Dotychczasowe urzadzenia do urabiania wegla lub innych mineralów przez odcinanie lub od- lupywanie go od sciany, które jest przesuwane wzdluz sciany i zaopatrzone w ostrza do ciecia i usuwania mineralu nadaja sie korzystnie tyl¬ ko do urabiania wegla miekkiego, dajacego sie stosunkowo latwo odcinac lub odlupywac od pokladu. W przypadku zas stosunkowo twarde¬ go wegla powstaja trudnosci przy jego odcina¬ niu za pomoca narzadów klinowych wskutek oporu, jaki stawia twardy wegiel przy odci¬ naniu.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie, umo¬ zliwiajace urabianie twardego wegla lub podob¬ nych twardych mineralów. ' Wedlug wynalazku urzadzenie przesuwajace sie wzdluz urabianego pokladu i dokonywujace naciecia, w które wchodzi cienki koniec narza¬ du klinowego wyróznia sie tym, ze jega nacina¬ jace narzady stanowia szereg rozstawionych dziobaków o ruchu postepowo-wstecznym prze¬ suwanych takze w kierunku do góry i na dól, pfzy czym wspomniane dziobaki dzialaja szyb¬ ko powtarzanymi ruchami nakluwajacymi w ce¬ lu wykonania w pokladzie zlobka.Dziobaki wykonuja ruchy nieco podobne do dzialania kilofa górniczego przy wykonywaniu wyzlobienia, co jest bardzo skuteczne przy do¬ konywaniu naciecia w twardym pokladzie.Przewidziane byc moga srodki do zmiany wy¬ sokosci wsporników i dlugosci szeregów dzioba¬ ków w celu umozliwienia stosowania urzadze¬ nia do urabiania pokladów o róznych wysoko¬ sciach.¦Wynalazek niniejszy jest opisany w zastoso¬ waniu do urabiania wegla, lecz moze byc tez stosowany przy wydobywaniu innych minera¬ lów, gdzie istnieja warunki podobne. Moze on oczywiscie byc stosowany takze przy urabianiuwegla miekkiego, lecz glównym jego celem jest ciecie wegla twardego lub mineralów podobnych.Pr^kl^d -^/ykonania przedmiotu wynalazku jest^iaJwj&cczCjopic na Trunku, na^tórym fig. 1 przedstawia rzut poziomy * clfodnifta* weglowego, w którym zastosowano urzadzenie do scianowe¬ go urabiania wegla, fig. 2 w podzialce powiek¬ szonej, przekrój poprzeczny urzadzenia i widok -z góry czesci przenosnika do usuwania wegla, fig. 3 — widok z tylu urzadzenia na fig. 2, fig. 4 — przekrój pionowy wzdluz linii IV — IV na fig. 2 i wzdluz linni IV — IV na fig. 3, a fig. 5 — widok podobny do' uwidocznionego na fig. 4, lecz przedstawiajacy odmienna postac wykona¬ nia urzadzenia.Na fig. 1 uwidoczniony jest poklad weglowy 1 podczas jego urabiania za pomoca urzadzenia 2, osadzonego przesuwnie wzdluz przenosnika 3; moze ono urabiac wegiel w obydwóch kierun¬ kach tego przesuwu. Przenosnik jest ulozony wzdluz sciany 1 i siega na obydwu koncach do chodników 4, 5. Na koncach przenosnik znanego ^ypu, spopzywa na nosnych konstrukcjach 6, 7, zaopatrzonych w kola, toczace sie po torach 8, 9 tak, iz mozna je przesuwac gdy czolo urabiane¬ go pokladu 1 przesuwa sie naprzód w kierun¬ ku strzalek. Moga one byc przesuwane za po¬ moca nieuwidocznionych na rysunku urzadzen obrotowych i lin wyciagowych.Caly przenosnik