Przedmiotem niniejszego wynalazku jest o- dziez, której wkladki wykonane sa z nietkanego materialu wlóknistego, zwanego w dalszym ciagu opisu „runem" (Vliessto£f) i która wykazuje znaczne zalety, w porównaniu ze znana odzieza c wkladkach tkaninowych.Pod nazwa „runo" rozumie sie tworzywo wló¬ kniste, którego wlókna biegna zasadniczo w krzyzujacych sie kierunkach i które w swym calym przekroju jest impregnowane elastycz¬ nym srodkiem wiazacym tak, ze wlókna w miejscach swego zetkniecia sie lub skrzyzowac nia zostaja mocno sklejone za pomoca lamelko- wych czastek spoiwa, z zachowaniem jednak miedzy wlóknami duzej liczby stosunkowo du~ zych, najkorzystniej plaskich miejsc pustych, glównie w plaszczyznach biegnacych równoleg¬ le do glównej plaszczyzny warstwy wlókien.Najkorzystniej jest przy tym jezeli duze pory, znajdujace sie w róznych plaszczyznach, sa w stosunku do siebie przestawione.Do wytwarzania tego rodzaju materialów uzy¬ wa sie run z nadajacych sie do zgrzeblania cienkich wlókien, o grubosci 1-20 denierów i zawierajacych zasadniczo krzyzujace sie wlókna.Material wlóknisty moze skladac sie z wlókien elastycznych, jak wlosie zwierzece np. welna lub wlosy ludzkie, albo z elastycznych wlókien syntetycznych, jak wlókna octanowe, wlókna proteinowe i tym podobne. Jako szczególnie na¬ dajace sie do tego celu, okazaly sie wysoko po¬ limeryzowane wlókna, znane pod nazwa wlókien perlonowych lub nylonowych. Runa moga skla¬ dac sie równiez z mdeszaniny róznego rodzaju elastycznych wlókien, lub mieszaniny wlókien elastycznych z wlóknami nie elastycznymi, albo malo elastycznymi. Moga jednak byc równiezstosowane runa wlókniste, skladajace sie z wló¬ kien malo elastycznych, lub zawierajacych duze ilosci takich wlókien. W takich przypad¬ kach pozadane jest nadanie runu pozadanych wlasciwosci, zwlaszcza elastycznosci, za pomoca specjalnych srodków, zwlazscza srodków impre¬ gnujacych.Do impregnowania run wlóknistych stosuje sie tworzace blonki kleiwa, które po stwardnieniu stanowia elastyczne spoiwo. Jako srodki tego rodzaju najkorzystniej jest stosowac kieiwa na¬ dajace sie do wulkanizacji, jak np. kauczuk sztuczny i /lub naturalny. Takie kledwa stosuje sie najkorzystniej w postaci wodnej rozproszyny lub emulsji, mogacej zawierac ponadto dodatki, jak srodki wulkanizacyjne, srodki do przy¬ spieszania wulkanizacji, srodki zwilzajace, srod¬ ki chroniace odi niszczenia, wypelniacze i 1p. srodki. Szczególnie korzystne okazaly sie miedzy innymi syntetyczne rodzaje kauczuku, jak po¬ limery butadieno-akrylo-nitrylowe, polimery bu- tadieno-styrylowe i chloropreny. Kauczuk moze równiez byc stosowany w postaci wulka¬ nizowanego mleka kauczukowego. Srodek impre¬ gnujacy moze zawierac, oprócz nadajacych sie do wulkanizacji srodków sklejajacych, równiez w malych ilosciach masy sztuczne tworzace blon¬ ki termoplastyczne. Szczególnie korzystne oka¬ zalo sie przeprowadzenie rozproszyny lub emul¬ sji w stan stosunkowo skoncentrowanej, trwa¬ lej, lecz jeszcze plynnej piany, która na¬ stepnie wtlacza sie w runo wlókniste. Tego ro¬ dzaju impregnowanie moze byc uskuteczniane w znany sposób, i