Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do sa¬ moczynnej rejestracji w sposób ciagly wzgled¬ nych przesuniec górotworu w sasiedztwie wyro¬ biska górniczego. Przyrzad wskazuje zaleznosc tych przesuniec od czasu.Dotychczas wzgledne przesuniecia górotworu stwierdzano i wyznaczano przez wielokrotne przeprowadzanie, w okreslonych odstepach cza¬ su, niwelacji wybranych punktów w wyrobi¬ skach górniczych.Sposób taki posiadal jednak szereg wad i nie¬ dogodnosci, z których najwazniejszymi byly klo¬ potliwe i zajmujace wiele czasu wykonywanie pomiarów, zmiennosc polozenia pomiarowych punktów odniesienia, które ulegly przemieszcze¬ niom w zwiazku z ruchami górotworu i trudno¬ sci w uchwyceniu dokladnej szybkosci wzgled¬ nych przesuniec górotworu, gdyz mozna bylo jedynie stwierdzic zmiany, które zaszly w okre¬ sie miedzy dwoma kolejnymi pomiarami. Przy¬ rzad wedlug wynalazkunie posiada powyzszych. wad. Sklada sie on z dwóch kotwi zamocowy- wanych naprzeciw siebie w stropie i spagu wy¬ robiska lub tez w jego bocznych scianach i po¬ laczonego z nimi zespolu rejestrujacego, zlozo¬ nego ze stolika oraz obracajacego sie bebna i le¬ go prowadnicy.Przyrzad rejestruje w postaci wykresu na pa* pierze milimetrowym, w zaleznosci od czasu, wzajemne przesuniecia sie punktów zamocowa¬ nia kotw w kierunku pionowym i poziomym lub w zaleznosci od ustawienia przyrzadu w kie¬ runku prostopadlym do pokladu i w plaszczyz¬ nie równoleglej do plaszczyzny zalegania pokla¬ du. Mozliwosc rejestracji wielkosci przesuniec pionowych jest bardzo duza i zalezy jedynie od dlugosci podstawki stolika i dlugosci jego uchwytu.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca¬ mi wynalazku sa inz. Bogdan Neyman i inz. Je¬ ny WyszomirBkiiprgg^d we^ rysunku, przy czym fig: 1 przeo^tawte widok boczny calego przyrzady fig.*2 — sposób zamo- ffófy&npl&Pm w| scianie w^cobiska, a fig. ^r-' rejestrujacy i sf$osób"*jego zamoc^jwinia.Kotwie 13 sluza do umocowania pj^rzadui^f stropie i w spagu pokladu. Mocuje^ke je w gfc rotworze za pomoca nagwintowanego od we* wnatrz klina stozkowego U i rozcietej nagwm*? towamej tulei 12 w ten sposób, ze po obranhr- odpowiedniego miejsca na ustawienie przyrzadu wierci sie w atronte jyoftepa^fy <*twór «To-za¬ danej gleboko*** wjfcrowadza douiiej kfctWie 13 z osadzona u góry tuleja ^ i, z, w^a^conym na. gwint kotwi klinem stozkowyar, 1\ NAst^epnift rozpiera sie tuleje 12 w otworze przez wrkeca-- nie kotwi do klina 11, który w ten sposób zo¬ staje wciagniety do tuleji 12 i rozpiera ja. Azeby unierwhumlc kutwe or otworze {w drugim punk¬ cie) osadza sie w przypadku kotwi górnej od ój©lu taleja stozkowa 14 i rozklinowuje sie ja na wysokosci wylotu otworu stozkowym klinem dolnym 15. Klin stozkowy dolny 15 jest wydra-: zony i przez to wydrazenie przechodzi kotew.Luz miedzy kotwia a wewnetrznymi sciankami klina wynosi 0,5 mm. Podkladka nakrecona na kotwe sluzy tylko do podtrzymania tuleji dolnej 14 i klina 15 w razie gdyby wypadla z otworu.Dwie identyczne kotwy* sa osadzone w stropie i spagu wyrobiska w ten spesób, ze ich osie po*- krywaja sie mniej wiecej ze soba.Na wystajacy nagwintowany koniec dolnej ko¬ twy jest osadzona na gwjiii uchwyt 9. w/ posta¬ ci rury z czterema nacieciami, otoczony ze scis¬ kajaca ©bjemka 10* W rurze tej osadzona jest podstawka 7 stolika rejestrujacego 5. Stolik ten mozna Ustawic pod dowolnym katem w stosun¬ ku do osf dolnej kotwy dzieki przegubowi 6.W celu zabezpieczenia stolika 5 przed ewentual¬ nymi nie pozadanymi obrotami w nacieciu uchwytu 9 jest osadzony klin 8, który spelnia role prowadnicy. Na stoliku rozpiety jest pa¬ pier milimetrowy i ustawiony na nim zespól re¬ jestrujacy. Zespól rejestrujacy sklada sie z pro¬ wadnicy ? w której osadzone sa przesuwnie w kierunku pionowym dwa narzady (rejestrujace < 4': narzad pionowy 4 kreslacy po papierze rozpietym na stoliku 5 a poziomy 4* kreslacy na powierzchni obracajacego sie walca. Walec mo¬ ze byc obracany np. mechanizmem zegarowym.W&lec 1 spaczywa