Wynalazek dotyczy maszyny do pedzenia chodników górniczych, pracujacej na zasadzie wiercenia, która nadaje sie do eksploatacji so¬ li potasowych i podobnych mineralów.Znane maszyny sluzace do tego samego ce¬ lu maja sztywne podwozie i oddzielny wózek, przez co moga one przejezdzac krzywizny tyl¬ ko o duzym promieniu. Maszyny te wymagaja w budowie duzego nakladu i sa bardzo trud¬ ne do ustawiania tak, ze przy pedzeniu chod¬ ników mozna nimi uzyskac tylko slabe efek¬ tywne wydajnosci, przez co zastosowanie ich ograniczone jest tylko do pewnych przypad¬ ków.Szczególna ich wada jest to, ze priy prze¬ jezdzie przez krzywizne sila posuwu nie dzia¬ la* osiowo w kierunku obróbki, ale dziala ona w dwóch kierunkach z powodu stosunkowo dufcej odleglosci punktu zaczepienia na satyw- n^*h podwoziu. Mianowicie dziala ona w kie- ninfeu osi maszyny i w kierunku pionowym *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wyna¬ lazku jest Herman Beer. lub poziowym w zaleznosci od tego, czy ura¬ bia sie materialy wzdluz krzywizny pionowej , czy poziomej. Powoduje to, ze maszyna moze byc przestawiona na nowy kierunek tylko dzie¬ ki zastosowaniu specjalnej sily dzialajacej przeciwko pionowej lub poziomej, skladowej Fily posuwu.Kierowanie znana maszyna uzyskuje sie w ten sposób, ze np. przy przejezdzaniu przez krzywizne w lewo os przednia kól zostaje do¬ cisnieta w lewo do srodka, a os tylna w pra¬ wo na zewnatrz, przesuw zas moze miec miej¬ sce o tyle, o ile zewnetrzny wymiar tej osi jest mniejszy niz szerokosc toru posuwu.Wskutek sztywnego podwozia i niezmienne¬ go polozenia kol, jak równiez wskutek duzej odleglosci narzedzi tnacych od osi przedniej, narzedzia tnace wcinaja sie nie w kierunku urabiania mineralu, gdyz sa ustawione prosto¬ padle do osi maszyny, umieszczonej w kierun¬ ku siecznej luku krzywizny, utworzonej przez polaczenie punktów przeciecia luków wzdluz rozstawu osi wózka.Wskutek takiego polozenia narzadów tnacych powstaja 4niekorzystne warunki ^ciecia, ponie- waz*\r^|t^uje piskanie 4 \peksal obciazenie narfefddw ^tnac^ch Wv^ejii»jfcu -«^|odka krzy¬ wizny, podczas gdy ze strony przeciwnej na¬ stepuje odciazenie tych narzadów* co prowa¬ dzi do niespokojnej i nierównej pracy ma¬ szyny.Przy zmianie narzadów maszyna musi byc uofnieta o tyle, aby one mogly byc wyjete od przodu.Staly rozstaw kól powoduje, ze niemozliwe jest cofniecie maszyny z powrotem przez po¬ czatek chodnika poprzednia droga zwezona cis¬ nieniem górotworu.Wynalazek ma za zadanie tak ulepszyc kon¬ strukcje znanej maszyny, aby powyzsze nie¬ dogodnosci zostaly usuniete, a przy tyim koszt budowy byl zmniejszony i efektywna jej wy¬ dajnosc zwiekszona.Wynalazek rozwiazuje te zadania w naste¬ pujacy snosób. Przy specjalnym uksztaltowa¬ niu i ukladzie urzadzen posuwu oporowego, maszyna posiada taki wózek, który umozliwia przy kazdym polozeniu maszyny ustawienie narzadów tnacych polozonych pod katem pro¬ stym do kierunku urabiania mineralów, przy czym sila posuwu zawsze dziala na narzady w podobnym kierunku. Narzady tnace sa osa¬ dzone wymiennie od tylu maszyny, której ko¬ la jezdne sa zamocowane tak, aby ich rozstaw mógl byc zmieniany.Poniewaz maszyna posiada osobne przewoz¬ ne urzadzenie oporowe, przeto przy jego od¬ ciagnieciu musi byc ona zabezpieczona przed cofaniem sie. Uzyskuje sie to w ten sposób, ze z tylu maszyny za kolami przednimi sa umieszczone zderzaki dzialajace samoczynnie.Przednia os maszyny jest zamocowana sztyw¬ no, a tylna jest ruchoma w dwóch polacze¬ niach przegubowych rozstawionych tak, ze os tylna*raze swobodnie obracac sie dokola wy¬ znaczonej linii laczacej srodki tych przegu¬ bów oraz pozwala na wyrównywanie róznic w wysokosci toru. Przegub tylny jest ustawiony nastawnie w