moze byc równiez przesuwa¬ ny w kierunku poprzecznym za pomoca odpo¬ wiednich lewarów, rozmieszczonych w miej¬ scach, oznaczonych wzdluz sciany linami 66 w celu nalezytego przesuniecia go do pokladu.Urzadzenie 2 posiada na. przeciwleglych swych koncach znane narzady klinowe 10 wcinajace sie do pokladu weglowego 1 mniej wiecej tak, jak koniec dluta. ,Jeden narzad klinowy 10 dziala w jednym kierunku przesuwa urzadzenie wzdluz sciany weglowej, drugi zas dziala, pod¬ czas przesuwania urzadzenia w kierunku prze¬ ciwnym. Wegiel urobiony jest ladowany w zna¬ ny sposób na przenosnik 3, ulozony odpowied¬ nio równolegle do sciany. Przenosnik ten jest typu skrobakowego choc mozna tez stosowac przenosniki korytkowe.Narzady 10 znajduja sie na czesci 12 urzadze¬ nia (fig. 3 i 4), podtrzymywanej glównym ka¬ dlubem lub wózkiem II, osadzonym przesuwnie wzdluz pokladu na pionowych i poziomych ko¬ lach 17, 18, toczacych sie w czesciach korytko¬ wych 24, podtrzymywanych przez boczne czesci 19 koryta przenosnikowego 19, 21. Przesuw urza¬ dzenia moze byc dokonywany w dowolny odpo¬ wiedni sposób, np. za pomoca lin wyciagowych, choc uwidocznione na rysunku najkorzystniej¬ sze urzadzenie posiada line bez konca 46, co zo¬ stalo szczególowo opisane w patencie nr 35108.Czesc 12 urzadzenia, zaopatrzona w narzady 10, zwisa nad przylegla czescia koryta przenos¬ nika i siega zasadniczo do poziomu spaga 13 wzdluz pokladu 1 i prawie do poziomu stropu.Narzady 10 sa zakonczone klinowymi ostrzami 14 i siegaja w postaci pochylonej od cienkich konców i wzdluz pochylonej czesci narzadów wspornika 11 (fig. 2). Miedzy klinowymi ostrza¬ mi 14 i koncowymi czesciami 15 wspornika 11, które sa wygiete do dolu w kierunku spaga i sluza do oczyszczenia spaga od pozostalosci odlamków wegla. Urzadzenie posiada wygiete mostki lub lopaty 16. odprowadzajace glówna ilosc urobionego wegla do koryta przenosnika 3.W celu dokonania naciecia 27 (fig. 2), na kaz¬ dym koncu klinowej czesci 12 urzadzenia prze¬ widziany jest szereg dziobaków 28, poruszaja¬ cych sie po torze kolistym i w tym celu zespoly dziobaków sa osadzone na wsporniku 29 w ksztalcie litery H i ponizej boków tej czesci na krawedzi zewnetrznej (fig. 3). Wspornik 29 jest wydrazony w dwóch miejscach, np. 30, (fig. 2) na poprzecznicy litery H i siega poprzez ze¬ wnetrzne konce obydwóch ostrzy klinowych 14 narzadów JO. Styka sie on przesuwnie z tymi mi koncami ostrzy 14, które sa ukosnie sciete w celu utworzenia powierzchni slizgowych 31 równolegle do pokladu weglowego (fig. 2 i 3).Wydrazenia 30 wypornika 29, w ksztalcie litery H sa zaopatrzone w naady lozyskowe 32, za po¬ moca których wspornik 29 jest osadzony w lozy¬ skach rolkowych 33 na parze mimosrodów 34, podtrzymywanych przez lozyska rolkowe 35 na krótkich poziomych nieruchomych sworzniach 36. Jak uwidoczniono na fig. 2, poprzecznica wspornika 29 w ksztalcie litery H jest odsunie¬ ta od plaszczyzny boków litery H w celu umie¬ szczenia w • wewnetrznym przedziale 37 dwu- przedzialowej skrzynki biegów, opierajacej sie na klinowej czesci 12 urzadzenia lub wlaczonej do tej czesci i mieszczacej sie podluznie miedzy klinowymi ostrzami 14. Sworznie 36 sa osadzo^ ne w scianach wspomnianej skrzynki biegów, a wspólsrodkowe czesci piastowe 38 mimosro¬ dów 34 podtrzymuja kola zebate 39 (fig. 2 i 3).Kola te zazebiaja sie ze srodkowym kolem ze¬ batym 40, napedzanym kólkiem zebatym 41, umieszczonym na nieuwidocznionym na rysun¬ ku wale napedowym, który wchodzi do wewne¬ trznego przedzialu 42 poprzednio wspomnianej skrzynki biegów i podtrzymuje kola zebate 43.To ostatnie zazebia sie z kolami zebatymi 44, osadzonymi na walach pary hydraulicznych lub innych silników 45, umieszczonych nad przenós- - 2 -nikiem 3 i tworzacych czesc wspornika 11. Ko¬ rzystnie jest stosowac dwa silniki 45 do urucho¬ mienia dziobaków 28.Jest rzecza oczywista, iz po uruchomieniu silników 45 dziobaki 28 beda wykonywac bardzo szybko powtarzane ruchy pod dzialaniem wspor¬ nika 29, który porusza sie naprzód i do tylu, a ponadto wykonuje takze ruchy w kierunku do góry i na dól. Zespoly sa odpowiednio cofane na zewnetrzna krawedz klinowych ostrzy 14 przy ruchu wstecznym i posuwane sa naprzód ruchem obrotowym w celu nacinania przy ru¬ chu skierowanym do dolu. W ten sposób kazdy zespól moze wykonac pionowo naciecie przed przyleglym don klinowym ostrzem 14, przy czym. naciecie jest stale wykonywane tak, ze po kazdym nowym nacieciu, gdy dziobaki zostaja odciagniete, zewnetrzny koniec odpowiedniego klinowego ostrza 14 moze wnikac do naciecia i podwazac wegiel w celu jego odlupania. Oczy¬ wiscie tylko przedni zespól dziobaków 28 jest kazdorazowo czynny. Przy przesuwaniu urza¬ dzenia w jednym kierunku czynny jest jeden zespól dziobaków, podczas gdy przy przeciwnym kierunku przesuwu — drugi zespól wykonywa naciecia. W ten sposób wedlug fig. 2 lewy ze¬ spól dziobaków 28 wykonywa naciecie 27, przy czym plug przesuwa sie w kierunku oznaczo¬ nym strzalka. Glebokosc wartswy wegla ura¬ bianej urzadzeniem, moze wynosic w twardym weglu okolo 30 cm, choc oczywiscie glebokosc moze byc rózna, zaleznie od okolicznosci. Po¬ ziome kola 18, wchodzace do torów 24 na prze¬ ciwleglych bokach konstrukcji przenosnikowej, sa osadzone na czterech rogach scietego trójkata równoramiennego; którego wierzcholek znajdu¬ je sie na górnej stronie przenosnika. Jest to po¬ zadane w celu przejmowania bocznych napre¬ zen urzadzenia wzgledem pokladu weglowego.Kolo 17, toczace sie wraz z kolami 18 po to¬ rach 24, lacza urzadzenie 2 z przenosnikiem 3 posiadajacym stosunkowo ciezka konstrukcje i wskutek tego zapobiega sie ruchom bocznym urzadzenia. Klinowa czesc 12 jest dzieki temu utrzymywana scisle tuz przy pokladzie 1, co ulatwia skutecznie wykonywanie naciec i odlu- pywanie wierzchniej warstwy sciany.Jest rzecza jasna, ze glówny wspornik 11, po¬ siadajacy ksztalt mostka (fig. 4), siega na obie