na tarczy. Z przesuwnej w prowadnicy ^wMawtopionó^i polaczo¬ nej z górna kotwia za pomoca Bprihrfftfgfr Uk Prowadnica 2 jest zaopatrzona w górnej kra* wedzi w srubke, której zadaniem jest przytrzy¬ manie prowadnicy wraz z przyrzadami piszacy¬ mi v w razie gdyby przesuniecie poziome bylo Wiekszej niz pozwala na to stolik 5.;Zespól rejestrujacy rejestruje na papierze mi- Itaetrowym, nalozonym na walcu pionowe prze¬ sloniecia górotworu oraz na stoliku przesuniecia ffeotworu w plaszczyznie poziomej. W celu afcrzymania obrazu przesuniec poziomych w cza¬ sie winien obserwator co pewien okreslony czas oznaczyc polozenie narzadu 4,., np. za pomoca specjalnego stojaka. Mozliwe jest równiez zalo¬ zenie w tym celu specjalnego samoczynnego urzadzenia zegarowego.Walec 1, prowadnica 2 i stolik 5 przykryte sa celem ochrony przed zanieczyszczeniem workiem np. gumowym lub skórzanym, nie uwidocznio¬ nym na rysunku. Worek ten zdejmuje sie w czasie kontrolowania zapisów.Przyrzad wedlug wynalazku montuj* sie do* pomiarów w sposób nastepujacy. Po umocowa¬ niu kotew w stropie i w spagu wyrobiska tak, aby icfr osie byly mniej wiecej równolegle na kotwie dolnej umocowuje sies stolik 5, który nastawia sie za pomoca przegubu kulowego 6 w polozeniu poziomym. Podstawa 7 stolika wy¬ ciagnieta jest wtedy maksymalnie do góry. Na stiaiatuj ustawia sie prowadnice 2 i wsuwa do niej tarcze 2* z ustawionym na niej walcem, przy czym za pomoca odpowiedniej dlugosci przedluzacza laczy sie ja z wystajacym sworz¬ niem kotwy górnej. Nastepnie wkreca sie srub¬ ke- przytrzymujaca? db prowadnicy 2". Ódpo- wieo^feigo ustawienianarzadu piszacego 4* wal¬ ca 24' dokonuje sie* przez odpowiednie wsuniecie stolika, przy czym nie wymaga sie duzej do¬ kladnosci ustawienia wzajeninego przyrzadu pi¬ szacego i bebna, gdyz ocena przebiegu ruchu pionowego zalezy od poczatkowego punktu wy¬ kresu.Podczas prowadzenia pomiarów, przyrzad po* winien byc stale pod obserwacja. Po obnizeniu sie stropu o wysokosc pobocznicy bebna rejestru¬ jacego nalezy odlaczyc narzad piszacy 4* i obni¬ zyc stolik o wysokosc bebna.Po ukonczeniu pomiarów roiann«towij»e «t przyrzad i wyjmuje kotwie.Wyjmowanie kotwy górnej odbywa sie naste¬ pujaca , Po odkreceniupedkladki wyjmuje- sie z,otoworu klinvl& i dolna tuleje 14, nastepnie odkreca siei wycina:kotw^^r otwora Po otwo¬ ru wprowadza sie $&$; aakoncaony gwintem i wkrej^ gj^ (to tu^^ .<&jac pret w prawo w dalszym ciagu wciaga sie nan tuleje 12 i równoczesnie popycha sie klin U do góry. Po wyciagnieciu tulei klin wy¬ padnie z otworu sam. Przy wyciaganiu kotwy dolnej z otworu klin 11 nalezy wyjac osobno, wprowadzajac po wyjeciu tuleji ponownie kot¬ we do otworu i nakrecajac na nia pozostawio¬ ny w otworze klin 11. Przyrzad wedlug wyna¬ lazku, prócz rejestrowan przesuniec pionowych i poziomych górotworu, moze sluzyc jeszcze do innych pomiarów. W przypadku zastosowani! kilku przyrzadów w jednym wyrobisku umoco¬ wanych na kotwach o róznych dlugosciach, np. o dlugosciach 0,5 m, 1 m, 1,5 m, 2 m i 2,5 m mozna zbadac jaka zachodzi róznica w obnizeniu sie poszczególnych warstw stropu, a tym samym mozna stwierdzic wielkosc ewentualnego roz¬ warstwienia sie law stropowych. Zastosowanie kotwy o kilku dlugosciach umozliwia równiez uzyskanie materialu do oceny grubosci pakietu warstw stropu, które znajduja sie w ruchu. W podobny sposób mozna badac ruchy górotwór¬ cze spagu, stosujac kilka stolików zakotwiczo¬ nych w spagu na róznych glebokosciach.Za pomoca przyrzadu wedlug wynalazku moz¬ na badac równiez ruchy wzgledne ociosów wyro¬ biska, gdy przyrzad zakotwimy nie w stropie i spagu, a w bocznych scianach wyrobiska. W ten sposób mozna mierzyc np. spelzanie pokla¬ dów stromo zalegajacych i obliczyc jego wiel¬ kosc.Przyrzad wedlug wynalazku rejestruje, jak juz wspomniano, tylko ruchy wzgledne. Kotwy moga sluzyc jako pewne i niezawodne punkty pomiarowe w okresie pomiarów, gdyz moga sie one przesunac tylko razem z warstwami skal¬ nymi, w których sa umocowane. PL