mianowicie runo poddawane jest poczatkowo jednostronnemu powierzchow¬ nemu traktowaniu wstepnemu przez nakladanie na nie malefj ilosci kleiwa np. mleka kauczu¬ kowego, które pokrywa wlókna warstwy zew¬ netrznej bardzo cienka siatka w rodzaju paje¬ czyny. Na skutek tego wstepnego traktowania, bardzo wrazliwe runo utrwala sie do tego stop¬ nia, ze moze byc ono poddawane dalszemu trak¬ towaniu, zwlaszcza impregnowaniu, bez niebez¬ pieczenstwa uszkodzenia lub rozdarcia. Impre¬ gnowanie runa, które zostalo poddane jedno¬ stronnemu, powierzchniowemu traktowaniu wstepnemu, uskutecznia sie w taki sposób, ze runo wlókniste przeciaga sie przez szczeline miedzy pare walców i jednoczesnie w runo to wtlacza sie piane, przy czym czesc baniek piany ulega zniszczeniu. Przy dokonywanym nastepnie suszeniu otrzymanego ustroju uskutecznionym bez tloczenia, ulegaja zniszczeniu pozostale ban¬ ki piany. Wskutek napiecia powierzchniowego mieszaniny pianowe, srodek impregnujacy osia¬ da glównie w miejscach zetkniecia sie i w miej¬ scach skrzyzowania wlókien, natomiast miedzy wlóknami pozostaja liczne, stosunkowo duze miejsoa puste, stanowiace pory plaskie w pro¬ dukcie koncowym. Przy zachowaniu wyzej wy¬ mienionych warunków, zwlaszcza przez wtla¬ czanie kleiwa pianowego, unika sie niedogodnos¬ ci wystepujacych przy innych znanych sposo¬ bach impregnowania, mianowicie otaczania po¬ szczególnych wlókien szczelna warstwa kleiwa.Kleiwo, stykajace sie z wlóknami, jest na tyle porowate, ze runo wykonane sposobem wedlug wynalazku jest miekkie i podobne do sukna czesci zas wlókien, znajdujace sie miedzy miej¬ scami sklejenia, zachowuja swa naturalna zdol¬ nosc zasysania dzieki czemu zapewniona zostaje dobra wsiakliwosc potu.Wulkanizowanie impregnowanego tworzywa wlóknistego moze byc dokonywane w zwykly sposób. Kauczuk otrzymuje zatem pozadana ela¬ stycznosc i gietkosc przy czym na skutek obec¬ nosci elastycznego spoiwa zaipewnia sie runu dobra elastycznosc i gietkosc.Wykryto, ze runo o szczególnie dobrych wla¬ sciwosciach otrzymuje sie przez dodanie do tworzyw wlóknistych, prócz wymienionych giet¬ kich, elastycznych kleiw, jak np. wulkanizowa¬ nego kauczuku, jeszcze i produktów kondensa¬ cji sztucznych zywic, jak plastyki fenolowe i/lub plastyki aminowe, zwlaszcza polikondensatów, które sa nierozpuszczalne w wodzie i nieczule na organiczne rozpuszczalniki, stosowane przy chemicznym czyszczeniu odziezy.Plastyki fenolowe i /lub plastyki aminowe moga byc dodawane do zawierajacych kauczuk emulsji lub rozproszyn, w postaci produktów wstepnej kondensacji lub produktów posredniej kondensacji i lacznie z nimi uzywane do im¬ pregnowania run, najkorzystnej w postaci piany.Utrwalanie impregnacji mozna uskuteczniac za pomoca aglomeracji na goraco n.p. przez su¬ szenie w warunkach, w których produkty wste¬ pnej kondensacji zostaja przeprowadzone w postac koncowa, nierozpuszczalna w wodzie i odporna na srodki do czyszczenia. Ogrzewanie moze byc przy tym dokonywane w taki sposób, ze prócz utwardzania produktów wstepnej kon¬ densacji, nastepuje równiez wulkanizacja, na¬ dajacych sie do wulkanizacji czesci