strony nad przenosnikiem na znacznej wysoko¬ sci. Urzadzenie takie jest przeznaczone do ura¬ biania pokladu weglowego* o grubosci mniej wiecej 1 m. Mostkowa czesc urzadzenia znaj¬ duje sie dostatecznie wysoko nad przenosnikiem 3, aby odlupywany wegiel i doprowadzany do koryta przenosnika za pomoca mostka lub lopa¬ ty 16 x mógl przechodzic pod mostkiem do miej¬ sca zsypu z przenosnika przy glównym chodni¬ ku 4, gdy urzadzenie pracuje podczas swegc* przesuwu od glównego chodnika 4 do tylnego chodnika 5. W ten sposób urzadzenie moze dzia¬ lac w obydwóch kierunkach, wzdluz pokladu.Oczywiscie w*jednym kierunku, tj. gdy urzadze^ nie pracuje w tym samym kierunku co prze¬ nosnik, wegiel nie potrzebuje przechodzic przez mostek, lecz jest zsypywany bezposrednio na przenosnik z przodu mostka.W odmiennej postaci wykonania w zastoso¬ waniu do urabiania cienkich pokladów kon¬ strukcji przenosnika- i sposób osadzenia urza¬ dzenia 2 na przenosniku moga byc podobne do powyzej opisanych, jak uwidoczniono na fig. 5.Mostkowy glówny wspornik 11 lub wózek po¬ siada jednak konstrukcje, bardziej plaska, a sil¬ niki 45 do napedu nacinajacych dziobaków' 28 sa umieszczone nizej. W tym przykladzie mo¬ stek nie moze byc dostatecznie wysoki, aby we¬ giel mógl pod nim przechodzic i dlatego urza¬ dzenie odlupuje wegiel pokladu w jednym tyl¬ ko kierunku przesuwu, wracajac do punktu wyjsciowego w celu dokonywania nowego od- lupywania wegla. Dlatego mozna, w razie po¬ trzeby, stosowac urzadzenie, posiadajace jeden tylko narzad 10 i jeden zespól dziobaków 28 oraz jeden tylko mostek lub lopate 16 do skie¬ rowywania wegla na przenosnik 3. Tym nie mniej zasada dzialania urzadzenia jest podobna do opisanej w pierwszym przypadku, choc oczy¬ wiscie potrzebne sa odpowiednie zmiany w urzadzeniu napedzajacym dziobaki 28.Wedlug dalszej odmiany urzadzenia w zasto¬ sowaniu go do urabiania grubszych pokladów, wysokosc koncowych czesci wspornika 29 dzio¬ baków 28 moga byc przedluzone w kierunku do góry, jak uwidoczniono, tytulem przykladu li¬ niami kreskowanymi 100 na fig. 3. Mozna to wykonac, stosujac dodatkowe czesci podtrzymu¬ jace dziobaki albo wykonywujac czesci konco¬ we wspornika wymiennie w celu zastapienia ich podobnymi czesciami podtrzymujacymi dziobaki, lecz o wiekszej wysokosci. Podobnie mozna za¬ stosowac do urzadzen pracujacych w cienszych pokladach odpowiednio dopasowane czesci dzio- bakowe.Wynalazek niniejszy nie ogranicza sie do kon- strukcyj opisanych, gdyz mozliwe sa równiez inne odmiany bez wykraczania poza zakres tego wynalazku. I tak np. zespoly dziobaków moga byc osadzone na wsporniku utworzonym z pio¬ nowych pretów o odpowiedniej dlugosci; osadzo¬ nych na koncach na obrotowych korbowych tar- - 3 -czach lub przyrzadach, choc lepsze jest urza¬ dzenie powyzej opisane.Zalete urzadzenia wedlug wynalazku stanowi to, ze nadaje sie ono praktycznie biorac, do ura¬ biania wegla na calej wysokosci pokladu od góry do dolu. PL