PL38919B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano dnia 30 lipca 1956 r. f } B! B L I O TrfKAl rJie nt owego ^j^SJ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr38919 KI. 42 c, 11/01 Zjednoczenie Przemyslowe Budowy Huty im. Boleslawa Bieruta*) Czestochowa, Polska Przyrzad do precyzyjnego odczytywania pomiarów na lacie mierniczej Patent trwa od dnia 18 maja 1955 r.Przyrzad wedlug wynalazku sluzy do zwiek¬ szenia dokladnosci odczytu na lacie niwelacyj¬ nej przy wiekszych odleglosciach laty od niwe- latora.Dzialanie przyrzadu polega na zasadzie dwu¬ krotnego powiekszenia miary na lacie, to zna¬ czy raz za pomoca instrumentu mierniczego, a drugi raz za pomoca szkla powiekszajacego (soczewki), umieszczonego w przyrzadzie.W ten sposób zwieksza sie w duzym stopniu pole obserwowanej miary na lacie, przy znacz¬ nych odleglosciach laty od instrumentu, co daje moznosc dokonania precyzyjnego odczytu na lacie z dokladnoscia do dziesietnych milimetra.Zasadniczo — precyzyjnego odczytywania na lacie niwelacyjnej dokonuje sie za pomoca spe¬ cjalnych niwelatorów precyzyjnych. Ze wzgledu na trudnosc nabycia takiego instrumentu, z ko¬ niecznosci dokonuje sie niwelacji o zadanej wiekszej dokladnosci niwelatorem technicznym.Zachodzi jednak przy tym potrzeba stosowania *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, za twórca wynalaz¬ ku jest inz. Wlodzimierz Wyszynski. krótkich celowych nie dluzszych jak 30 m. Ta¬ ki pomiar polaczony jest z duzym nakladem czasu, poniewaz zachodzi potrzeba stosowania wiekszej ilosci stanowisk niwelatora, co jest niekorzystne ze wzgledu Nna wieksza mozliwosc popelniania bledów.Przy niwelacji technicznej ilosc milimetrów na lacie niwelacyjnej okresla sie szacunkowo, skutkiem czego dokladnosc odczytu waha sie zawsze w granicach od 1 do 2 mm, co przy ni¬ welacji o wymaganej wiekszej dokladnosci jest niepozadane.Za pomoca przyrzadu wedlug wynalazku do¬ konuje sie z latwoscia odczytu na lacie, niwe- latorem technicznym z dokladnoscia do 1/2 mm, natomiast szacunkowo do 1/10 mm, przy odleg¬ losci laty od niwelatora do 80 m, a w sprzyja¬ jacych warunkach atmosferycznych do 100 m.Sposób ten daje duza oszczednosc czasu, gdyz unika sie przy tym koniecznosci stosowania wiekszej ilosci stanowisk niwelatora na wyso¬ kich jezdniach podsuwnicowych — z uwagi na bezpieczenstwo pracy.Przyrzad wedlug wynalazku do precyzyjnego odczytywania na lacie mierniczej, sklada sie z nastepujacych czesci zasadniczych, przedsta¬ wionych na rysunkach: uchwytu 1, sluzacego do przytwierdzania calego przyrzadu do laty mier¬ niczej za pomoca sruby motylkowej 2 (fig. 1—3), metalowej prowadnicy okraglej 5, polaczonej gwintem z obsada 3, ruchomej oprawki 6 ze szklem powiekszajacym (soczewka) 10, przesu¬ wajacej sie po prowadnicy 5 oraz ruchomego lusterka okraglego 9, umieszczonego pod przy¬ rzadem, które sluzy do oswietlenia laty podczas pomiaru w miejscach zaciemnionych. Soczewka w oprawce 10 przesuwa sie po prowadnicy 5 w kierunku prostopadlym do laty mierniczej, jak równiez w kierunku równoleglym do laty, po prowadnicy 1, a szklo powiekszajace moze byc na swych prowadnicach przytwierdzone za po¬ moca srubek 7 i 4. Oprócz wspomnianych wyzej dwóch ruchów, soczewka w oprawce moze byc wychylona ze swego polozenia o 130° za pomoca zameczka, umieszczonego miedzy czesciami 6 i 10, przez co odslania sie cale pole widzenia na lacie mierniczej. Lusterko 9 z galka okragla umieszczone jest w uchwycie pólokraglym 16, na skutek czego moze byc dowolnie obracane w stosunku do plaszczyzny laty, a jednoczesnie przez polaczenie