jako calosc moze wykonywac drgania o stosunkowo bardzo wielkiej am¬ plitudzie np. 1/10 mm i wiecej, przyczem o- siaga znaczna ilosc Wlasnych drgan z powo¬ du swej malej szerokosci.W przyrzadach mówiacych opartych na elektrycznej przemianie energji drgan za¬ chodzi potrzeba, zeby przeciwlegle po¬ wierzchnie czesci dzialaja^cych na siebie mozna bylo nastawiac mozliwie blisko sie¬ bie i dokladnie równolegle.W przyrzadzie mówiacym, przedstawio¬ nym na; fig, 112, pierscien c dzwigajacy blone jest umocowany na podstawie e, któ¬ ra dzwiga zarazem aparat elektryczny wspóldzialajacy z blona. W aparacie po¬ dlug fig. 1 blona a19 majaca ksztalt kulistej czary, lezy naprzeciw kulisto wydrazonej e- lektrody 6. W aparacie podlug fig. 2, na srodkowej czesci malej plaskiej i kolowej czesci blony jest przymocowana kotwica / zapomoca sruby g i dzwonowej podkladki hw Kotwica / miesci sie naprzeciw elektroma¬ gnesu i.W obu wypadkach aparat elektryczny jest umocowany na plycie p, przez która przechodza trzy sruby k, wkrecone w pod¬ stawe e. Sprezyny / opieraja sie 1 jednej strony na glówkach srub k, a z drugiej stro¬ ny na plycie, przyciskajac ja do podstawy e.Plyte p dzwigajaca elektryczny aparat moz¬ na jednak podniesc wbrew dzialaniu spre* zyn / i zblizyc ja do blony zapomoca wy¬ drazonego guzika q zaopatrzonego w ze¬ wnetrzny gwint i wkreconego recznie w pod¬ stawe e.Dokladnie równolegle ustawienie obu przeciwleglych i dzialajacych na siebie po¬ wierzchni uskutecznia sie zapomoca trzech sworzni / umocowanych pierscieniami i prze¬ chodzacych swemi gwintoWanemi koncami przez podstawe e. Sworznie sa przesta^al- ne na wysokosc zapomoca górnej nakretki r i dolnej dokretki s. — 3 —Aby powietrze zawarte w przyrzadzie przedstawionym na fig. 1 pomiedzy kuliste- mi powierzchniami obu elektrod moglo byc latwo usuwane w czasie drgan blony, elek¬ troda b zaopatrzona jest w zlobki u.Aby sklepienie blony bylo dosc glebokie uskutecznia sie jej wytlaczanie za posred¬ nictwem plastycznego srodka, np. wody lub powietrza i przeprowadza! sie je stopniowo.Przy zastosowaniu blony glinowej o sredni¬ cy 100 mm i o grubosci 14 mm mozna osia¬ gnac przegiecie do 19 mm glebokosci, jezeli wyciajganie uskutecznia sie w trzech stop¬ niach i ogrzewa materjal za kazdym razem do 300 — 350°. Zachowanie tej temperatu¬ ry jest bardzo wazne. Ogrzginie tylko do temperatury np, 220° jest dla glinu( bezuzy¬ teczne, a ogrzanie powyzej 400° jest wprost szkodliwe, bo materjal przedwczesnie sie rozrywa.Zachowujac podane przepisy, mozna wy¬ rabiac blony glinowe o grubosci tylko do 0,02 mm, 70 mm srednicy i 14 mm gleboko¬ sci wygiecia. PL