skladowych srodka impregnujacego. Zabieg taki moze byc dokonywany w temperaturze 80 -120°. Runa, zawierajace oprócz wulkanizowanego elastycz¬ nego kauczuku równiez i plastyki fenolowe i /lub aminowe np. 4%-owy produkt kondensacji fenolu i aldehydu mrówkowego obliczony wsto-sunku do kauczuku, wyrózniaja sie wieksza elastycznoscia i odpornoscia na scieranie. Plas¬ tyki fenolowe i /lub aminowe moga byc równiez uzyte do dodatkowej obróbki tworzyw wlóknis¬ tych juz impregnowanych rozproszyna lub emul¬ sja zawierajaca kauczuk. W ten sposób mozna wlaczyc do runa równiez takie produkty kon¬ densacji, które nie lacza sie z pewnymi czescia¬ mi skladowymi, zawierajacego kauczuku kleiwa, uzytego do zasadniczej impregnacji. Do pro¬ duktów tych naleza miedzy innymi pewne zy¬ wice melaminowe. Obróbka dodaltkowa moze byc uskuteczniana przy uzyciu krystalicznych, koloidalnych lub krystaliczno-koloidalnych roz¬ tworów, rozproszyn lub emulsji produktów kon¬ densacji wstepnej. Utwardzenie produktów kon¬ densacji wstepnej moze byc przyspieszane za pomoca katalizatorów kondensacyjnych np. so¬ lami amonowymi jak chlorek amonu, kwasami, jak kwas wdany lub kwas solny, zasadami jak trójetanolamina iltd. Plastyki fenolowe i plastyki amonowe moga równiez byc zastosowane w pierwszym stopniu impregnacji np. jako czesc skladowa zawierajacej kauczuk rozproszyny lub emulsji, albo tez w drugim stopniu impregnacji.Mozna przy tym w obu stopniach obróbki sto¬ sowac produkty wstepnej kondensacji tego sa¬ mego, lub róznego rodzaju. Okazalo sie, ze do obróbki koncowej szczególnie nadaja sie pro¬ dukty wstepnej kondensacji melaminy, najko¬ rzystniej eterowane produkty wstepnej kon¬ densacji melamdny. Dwustopniowa impregancje mozna dokonywac w ten sposób, ze tworzywa impregnowane zawierajace kauczuk rozproszy¬ na lub emulsja, podsusza sie lekko, lub po utrwaleniu wzglednie wulkanizacji, poddaje sie obróbce dodatkowej za pomoca produktów wstepnej kondensacja sztucznej zywicy. W kaz¬ dym razie jhalezy zwracac uwage, aby gotowe produkty zawieraly kauczuk w stanie zwulka- nizowanym i produkt kondensacji sztucznej zywicy w nierozpuszczalnym stanie koncowym.Obróbka dodatkowa za pomoca produktów wstepnej kondensacji moze równiez byc doko¬ nywana w taki sposób, ze tylko jedna warstwe zewnetrzna, lub obie warstwy zewnetrzne two¬ rzywa Wlóknistego impregnuje sie roztworem produktu wstepnej kondensacji zywicy sztucz¬ nej np. przez zraszanie lub smarowanie. W ten sposób niozna osiagnac pewne efekty powierzch¬ niowe.Odziez zawierajaca miedzy materialem wierz¬ chnim i podszewka wkladki z opisanego powy¬ zej runa, posiada caly szereg zalet, wynikajacych z doskonalych wlasciwosci runa.Wkladki wedlug wynalazku, których grubosc wynosi okolo 0,10—1,5 mm, zas waga okolo 40 g—350 gnam* i które zawieraja okolo 30—35% srodka wiazacego, posiadaja bardzo maty ciezar wlasciwy, wynoszacy zaledwie okolo 0,25 do 0,40.Sa one przynajmniej o 50% lzejsze od dotych¬ czas stosowanych wkladek z wlosia lub tkanin bawelnianych i plóciennych impregnowanych krochmalem. Wkladki z runa sa bardzo poro¬ wate i znakomicie przepuszczaja powietrze