kierunku bocznym, a przedni dokladnie w srodku miedzy osia kól przed¬ nich i osia kól tylnych, przez co uzyskuje sie dokladne przechodzenie maszyny wzdluz krzy¬ wizny.Dodatkowe urzadzenie na przegubie tylnym do nastawiania na wysokosc umozliwia nasta¬ wienie zmiany kierunku ruchu maszyny w plaszczyznie pionowej.Urzadzenia posuwu i oporowe znajduja sie miedzy obydwoma osiami kól nosnych i sa najlepiej napedzane hydraulicznie.Cylinder urzadzenia posuwu jest osadzony obrotowo dokola osi pionowej ulozyskowanej na belce poprzecznej i utrzymywany sprezy¬ nami w pozycji srodkowej, przez co zapewnio¬ ny jest swobodny posuw maszyny. Przeniesie¬ nie sily posuwu na narzady tnace nastepuje przez sztywna os kól przednich w stosunko¬ wo malej odleglosci od narzadów tnacych.Punkty obrotu dzwigni dociskowych urza¬ dzenia oporowego znajduja sie na belce po¬ przecznej rozmieszczone w ten sposób, ze przez dzialanie sily posuwu, wytworzona w cylindrze tloka dociskowego sila nacisku sto¬ pek dociskowych zwieksza sie.W ten sposób uklad sil zostaje zamkniety na najkrótszej drodze bez zakleszczania, za¬ pewniajac w znacznym stopniu spokojna prace narzadów tnacych, co daje oszczednosc energii i ciezaru.Osie kól nosnych sa wykonane tak, ze ma¬ ja czopy dluzsze niz powierzchnie piast kól, a od wewnatrz lub od zewnatrz tych piast posiadaja dzielone pierscienie dystansowe, zmieniajace wielkosc rozstawu kól.Na rysunku pokazano schematycznie tytu¬ lem przykladu maszyne wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia widok boczny maszyny, fig. II — widok z przodu, fig. III — widok z góry przy przejezdzaniu zakretu w lewo, fig. IV — widok z góry urzadzen po" suwu i oporowego, fig. V — widok z boku zderzaka zaporowego i osi tylnej wózka, a fig. VI i VII przedstawiaja widoki boczne osi tylnej z ulozyskowaniem kól nosnych i po¬ lozenie dzielonych pierscieni dystansowych przy szerokim rozstawie kól oraz osi tylnej przy waskim rozstawie kól.W glowicy 1 sa zamocowane narzady tnace 2 wymienne i wyjmowane od tylu maszyny.Glowica jest osadzona bezposrednio na skrzynce biegów 3, która razem z podstawa 4 silnika napedowego tworzy konstrukcje nos¬ na urzadzenia. Z tylu glowicy 1 sa zamoco¬ wane z boku frezy 5, a za nimi os przednia 6 -i zamocowanymi sztywno kolami 7.Za pomoca wrzeciona 8, znajdujacego sie na tylnym koncu podstawy 4 i zakonczonego u dolu kulka 9, mozna regulowac nastawienie maszyny na wysokosc tak, aby jego konstruk¬ cja nosna mogla wychylac sie okolo osi przed¬ niej 6. *— 2 —Kulka 9 jest osadzona w lozysku 10, które za pomoca recznego kólka 12 preta 13 jest zamocowane przesuwnie wzdluz osi tylnej 11.Na osi tylnej 11 na wysokosci jej kól 14 jest zamocowany przegubowo uchwyt 15 w przegu¬ bach kulowych 16.Przedni koniec 17 uchwytu 15 jest ulozysko¬ wany ruchomo na kulce osadzonej dokladnie w srodku miedzy osia przednia 6 i osia tylna 11 na wysokosci kól 7 i 14 pod osia maszyny.Ze sruba 19 osi przedniej 6 wspólpracuje urzadzenie posuwu 20. Cylinder 21 tego urza¬ dzenia jest ulozyskowany sprezynuj aco i wy- chylnie na poprzeczce 22, przy czym jest on stale nastawiany sprezyna 23 w pozycji srod¬ kowej, przy zluzowaniu urzadzenia oporowe¬ go. Na poprzeczce 22 zamocowane sa wychyl- nie w punktach 24 dzwignie dociskowe 25, zaopatrzone stopkami dociskowymi 26, poru¬ szane tlokiem dociskowym 27, umieszczonym w cylindrze miedzy dzwigniami 25.Na poprzeczce 22 osadzone sa równiez rolki 28 do przesuwu urzadzenia oporowego.Zderzaki 29 (fig. 5) sa zamocowane wychyl- nie na ramionach 30, osadzonych przegubowo na przedniej osi 6. Dzielone pierscienie dy¬ stansowe 31 (fig. 6 i 7) ustawia sie na osiach 6 i 11 przy szerokim torze wewnatrz kól 7 i 14, a przy waskim torze zewnatrz tych kól. / PL