PL37165B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy sposobu przesylania wia-' domosci za pomoca modulacji impulsowej oraz nadajników i odbiorników, przystosowanych do pracy tym sposobem, W szczególnosci wynala¬ zek dotyczy przesylania sygnalów, zmieniaja¬ cych sie dowolnie w okreslonych granicach pod wzgledem amplitudy i czestotliwosci, jak np. mowy, muzyki lub telewizji, w przeciwienstwie do sygnalów, których amplituda i czestotliwosc nie zmienia sie dowolnie, jak np. sygnaly Mor¬ sa, chociaz te ostatnie moga byc równiez prze¬ sylane sposobem wedlug wynalazku.Znane sa rózne sposoby modulacji impulso¬ wej w celu przesylania sygnalów za pomoca fal radiowych lub swietlnych lub drgan mownych.Obecnie najczesciej uzywana jest modulacja impulsowo - fazowa, w której wysylane impul¬ sy moga byc uwazane jako pochodzace od sze¬ regu jednakowo od siebie odleglych impulsów 0 stalej amplitudzie i trwaniu przez przesunie¬ cie jednakowo od siebie odleglych impulsów na okres czasu, przy czym znak i wartosc najlepiej okreslaja chwilowe wartosci sygnalu podlegaja¬ cego przeslaniu, istniejace w jednakowo od sie¬ bie odleglych momentach.W celu demodulacji modulacji impulsowo-fa-; zowej proponowano juz przepuszczac przecho¬ dzace modulowane fazowo impulsy przez uklad, majacy stala czasu, odpowiadajaca w istocie lub przekraczajaca jeden okres jednej z nizszych cze¬ stotliwosci sygnalów odbieranych, przy czym na¬ piecie wyjsciowe, przy stalym napieciu wejscio¬ wym, w granicach zakresu czestotliwosci od¬ twarzanych sygnalów, zmniejsza sie np. liniowo lub do kwadratu razem z czestotliwoscia. Uklad taki, który moze byc utworzony np. z opornika szeregowego i kondensatora, wlaczonego rów¬ nolegle, zachowuje sie jako uklad calkujacy w stosunku do czestotliwosci sygnalów, podle¬ gajacych odtworzeniu, i na zaciskach wyjscio-wych tego ukladu zjawiaja sie pozadane sygna¬ ly, które sa. doprowadzane nastfpnie, ewentual¬ ne Po ^wzjfeocnieniu, do gjiósirfka* W dalszym cia¬ gu opisu wyrazenie t„uMad calkujacy czestotli¬ wosci Sygnalu" bedzie oznaczalo uklad tego typu.W przekazywanych sygnalach z zastosowaniem modulacji impuisowo-fazowej, zaklócenia wy¬ stepujace jako szumy na koncu odbiornika, mo¬ ga byc ograniczone przez spowodowanie, aby nadchodzace znieksztalcone impulsy wywolaly dzialanie odnawiacza impulsów poprzez przy¬ rzad progowy lub ogranicznik dwustronny, przy czym ten odnawiacz impulsów, po przyjeciu kaz¬ dego impulsu, oddaje „odnowiony" impuls, w którym tylko chwila jego powstania zalezy od impulsu nadchodzacego, jednakze ani jego ksztalt, ani amplituda nie ulegaja zmianom.Z powodu jednak zaklócen moment zareago¬ wania odnawiacza impulsów zmienia sie dowol¬ nie po stronie odbiorczej wokolo pozadanego momentu zareagowania, zadanego samym prze¬ kazanym sygnalem, przy czym szum, który nie moze byc wyeliminowany po stronie odbiorczej, jest wprowadzany do nadchodzacego sygnalu.Innym znanym sposobem modulacji impulso¬ wej jest modulacja impulsowo _ czestotliwoscio¬ wa, w której powstajaca czestotliwosc nastepu¬ jacych po sobie impulsów zmienia sie w zalezno¬ sci od chwilowej wartosci sygnalu, który ma byc przeslany. Przy modulacji impulsowo - fazowej podlegajacy przeslaniu sygnal jest scisle odmie¬ rzony (tak zwane „sondowanie") w jednakowych od siebie odstepach, nie dokonuje sie tego jed¬ nak przy modulacji impulsowo _ czestotliwos¬ ciowej.Przy modulacji impulsowo _ czestotliwoscio¬ wej moze byc równiez zastosowany odnawiacz impulsów do usuniecia szumów po stronie od¬ biorczej, lecz moment pojawienia sie nadcho¬ dzacego impulsu nie moze byc skorygowany