Przeznaczeniem regulatora wedlug wynalaz¬ ku jest plynna regulacja napiecia na zasadzie zmiany strumienia w obwodach magnetycznych.Zbudowany on jest na zasadzie transformatoro¬ wej i w stosunku do regulatora indukcyjnego, zbudowanego na zasadzie silnika asynchronicz¬ nego posiada: 1) lepsza sprawnosc, 2) wyzszy cos qp. 3) znacznie mniejszy prad stanu jalowego oraz nie powoduje przesuniec fazowych miedzy napieciem regulowanym a przylozonym (pier¬ wotnym).W porównaniu z regulatorami zaczepowymi (autotransformatorami) umozliwia plynna regu¬ lacje w szerokich granicach, bez przerywania Obwodów elektrycznych.Wynalazek polega na plynnej regulacji na¬ piecia w ukladzie trójfazowym (od 0 do napie¬ cia znamionowego) przez zwieranie i rozwiera¬ nie obwodów magnetycznych w specjalnie do /¦ *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wy¬ nalazku jest inz. Marian Kawka. tego celu zbudowanym transformatorze, który zawiera rdzen, zlozony z dwóch czesci, dwa jarxma i trzy zwory ruchome. Na obu czesciach rdzenia jest nawiniete uzwojenie szeregowo dla poszczególnych faz w ukladzie gwiazdzistym.Napiecie zasilania (pierwotne) jest przylozone do zaczepów na koncach uzwojenia, a napiecie regulowane otrzymuje sie w miejscach polacze* nia poszczególnych uzwojen tej samej fazy, na¬ winietych na kolumnach obu rdzeni.Na rysunku uwidoczniono zasade dzialania regulatora bez uwzglednienia obudowy i napedu: Fig. 1 i 2 przedstawiaja widoki boczne regu¬ latora wedlug (wynalazku, fig. 3 przedstawia je¬ go przekrój poprzeczny a fig. 4 schemat elek¬ tryczny regulatora. Na zaciskach r, s, t, otrzy¬ muje sie napiecie regulowane, gdy do zacisków R, S, T przylozy sie napiecie zasilania.Liczba 1 oznaczono czesc rdzenia z czescia¬ mi uzwojenia r — R s — S, t — T (fig. 1, 2 i 3); liczba 2 — czesc rdzenia z czesciami uzwo¬ jenia O — r, O — s, O — t, (fig. 1,2 i 3), liczba 3 jarzmo (stale) po stronie czesci 2 rdzenia, licz-ba 4 — jarzmo stale (po stronie czesci 1 rdze¬ nia! a liczba 5 zwory ruchome sprezone mecha-^ ^ngcintejze ^o;ba (s^y\^o| i fprzesuwajace sie x/r|a* kolumnach obu -ifdzerh ^a^Kizdej z faz (np. na kolumnie O — r Jrdzfeniar'2i iolumnie r — R rdzerfia1). "' . ,.~ f Zasada dzialania regulatora wedlug wynalaz¬ ku jest opisana ponizej: Do zacisków R, S, T (fig. 4) przyklada sie na¬ piecie a nastepnie przesuwa sie zawory rucho¬ me 5. W zaleznosci od polozenia tych zwór usta¬ la sie wartosc napiecia na zaciskach r, s, tv Rozróznia sie trzy zasadnicze polozenia zwór.Na fig. 5 uwidocznione jest polozenie kranco¬ we. Strumienie magnetyczne, wywolane przez poszczególne uzwojenia rdzenia 1, zamykaja sie poprzez zwory ruchome 5 i jarzmo 4. W tym przypadku w rdzeniu 1 zajdzie zjawisko podob¬ ne do stanu jalowego normalnego transforma¬ tora mocy, w uzwojeniu bowiem poplynie tylko prad magnesujacy. Obwód magnetyczny rdze¬ nia 2 jest w tym czasie rozwarty, a czesc uzwo¬ jenia, umieszczona na tym rdzeniu, posiada w stosiunlku do uzwojenia na ndzeniu 1 (pomi¬ jajac czynny opór) znikoma opornosc indukcyj¬ na (fig. 8). Napiecie na zaciskach r, s, t, jest mniej wiecej równe zeru (U o-r Uo-s, U o-t = O Przez przesuwanie zwór 5 wartosc napiecia na zaciskach r, s, t poczyna rosnac, a przy po¬ lozeniu, pokazanym na fig. 6,napiecie regulowa¬ ne wynosi okolo l/2 napiecia przylozonego do zacisków R, S, T. Wartosc opornosci indukcyj¬ nych uzwojenia ukladaja sie w sposób pokaza¬ ny na fig. 9 i sa mniej wiecej równe.W polozeniu zwór ruchomych, pokazanym na fig. 7, na zaciskach r, s, t napiecie osiagnie wartosc napiecia, przylozonego do zacisków R, S, T. Obwód magnetyczny rdzenia 1 jest roz¬ warty, a wartosci opornosci indukcyjnych uzwo¬ jenia rozloza sie w sposób podany na fig. 10.Na skutek zmiany ipolozenia zwór ruchomych napiecie regulowane zmienia sie plynnie, przy czym przy zmianie jego od polozenia, przedsta¬ wionego na fig. 5 do polozenia wedlug fig. 7 napiecie rosnie a odwrotnie — maleje.Czesc 1 i 2 rdzenia, przedstawione na fig. 1, 2 i 3, sa prawie równymi czesciami jednejfo rdzenia. Podobnie ilosci zwojów na kolumnach rdzenia 1 i rdzenia 2 sa takze mniej wiecej równe.Zastrzega sie równiez ten sam sposób regula¬ cji dla innych proprcji dzielenia rdzenia i roz¬ mieszczenia zwojów czy calych uzwojen przy zastosowaniu powyzszego sposobu regulacji na¬ piecia. j -Inne zastosowanie tego spositou regulacji na¬ piecia, ale juz w wezszych granicach, jest uwi¬ docznione na fig. 11 i 12. Zastosowano go do re¬ gulacji napiecia w transformatorze mocy bez przerywania olbwodóiw elektrycznych, czyli do regulacji napiecia pod obciazeniem.. .Na rdzeniu 6 (figi 11, 12) jest nawiniete uzwo¬ jenie wtórne i 90% uzwojenia pierwotnego, nor¬ malnie przeliczonego transformatora (biorac w tym przypadku pod uwage jego przekladnie) a na rdzeniu 7 mamy dalsze 20% uzwojenia pierwotnego. W sumie wiec na obu rdzeniach znajduje sie calkowite uzwojenie wtórne i 110% uzwojenia pierwotnego. Liczba 8 oznaczono jaTzmo stale, a liczba 9 zwory ruchome, sztywno ze soba sprzezone.Regulacja napiecia w 'granicach od 110% do 90% napiecia znamionowego nastepuje podobnie jak w opisanym regulatorze napiecia i jest przedstawiona na fig. 13, 14 i 15.W polozeniu zwór ruchomych, przedstawio¬ nym na fig. 13, wystepuje po stronie wtórnej 110% wartosci napiecia (strone wtórna ozna¬ czono przez O—r, a pierwotna przez O—R, a schemat elektryczny do tego uwidoczniono na fig. 16), a w polozeniu przedstawionym na fig. 15^90%.Regulacja jest równiez plynna i mozna osiag¬ nac kazda zadana wartosc napiecia w wyzej wymieninoych granicach. PL