Opublikowano dnia 2 lipca 1957 r. 4 POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPJS PATENTOWY Nr 38512 Tomasz Kluz Warszawa, Polska KI. 7 b, 21 Rura o duzej wytrzymalosci Patent trwa od dnia 6 lipca 1954 r.Przedmiotem wynalazku jest rura o duzej wytrzymalosci.Dotychczas znane rury zelazne wodociagowe oraz rury stalowe cisnieniowe i wysokocisnie¬ niowe sa zwykle wykonywane ze stali o sto¬ sukowo malej wytrzymalosci, wynoszacej za¬ zwyczaj 10—45 kG/mm2, poniewaz zastosowa¬ niu stali o wiekszej wytrzymalosci, zwlaszcza do wyrobu rur wysokocisnieniowych, stoja na przeszkodzie wzgledy ekonomiczne, zwlaszcza bardzo wysokie koszty tego rodzaju rur, jak równiez powazne trudnosci produkcyjne. Do¬ tychczas zastosowanie stali weglowej o bardzo wysokiej wytrzymalosci, np. 100—250 kG/mm2 np. w postaci drutu lub strun uzywanych do konstrukcji sprezonych, jest zupelnie nieopla¬ calne w stosunku do produkcji rur.Niedogodnosc te usuwa wynalazek, umozli¬ wiajacy wytwarzanie rur stalowych przy uzy¬ ciu drutów i strun stalowych o wysokich wy- trzymalosciach, jako glównego i zasadniczego elementu nosnego.Rura wedlug wynalazku rózni sie zasadniczo od znanych rur tym, ze sklada sie z cienkos¬ ciennej rury z zelaza lub blachy stalowej i ze zwojów nawinietego na nia drutu lub strun o wysokiej wytrzymalosci, zewnetrzna zas oslone calosci stanowi cienka warstwa betonowa, je¬ dynie jako przeciwkorozyjna warstwa ochron¬ na. Wspomniana rura blaszana stanowi wlasci¬ wa rure do wody przeplywajacej przez nia lub tez znajdujacej sie w tej rurze pod cisnieniem.Nawiniete zwoje drutu stalowego przenosza wieksza czesc sil, wywolanych cisnieniem pa¬ nujacym w rurze. W mysl wynalazku pelna wspólprace miedzy blaszana rura wewnetrzna a •nawinietym na nia drutem stalowym osiaga sie przez wytworzenie scislego przylegania te¬ go drutu do rury oraz dzieki róznicy miedzy wydluzalnoscia tej blachy i drutów lub strun, gdyz wydluzalnosc rury blaszanej w mysl wy¬ nalazku ze zwyklej stali jest kilkakrotnie wiek¬ sza, niz wydluzalnosc strun ze stali o duzej wytrzymalosci.Wynalazek jest blizej wyjasniony na rysun¬ ku, na którym fig. 1 przedstawia czesciowo w przekroju widok boczny rury, fig. 2 — prze¬ krój poprzeczny rury wedlug fig. 1, przy czym lewa polowa przedstwia rure po nawinieciu strun na rure blaszana, prawa zas polowa — iprzekrój tej rury po naniesieniu warstwy beto¬ nu, fig. 3 — czesciowo w przekroju widok bocz¬ ny odmiany rury, zaopatrzonej w struny pod¬ luzne jak i w postaci nawinietych zwojów sru¬ bowych, a fig. 4 — przekrój poprzeczny rury na fig. 3, podobny do przekroju na fig. 2.W konstrukcji rury wedlug fig. 1 na rurze r z blachy stalowej nawiniete sa zwoje srubowe S drutu stadowego. W celu zabezpieczenia rury r i zwojów S przed rdzewieniem jest ona zaopa¬ trzona w cienka warstwe zewnetrzna b z beto¬ nu, najlepiej wykonana przez wtryskiwanie.W mysl wynalazku zwoje S moga byc pod¬ czas nawijania naprezane, co pozwala na uzys¬ kanie w rurze r naprezen sciskajacych. Rura wedlug fig. 1 i 2 nadaje sie do rurociagów zwyklych i cisnieniowych, przenoszacych znaczne naprezenia obwodowe a nieznaczne naprezenia podluzne.Na fig. 3 i 4 przedstawiona jest odmiana ru¬ ry wedlug fig. 1 i 2, polegajaca na tym, ze na rurze blaszanej r oprócz drutu S nawinietego srubowo na rure posiada jeszcze prety podluz¬ ne Si na których jest nawiniety drut S. Oczy¬ wiscie prety Si i zwoje drutu S moga byc roz¬ mieszczone odwrotnie. Korzystnie jest drut S nawinac w stanie silnie naciagnietym. Zwoje Srubowe drutu S nawiniete na rurze r przeno¬ sza skladowe sily sprezajacej na prety Sit wsku¬ tek czego prety te zostaja silnie przycisniete do rury r, co zapewnia pelna wspólprace tych pre¬ tów z rura. Rura wedlug fig. 3 i 4 moze znalezc zastosowanie przede wszystkim przy wykonywa¬ niu rurociagów przenoszacych duze naprezenia, zarówno obwodowe jak i podluzne, a wiec np. przy wykonywaniu rurociagów do doprowadza¬ nia wody pod wysokim cisnieniem i o wysokiej temperaturze, jakie sa np. uzywane w cieplow¬ niach.Rura wedlug wynalazku pozwala na kilka¬ krotne zmniejszenie zuzycia stali w porówna¬ niu do stosowanych dotychczas wysokocisnie¬ niowych rurociagów stalowych. Przy wewnetrz¬ nym cisnieniu 15 atm. zuzycie rury wedlug wynalazku jest okolo pieciokrotnie mniejsze, niz dotychczas stosowanych podobnych rur.Osiaga sie to dzieki zastosowaniu zamiast jak to ma miejsce dotychczas stali o wytrzymalos¬ ci 10—45 kG/mm2 — drutu stalowego np. o srednicy 2,5 mm i wytrzymalosci okolo 220 kG/mm2.Poniewaz koszty stali w rurach cisnienio¬ wych bez szwu sa znacznie wieksze, niz kosz¬ ty stali w normaikiych profilach i wynosi mniej wiecej tyle co koszt stali strunowej o wysokiej wytrzymalosci, kilkakrotne wiec zmniejszenie ilosci zuzytej stali do wyrobu rury wedlug wy¬ nalazku jest równoznaczne z kilkakrotnym równiez zmniejszeniem ich kosztów. PL