le¬ piej niz przy modulacji impulsowo _ fazowej, wobec czego skladowa szumu, która nie moze byc wyeliminowana, pojawia sie ponownie w sy¬ gnale odbieranym; ponadto szerokosc wstegi cze¬ stotliwosci, potrzebnego dla nadawanych sygna¬ lów, jest stosunkowo duza, prawie taka sama jak przy zwyklej modulacji czestotliwosciowej.Przy modulacji impulsowo - czestotliwoscio¬ wej impulsy nadchodzace (odnowione) nadaja sie do wlaczenia przyrzadu odtwarzajacego po¬ przez filtr dolnoprzepustowy, usuwajacy czesto¬ tliwosc powtarzania impulsów. Stala czasu ta¬ kiego ukladu, utworzonego np. z szeregowego opornika i równolegle zalaczonego kondensatora, powinna byc mniejsza od jednego okresu naj¬ wyzsze} czestotliwosci sygnalu, który ma byc odtworzony, i jest wyzsza od jednego okresu naj¬ mniejszej powstajacej czestotliwosci powtarza¬ nia impulsów, a tlumienie ukladu powinno byc stale w zakresie czestotliwosci, podlegajacych odtworzeniu czestotliwosci sygnalowych. Taki uklad nie jest ukladem calkujacym czestotliwo¬ sci sygnalowe.Innym znanym sposobem modulacji impulso¬ wej jest modulacja impulsami kodowanymi.Przy opisanym poprzednio sposobie modulacji impulsami moze. byc transmitowana kazda chwi¬ lowa wartosc sygnalu, znajdujaca sie w danych granicach, lecz bedaca pod innym wzgledem do¬ wolna, przy modulacji zas impulsami kodowa¬ nymi moze byc transmitowana tylko ograniczo¬ na liczba poziomów amplitudy, np. 32 i 128 z za¬ stosowaniem tak zwanego kodu piecio- lub sied¬ mio jednostkowego.Przy tym sposobie, tak samo jak przy modu¬ lacji impulsowo _ fazowej, podlegajacy transmi¬ sji sygnal jest brany pod uwage w równych od siebie odstepach czasu, lecz zamiast chwilowych wartosci sygnalu, które istnieja w tych jedna¬ kowo od siebie odleglych momentach, jest prze¬ kazywany w sposób specjalny w kazdym z tych momentów najblizszy do 32 lub 128 nadajacych sie do przekazania poziomów amplitudy, ponie¬ waz podlegajacy przeslaniu poziom jest kodo¬ wany, to znaczy, ze przy zastosowaniu kodu pie¬ ciojednostkowego zostaje utworzona _ i nadana grupa impulsów, okreslajaca ten poziom i skla¬ dajaca sie najwyzej z pieciu równych i jedna¬ kowo od siebie odleglych impulsów. Obecnosc lub nieobecnosc jednego lub kilku impulsów jed-* nej grupy okresla poziom amplitudy, a wiec i w przyblizeniu chwilowa wartosc sygnalu.Grupy nadanych impulsów sa jednakowo od siebie odlegle i wykazuja czestotliwosc, prze¬ wyzszajaca najwyzsza czestotliwosc podlegaja- , 'cych przeslaniu sygnalów.Przy sposobie modulacji impulsowo-kodowej, w której, podobnie jak w innych ukladach mo¬ dulacji impulsowej, moga byc stosowane po stro¬ nie odbiorczej odnawiacze Impulsów, przy czym przychodzace grupy impulsów powinny byc de¬ kodowane. Poniewaz obecnie impulsy powinny nastepowac z okreslonymi wzglednymi przer¬ wami czasu, wszelkie bledy transmisji, powsta¬ le wskutek przesuniec czasu impulsów przycho¬ dzacych, moga byc calkowicie usuniete, w prze¬ ciwienstwie do wymienionych uprzednio sposo¬ bów modulacji impulsowej. To moze byc z ko¬ rzyscia zastosowane przy nadawaniu modulacji impulsowo-kodowej poprzez kilka nadajników przekaznikowych.Poniewaz przy modulacji impulsowo-kodowej stosowana jest tylko ograniczona liczba pozio¬ mów amplitudy, przeslany obraz podlegajacego przeslaniu sygnalu nie jest scisly, lecz tylko przyblizony. To powoduje pewien „szum kodo- Nr patentu 37165 —»¦ 2wania" lub „szum zwielokrotnienia", lecz przy zastosowaniu pieciojednostkowego kodu przy czestotliwosci powtarzania grup impulsów 8G|0 cyklowych szum ten jest w praktyce tolerowaj- ny i jest bez znaczenia przy zastosowaniu