Ograniczenie przesuwu wrzecionek obrób- czych glowicy w automatach tokarskich typu wzdluznego stanowi przedmiot niniejszego wy¬ nalazku i ma szczególne znaczenie dla szyb¬ kosci obróbki poszczególnych czesci metalo¬ wych, wykonywanych na stanowiskach robo¬ czych automatu, jak i wplywa na calosc zwartej konstrukcji zespolu obróbczego automatu.W znanych dotychczas automatach, zwlaszcza tego typu, automatach, które posiadaja glowi¬ ce z osadzonymi przewaznie kilkoma wrzecion- kami, kolejno dosuwanymi do obrabianego przedmiotu do miejsca jego obróbki za pomoca krzywki, oddzialywujacej na odpowiednia dzwignie wychylna, powodujaca w odpowied¬ nim polozeniu glowicy doprowadzenie do przed¬ miotu kolejnego wrzecionka obróbczego. Wszyst¬ kie wrzepionka, których przesuw rozrzadzany *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wynalazcami sa lnz. Witold Borkowski i inz. Juliusz Podgórski! jest ta sama krzywka, wykonuja posuw tam i z powrotem przy calkowitym przewaznie wy¬ korzystywaniu wglebien krzywki rozrzadczej, oddzialywujacej na dzwignie wychylna. Tego rodzaju równe przesuwy dla wszystkich wrze¬ cionek obróbczych, osadzonych w glowicy wy- chylnej i wprowadzanych w polozenie robocze ta glowica, jest o tyle niekorzystne, ze w za¬ leznosci od rodzaju obróbki zachodza róznice w wzdluznym przesuwie obróbczym dla po¬ szczególnych wrzecionek tak, ze niektóre mu¬ sza wykonywac niepotrzebnie dluzsza droge jalowego przesuwu podczas obróbki, co odbija sie niekorzystnie na calkowitym czasie obrób¬ ki przedmiotu. Tak np. w automatach tokar¬ skich wzdluznych dla dokonania wzdluznego obtaczania, wiercenia i gwintowania jest prze¬ znaczona glowica o przesuwnie osadzonych wrzecionkach. Dlugosc drogi przesuwu wrzecio¬ nek od pozycji spoczynkowej do polozenia, wktórym narzedzie wrzecionka rozpoczyna skra¬ wanie, wplywa zatem na dlugos£ okresu cyklu ffff v wedmi^wyn&ilkli^ prze¬ suwu wrzecionek glowicy w automatach wzdluznych postepuje sie w sposób taki, ze co najmniej te wrzecionka, które beda dokony¬ waly najkrótszej drogi przesuwu roboczego na¬ rzedzia, osadzonego na wrzecionku, zaopatruje sie w dowolne ograniczniki przesuwu, wykona¬ ne np. w postaci tulei, cofajacych glowice, na których osadzone sa slizgowo odpowiednie ogra¬ nicznik^ np. w postaci pierscieni zakleszcza¬ jacych.Sposób wedlug wynalazku najlatwiej urze¬ czywistnic w automatach typu wzdluznego z glowica zaopatrzona w' kilka wrzecionek obrób- czych, przez zastosowanie najlepiej urzadzenia, uwidocsznionego schematycznie na zalaczonym ysynku, którego fig. 1 przedstawia przekrój glowicy wzdluz plaszczyzny, przechodzacej przez os podluzna tulejki ogranicznika i wrzecionka obróbczego, fig. 2 przedstawia schematycznie kinematyczny rozrzad przesuwu jednego z wrzecionek obróbczych glowicy, fig. 3 przedsta¬ wia droge sworznia dzwigni wychylnej wzdluz wycinka krzywki pierscieniowej w przypadku bjraku ogranicznika wedlug wynalazku, fig. 4 takaz droge sworznia dzwigni wychylnej w przypadku zastosowania ogranicznika wedlug wynalazku.Wrzecionko obróbcze 1 moze sie przesuwac i ewentualnie obracac w tulejkach 2, osadzo¬ nych w kastubie glowicy 3. Koniec wrzecionka jest osadzony nie przesuwnie a, ewentualnie, obrotowo w