b Opublikowane flmp 99 -wrwinia 4906 r. &U&L £ j t e:ka a\ao POLSKIEJ .RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ f' OP18 PATENJOWY Nr 38456 Krakowskie Zaklady Graficzne Przedsietiorstiuo Paóstiurftrje *) Kraków, Polska mm Mdf Sposób olrzymyw*iH0 zlotej i srebrnej introligatorskiej folit dwuwarstwowej jdo tlpczajS na okladkach ksiazek Patent trwa od dnia 4 lutego 1955 r.Dotyclj^Cas do tloczen na okladkach ksiazek s\oso^E0 byly tak zwane folie listkowe meta- lfzowime.1 Otrzymywano je przez nalozenie na szyb^'szklana lub J?ardzo gladka plyte alumi¬ niowa spirytusowego roztworu szellaku z dodat¬ kiem wosku i zasysanie otrzymanego nosnika octeowiednim proszkiem metalowym. Po wy¬ schnieciu warstwe krajano na male odcinki i chroniono kazdy odcinek miedzy dwoma ar¬ kusikami bibuly, gdyz byly tak kruche, ze bar¬ dzo latwo rozsypywaly sie. Na kilka godzin przefi tloczeniem nalezalo zadane miejsce okladki zagruntowac roztworem bialka lub ze¬ latyny, wysuszyc i bardzo ostroznie nalozyc na zadane miejsce arkusik suchej folii, recznie wy¬ tloczyc pod goraca sztanca i skurzyc nadmiar folii/ Tloczenie wykonywano powoli na recznych prasach.Sposób wedlug wynalazku umozliwia wytwo¬ rzenie zlotej i srebrnej introligatorskiej folii *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wy¬ nalazku sa Jan Dorocinski, Wladyslaw Sikora, Mie¬ czyslaw Balicki i Wladyslaw Szmyd. dwuwarstwowej do tloczen na okladkach krazek, nie wykazujacej ujemnych cecfc foJii dotych¬ czas stosowanych, zwlaszcza jezeli chodzi o jej kruchosc, nietrwalosc, koniecznosc wstepnego gruntowania okladki oraz powolny rekodziel¬ niczy system produkcji.Folia wytworzona sposobem wedlug wynalaz¬ ku posiada warstwe zywiczna, na pokladzie z pergaminu satynowanego oraz jest pokryta z wierzchu cienka warstewka lakieru grunto¬ wego. Przy tloczeniu na szybkobieznych auto¬ matycznych maszynach pod goraca metalowa sztanca folia wraz z warstewka lakieru grun¬ towego ^chodzi z pergaminu na okladke scisle wledlug konturów sztancy. Lakier gruntowy la¬ czy sie z okladka i w ten sposób wiaze na stale folie z okladka ksiazki. jSppsób wedlug wynalazku polega na tym, ze W 333 czesciach totffou lub w mieszaninie: 203 czesci benzyny ekstrakcyjnej, 100 czesci ksy- lolu, 30 czesci solvent nafty — rozpuszcza sie 80 czesci wosku pszczelego, 32 czesci parafinyfvt-i$te* ^ y; l)Ufl{tf„, i 555 czesci kalafonii zobojetnionej posiada¬ jace} zjjaczna Jclarow#osc$ wysoka lepkosc i ni- Wca Itóatoe fcwsswa (pHm$%5). Rosflworeni tym powleka sie% na goraco *w temperaturze 60°C w sposób ciagly w maszynie do parafinowania tasme pergaminu satynowanego.W momencie nakladania goracej warstwy zy¬ wicznej nastepuje jednoczesnie zapylanie jej proszkiem metalowym oraz skurzanie walcami obszytymi futrem, a nastepnie stlaczanie miedzy dwoma walcami stalowymi. Z kolei tasma o- grzewana jest z góry do temperatury 70°C. War¬ stwa zywiczna rozpuszcza sie wówczas, a pro¬ szek metalowy pod wplywem wlasnego ciezaru wtapia sia wglab warstwy zywicznej.* Schnie¬ cie tasmy nastepuje na zimno w czasie nawija¬ nia na beben. Po zestaleniu sie warstwy pod¬ stawowej pokrywa sie ja w maszynie do paraf¬ inowania cienka warstwa lakieru gruntowego zlozonego z roztworu szellaku w spirytusie lub zelatyny w wodzie z dodatkiem zóltego barw¬ nika chromowego dla folii zlotej lub bialego dla folii srebrnej. W tym stanie warstwa zy¬ wiczna o grubosci 0,015 mm z wtopionym w nia proszkiem metalowym posiada mala adhezje do pergaminu i pod wplywem goracej sztancy w czasie tloczenia latwo odchodzi od pergami¬ nu, przy temperaturze tloczenia 100-150°C dla lakieru szellakowego, a 105-}15°C dla lakieru zelatynowego. Jako lakier gruntowy stosuje sie roztwór 4-8 czesci szellaku w 100 czesciach spi¬ rytusu z dodatkiem 5 czesci zóltego barwnika chromowego w przypadku wytwarzania folii zlotej lub 2 czesci barwnika bialego w przy¬ padku folii srebrnej, zas jako lakier zelatynowy stosuje sie roztwór 2-7 czesci zelatyny w 100 czesciach wody oraz 2-3 czesciach gliceryny z dodatkiem 3 czesci zóltego barwnika chromo¬ wego w przypadku wytwarzania folii zlotej lub 2 czesci barwnika bialego w przypadku folii srebrnej.Folia wytworzona sposobem wedlug wyna¬ lazku ma nastepujace zalety w stosunku do dotychczas uzywanej folii listkowej: folia po¬ siada mocna podstawe pergaminowa, dajaca mozliwosc zastosowania szybkobieznych auto¬ matów do tloczen, zamiast dotychczasowych recznych operacji. Calkowicie odpadaja reczne operacje przycinania i nakladania kazdego ar¬ kusika oddzielnie. Przy tloczeniu zbedna jest poza tym oddzielna, reczna operacja wstepnego gruntowania okladki, poniewaz podstawowa metalizowana warstwa zywiczna wchodzi z ta¬ smy na okladke i mocno sie z nia wiaze. Cal¬ kowicie odpada operacja skurzania okladek, gdyz sztanca dotyka odwrotnej strony tasmy tylko w miejscach rysunku lub napisu i tylko tymi miejscami tloczy na okladke. Pozostala czesc folii zupelnie okladki nie dotyka. Przy tloczeniu folii otrzymanej sposobem wedlug wy¬ nalazku pracuje sie bez zachowania specjalnych ostroznosci, zarówno co do folii jak i okladki.Warstwa farby trzyma sie tak silnie osnowy tasmy, iz dopiero pod tlokiem schodzi na oklad¬ ke, nie odpada wiec pod wrjfywem ruchu po¬ wietrza, jak to ma miejsce przy pracy z ar¬ kusikami folii listkowej. PL