sied- miojednostkowego kodu przy tej samej czesto¬ tliwosci powtarzania. Co (prawda trudnosci tech¬ niczne urzadzenia kodujacego lub dekodujacego, powazne same (przez sie, wzrastaja znacznie przy zwiekszeniu liczby jednostek kodu.Przy modulacji impulsowo-fazowej i impulsd- wo-kodowej wytworzona czestotliwosc impul¬ sów lub grup impulsów powinna przewyzszac najwyzsza czestotliwosc przesylanego sygnalu.Stopien odtworzenia, odpowiedni do celów tele¬ fonii, jest osiagany przy wytworzonej czestotli¬ wosci, przewyzszajacej w przyblizeniu 2,5-krot- nie najwyzsza czestotliwosc przesylanego sygna¬ lu. W ukladach omawianych wytworzona cze¬ stotliwosc powtarzania jest 8000 lub 9000 cykli przy maksymalnej czestotliwosci sygnalu 3400 cykli.Przy transmisji telewizyjnej, w której musii byc nadawany znacznie szerszy zakres czestotli¬ wosci (np. od 15 do 5,10* cykli), bywa zwykle dostateczny mniejszy stosunek pomiedzy czesto¬ tliwoscia powtarzania impulsów a maksymalna czestotliwoscia sygnalu.Przy modulacji impulsowo-czestotliwosciowej powstajaca w stopniu minimalnym czestotliwosc powtarzania impulsów powinna zadosc uczyn: c wspomnianym warunkom.Uklady nadawcze, w których podlegajace transmisji sygnaly sa pobierane w momentadi, znajdujacych sie w jednakowej od siebie odle¬ glosci, np. przy modulacji . impulsowo-fazowej i modulacji impulsowo-kodowej, sa odpowiednie do stosowania w tak zwanych ukladach wielo¬ krotnych z podzialem czasu, w których warto¬ sci, charakteryzujace rózne sygnaly porozumie¬ wawcze, sa przesylane kolejno okresami. Modu¬ lacja czestotliwosciowo-impulsowa nie zalicza sie dotego. .Wynalazek zrywa z ustalona technika, stoso¬ wana zwykle w modulacji impulsowej do trans¬ mitowania drgan glosowych, okreslania w kaz¬ dej chwili chwilowej wartosci przekazywanego sygnalu za pomoca zmian czestotliwosci lub fa¬ zy za pomoca specjalnego impulsowo-grupow<- go kodu.Nadajnik wedlug wynalazku, wysylajacy sy¬ gnal o modulacji impulsowej, który moze byc odebrany przez glówny odbiornik, zawiera na¬ dajnik impulsów z generatorem impulsów, pn:y .czym wysylane przez niego sygnaly w (ksztalcie impulsów* rozrzadzaja odbiornikiem pomocni¬ czym z ukladem calkujacym czestotliwosci ly- Nr patentu37165 — 3 gnalowe, którego napiecie wyjsciowe zmienia sie o okreslona wartosc kazdorazowo przy odbiorze sygnalu w ksztalcie impulsu, a nadajnik impul¬ sów jest rozrzadzany róznica napiecia, otrzy¬ manego przez wytworzenie róznicy miedzy pod¬ legajacym przeslaniu sygnalem a napieciem wyj¬ sciowym odbiornika pomocniczego podczas Jego, gdy chwilowa wartosc sygnalu porozumiewaw¬ czego, polegajacego przeslaniu, jest w istocie swej niezmienna w stosunku do czasu, wywolu¬ jac w kazdej chwili zmiane napiecia róznico¬ wego.Nadajnik impulsów zawiera najkorzystniej generator impulsów do wytwarzania impulsów równomiernych o czestotliwosci powtarzania, która w transmisji telefonicznej jest w przybli¬ zeniu piec razy wyzsza od najwyzszej czestotli¬ wosci sygnalu przekazywanego, przy czym transmitowane sa tylko impulsy, zbiegajace sie z impulsami rzedu impulsów, znajdujacych sie w jednakowej od siebie odleglosci. Zastosowanie tego srodka pozwala, podobnie jak w modulacji impulsowo-kodowej, na pewne przesuniecia w czasie nadchodzacych impulsów, spowodowa¬ ne zaklóceniami, a wskutek tego szum, spowo¬ dowany w obecnym ukladzie w odmienny spo¬ sób, zostaje znacznie zredukowany po stronie od¬ biorczej, chociaz uklad obchodzi- sie bez przy¬ rzadów kodujacych i dekodujacych, które sa wymagane i wywoluja PL

Claims (40)