sa przy tym gietkie i elastyczne. Wkladki te daja sie latwo szycnp, na zeszywarkach z szybkoscia do 400 obrotów i wiecej, sa odporne na goraco, nadaja sie do prasowania i posiadaja duza od¬ pornosc na dzialanie chemicznych srodków oczyszczajacych.Szczególna zaleta wkladek wedlug wynalazku jest to, ze wskutek ich izoelastycznosci (Isoelastti- zitat) sa w praktyce elastyczne we wszystkich kierunkach, wskutek tego odziez zaopatrzona w tego rodzaju wkladki jest szczególnie odporna na niepozadane zmiany fasonu, tworzenie sie fald, gniecenie itp. Przy odksztalceniu przyjmuja samoczynnie z powrotem dawny swój ksztalt.Dalsza wazna zaleta wkladek jest, ze nde wycia¬ gaja sie one w poprzek, w przeciwienstwie do tkanin lancuszkowych. Wskutek (tego mozna za pomoca zupelnie lekkiego materialu runowego nadawac odziezy trwale ksztalty plastyczne.Dalsza zaleta wkladek wedlug wynalazku pole¬ ga na tym, ze sa one bardzo wsiakliwe i przy tym doskonale przepuszczaja powietrze. Wkladki z runa, wszyte do odziezy zapobiegaja bez¬ posredniemu przechodzeniu strumienia powietrza i utrzymuja cieplo. Wskutek znajdujacych sie we wkladce licznych plaskich porów, lezacych w róznych plaszczyznach d przewaznie przesta¬ wionych wzgledem siebie, zapewniona jest do¬ bra przepuszczalnosc powietrza, przechodzacego z mala szybkoscia. Wskutek nieznacznego i^ li¬ czenia sie, wynoszacego nie wiecej J^lo 0,8%, wkladki z runa moga byc pran? razem z materialem wierzchnim i podszewka, gdyz nie zachodzi niebezpieczenstwo skurczenia sie przy moczeniu i rych uzyto plastyków fenolowych i /lub amino¬ wych, wyrózniaja sie szczególnie dobra elastycz¬ noscia, sa przyjemne w dotyku i posiadaja glad¬ ka powierzchnie. Wkladka z runa rnoze byc przyszyta lub przyklejona do tkaniny wierzch¬ niej i podszewki.Wynalazek jest blizej wyjasniony na zalaczor nym rysunku na którym fig. 1 przedstawia wi¬ dok kurtki z czesciowo wycieta podszewka i u- widocznieniem wkladki z runa, a fig. 2 — prze-•krój tkaniny wkladki wzdluz linii 2 — ^ na fig. 1, uwidaczniajacy budowe materialu wkladki.Kurtka której material wierzchni 12 wykona¬ ny jest np. z odpornej na kurczenie welny, zas podszewka np. ze sztucznego jedwabiu, posiada wkladke 14 z nie tkanego runa. Przepuszczaja¬ ca powietrze, gietka i elastyczna wkladka 14 po¬ laczona jest z materialem wierzchnim za po¬ moca szwów 15. Jak uwidoczniono na fig. %, wlókna 13 runa polaczone sa wzajemnie w swych miejscach skrzyzowania blonkowatymi czastkami Jdeiwa 17. Miedzy wlóknami 14 znaj¬ duja sie liczne, stosunkowo duze otwory 16, naj¬ korzystniej o plaskim ksztalcie, rozmieszczone glównie w plaszczyznach biegnacych równole¬ gle do glównej plaszczyzny runa. Plaskie otwory 16, znajdujace sie miedzy wlóknami, stanowia niezliczone przejscia dla powietrza. Elastyczne kleiwa powoduja w zasadzie tylko trwale po¬ laczenie wlókien w ich miejscach zetkniecia, nie zatykajac jednak przejsc dla powietrza. Izo- elastycznosc wkladki z runa zapobiega niepoza¬ danemu tworzeniu sie fald, gnieceniu itp. zja¬ wiskom a jednoczesnie chroni przed tymi zja¬ wiskami takze i material wierzchni oraz pod¬ szewke. PL