uchwycie 4, który jest trwale zla¬ czony z rurka 5, osadzona przesuwnie w kadlu¬ bie glowicy 3. Na drugim koncu rurki 5 jest osadzony narzad, ograniczajacy przesuw tej rurki, a w zwiazku z tym i wrzecionka 1, sta¬ nowiacy, np. pierscien zakleszczajacy, wykona¬ ny np. z dwóch dajacych, sie zaciskac, pól- pierscieni, w rodzaju pólkolistych szczek 6 wo¬ kolo rurki 5, osadzonych wewnatrz pierscienia 7\ ograniczajacego przesuw, w którym jest wy¬ konany otwór; przez otwór ten przechodzi sruba dociskowa 8, powodujaca zakleszczenie sie wo¬ kolo rurki 5 szczek pólkolistych 6, wskutek czego ogranicznik przesuwu moze byc unieru¬ chomiony w dowolnym polozeniu wzdluz rurki 5. Rurka 5 wraz z uchwytem 4 jest utrzymy¬ wana w polozeniu dociskowym do tylu za po¬ moca sprezyny 9, zahaczonej w dowolnym miej¬ scu tylu glowicy 3 ,zas z drugiej strony do ha¬ czyka 10, osadzonego z frontu rurki 5 poza ka¬ dlubem glowicy 3, w którym osadzone jest wrzecionko 1. Uchwyt 4 moze posiadac dowolny zderzak 11 w postaci sruby, pozwalajacej na wyregulowanie polozenia uchwytu 4 wzgledem dzwigni wychylajacej 12. Zaleznie od pozada¬ nych przesuwów wrzecionka 1 wyregulowac mozna dowolnie cofanie sie uchwytu 4 do po¬ zadanych granic wychylenia katowego dzwigni 12, przez odpowiednie przesuniecie wzgledem osi podluznej rurki 5, ogranicznika przesuwu 7.Urzadzenie wedlug wynalazku wspóldziala w automacie typu wzdluznego w sposób, uwi¬ doczniony kinematycznie na fig. 2. Na walku krzywikowym 15 jest osadzona krzywka pier¬ scieniowa 14, wspóldzialajaca przez krazek 13 z dzwignia 12, wychylana wokolo osi wychyl¬ nej, przy czym drugi koniec dzwigni 12 wypy¬ cha zderzak 11, a tym samym przesuwa uchwyt 4 i wprowadza w pozadanym czasie, to znaczy, w odpowiednio nastawionym polozeniu robo¬ czym calej glowicy 3 wrzecionko 1 w poloze¬ nie robocze. Po dokonczeniu operacji, co re¬ guluje odpowiednia krzywka, wychylajaca cala glowice 3, równoczesnie odpowiedni nacisk krzywka pierscieniowa 14, powoduje wychyla¬ nie sie dzwigni 12 i cofanie uchwytu 4, jed- .nakze uchwyt 4 przesuwa sie tylko o taka odleglosc, na jaka pozwala o&powiednie na¬ stawienie ogranicznika 7 przesuwu tak, ze mi¬ mo istnienia wiekszego nacisku przez krzywke, dzwignia nie zostaje wiecej wychylona i nie potrzebuje wykonywac dluzszej drogi przy podstawianiu sie, wskutek wychylenia sie glo¬ wicy 3, innego narzedzia obróbczego w zetknie¬ cie z dzwignia 12.Szybkosc pracy automatu przy obróbce wrze- cionkami, osadzonymi na glowicy, najlepiej ilustruja fig. 3 i 4. Droga wykonywana przez dzwignie warunkuje szybkosc wprowadzania w czynne polozenie poszczególnych wrzecionek tak, ze wartosc katowa drogi, przebytej przez krazek dzwigni, opierajacej sie o krzywke, jest miara szybkosci pracy automatu. Fig. 3 uwi¬ docznia, jak przy przsuwajacej sie krzywce 14 przedstawiaja sie kolejne polozenia krazka 13 dzwigni 12, podobnie uwidocznia to fig. 4, w przypadku jednak zaopatrzenia wrzecionek w ograniczniki przesuwu. Z porówniania fig. 3 i 4 wynika, ze na przebycie drogi przez swo- rzen 13 od polozenia 13 — 13* i od polozenia 13a — 13a' potrzebna jest mniejsza wartosc katowa w przypadku fig. 4, odpowiadajaca zastosowaniu ogranicznika wedlug wynalazku. — 2 — PL