oprawki z lusterkiem w uchwy¬ cie 12 umozliwia sie przesuwanie lusterka w kierunku pionowym, co daje dodatkowe mozli¬ wosci regulowania naswietlenia podzialki na lacie. Na lacie mierniczej z podzialem centyme¬ trowym przymocowana jest za pomoca dwóch srub motylkowych linijka 18 z podzialem mili¬ metrowym, wzgl. pólmilimetrowym dlugosci 10 — 30 cm, umieszczona w metalowej oprawce (fig. 4 i 5).Sposób poslugiwania sie przyrzadem jest na¬ stepujacy: Po ustawieniu niwelatora na stano¬ wisku i spoziomowaniu^ oraz po ustawieniu laty na punkcie pomiaru (np. na szynie jezdni pod- suwnicowej), ustala sie wysokosc celowej na la¬ cie z dokladnoscia do jednego centymetra i w tym miejscu przymocowuje sie linijke z podzia¬ lem milimetrowym, uzgadniajac przy tym bie¬ zaco centymetry na linijce z centymetrami na lacie. Nastepnie uklada sie w tym miejscu na lacie przyrzad i po ustawieniu laty w pozycji pionowej, za pomoca libelki prowadnicy' 1, jak równiez caly przyrzad na lacie tak dlugo, az obserwowany centymetr (przeciety nitka pozio¬ ma niwelatora) znajdzie sie w srodku szkla po¬ wiekszajacego. Po przytwierdzeniu oprawki z soczewka w tej pozycji za pomoca srubek 7 i 2 fig (1) wychyla sie oprawke ze szklem po¬ wiekszajacym na bok (1300), celem sprawdzenia wysokosci celowej na lacie, a w szczególnosci, który centymetr na lacie jest przeciety nitka pozioma niwelatora. Przy blizszych odleglosciach laty od niwelatora (30—40 m) dokonuje sie od¬ czytu na lacie bezposrednio z przytwierdzonej podzialki, przez poslugiwanie sie szklem powiek¬ szajacym. Natomiast przy wiekszych odleglo¬ sciach, kiedy milimetrów na podzialce odczytac nie mozna, sprowadza sie z powrotem wychylo¬ na oprawke z soczewka w pierwotne polozenie przed lata miernicza, po czym przesuwa sie ja po prowadnicy 5, do przodu lub do tylu tak dlu¬ go, az w niwelatorze wystapi wyrazny obraz obserwowanego centymetra z milimetrami. Po nastawieniu obrazu „na ostro" dokonuje sie od¬ czytu na lacie z wymagana dokladnoscia do 1/10 mm.Do prawidlowego dzialania przyrzadu winien byc zachowany nastepujacy warunek: prowad¬ nica 5 musi byc prostopadla do laty niwelacyj¬ nej, natomiast szklo powiekszajace winno znaj¬ dowac sie w pozycji scisle równoleglej do laty niwelacyjnej.Przyrzad powyzszy oddaje duze uslugi przy* niwelacji szyn na jezdni podsuwnicowej, przy obserwacji osiadania fundamentów znajdujacych sie pod obciazeniem, jak równiez przy optycz¬ nych pomiarach odleglosci.Przy zastosowaniu przyrzadu wedlug wynalaz¬ ku mozna niwelatorem technicznym dokonac precyzyjnego pomiaru, w zastepstwie niwelatora precyzyjnego. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Przyrzad do precyzyjnego odczytywania po¬ miarów na lacie mierniczej, znamienny tym, ze na metalowej prowadnicy (5), przytwierdzonej do laty mierniczej za pomoca srub (2), osadzona jest ruchoma soczewka (10) (szklo powiekszaja¬ ce) i lusterko (9) do oswietlania linijki (18) z podzialka milimetrowa lub pólmilimetrowa, umieszczonej w metalowej oprawce i przymoco¬ wanej za pomoca srub do laty mierniczej. Zjednoczenie Przemyslowe Budowy Huty im. Boleslawa Bieruta Bltk 277 21.

1.56 r. 150 B-5 pism. ki. 7 gr 60 T-6-2284Do opisu patentowego Nr 38919 Ark. 1Do opisu patentowego Nr 38919 Ark. 2Do opisu patentowego Nr 38919 Ar::. 1 JU/doA X JboAyDo opisu patentowego Nr 38919 Ark. 4 0 ¦51 [4f{ HtLLLLU^IIJ^ -t- m £ 09 M c=X^ Sche/nat jposrcror/wo/n/a/ J/C przyrzeca/cm /opracy: /K^W/Sr^W AecAAfczny Fu S c&rer mf&rsucrof f/ooofr.& Cm Lin)/kar 1JOoq/jc/erTAa a /n/rf. ne?ki 00/0/0ej. 2/u/*re,'o,a/*rJro oa/s/asAo**./ *y/AW¥A^^^ PL