1. zastrzezenia techniczne przy modulacji impulsowo-kodowej. Wymieniony ostatnio nowy sposób modulacji impulsowej, przy którym transmitowane sa tyl¬ ko impulsy, zbiegajace sie z szeregiem sygnalów w ksztalcie impulsów, znajdujacych sie'w jed¬ nakowej od siebie odleglosci, bedzie nadal na¬ zywany „modulacja delta-impulsowo-kodowa" w odróznieniu od innych sposobów modulacji impulsowej. W nadajniku do modulacji impul¬ sowej tym sposobem w rzeczywistosci transmi¬ towany jest tylko, w jednakowo odleglych od siebie chwilach sygnal w ksztalcie impulsów, charakteryzujacy róznice pomiedzy chwilowymi wartosciami sygnalu porozumiewawczego a na¬ pieciem wyjsciowym odbiornika pomocniczego; ten sygnal w ksztalcie impulsów jest w pierw¬ szym rzedzie niezalezny od absolutnej wartosci znaku chwilowej wartosci sygnalu porozumie¬ wawczego oraz odpowiedniego napiecia wyj¬ sciowego odbiornika pomocniczego. Chwilowa wartosc wymienionej róznicy podawana jest tyl¬ ko transmisja, to znaczy ze nie kazda chwilowa wartosc róznicy moze byc przekazana, analogicz¬ nie do ograniczonej liczby nadajacych sie do transmisji poziomów amplitudy przy modulacji impulsowo-kodowej. W sposobie wedlug wyna¬ lazku dostateczne jest wskazac dodatni i ujem-ny znak chwilowej wartosci napiecia róznico¬ wego lub nawet wskazac albo dodatni, albo ujemny znak napiecia róznicowego, calkowicie niezaleznie od wartosci tego napiecia róznico¬ wego. W ten sposób przekazywanie sygnalów w ksztalcie impulsów w ukladzie lub w nadaj¬ niku wedlug wynalazku moze byc uzaleznione od znaku napiecia róznicowego. Na przyklad przy modulacji deltó-iiimpulsowo-kodowej, impul¬ sy o znaku dodatnim moga byc transmitowane z dodatnim napieciem róznicowym, a impulsy o znaku ujemnym — z ujemnym napieciem róz¬ nicowym, albo znów impulsy np. o znaku dodat¬ nim moga byc przekazywane tylko np. z dodat¬ nim napieciem róznicowym. W ostatnio wspo¬ mnianym przypadku obecnosc ujemnego napie¬ cia róznicowego w glównym i w pomocniczym odbiornikach jest wykazywana nieobecnoscia okreslonych impulsów w szeregu jednakowo od¬ leglych od siebie impulsów. Jezeli to jest poza¬ dane, brakujace impulsy ujemne moga byc do¬ dane "do przychodzacych impulsów dodatnich w glównym i w pomocniczym odbiornikach. Naturalnie w obecnym ukladzie odbiornik gló¬ wny i pomocniczy powinny w istocie swej od¬ powiadac jeden drugiemu. Podobnie jak odbior¬ nik pomocniczy, i odbiornik glówny powinien zawierac uklad, calkujacy czestotliwosci sygna¬ lowe, którego napiecie wyjsciowe zmienia sie o okreslona wartosc kazdorazowo przy odbiorze sygnalu w ksztalcie impulsów, pochodzacego, z górujacej wtedy wartosci chwilowej napiecia wyjsciowego. Uklad, calkujacy czestotliwosci sygnalowe, wywiera dodatni wplyw na stosunek sygnalu do szumu, dajacy sie zauwazyc uchem, poniewaz oddzialywa korzystnie rozdzialem energii szumu na wytworzone widmo czestotli¬ wosci. Istotnie, energia szumu zostaje wzmoc¬ niona przy nizszych czestotliwosciach i obnizo¬ na przy wyzszych, podobnie jak to sie zdarza w odbiornikach, obliczonych na odbiór uwydat¬ nionych uprzednio, modulowanych czestotliwó- sciowo drgan (uprzywilejowujac wielkie czesto¬ tliwosci sygnalowe), w których równiez uzywa¬ ny jest po stronie odbiorczej uklad, calkujacy czestotliwosci sygnalowe. Podobnie jak w zwyklych ukladach modulacji impulsowej, tak i w obecnym ukladzie jest rze¬ cza korzystna dla usuniecia szumów przeprowa¬ dzenie przychodzacych impulsów poprzez urza¬ dzenie progowe albo urzadzenie ograniczajace oraz zastosowanie odnawiacza impulsów. Poza tym modulacja delta-impulsowo-kodowa pozwa¬ la na przesuniecie w czasie przychodzacych im¬ pulsów, wskutek czego szumy zostaja w znacz¬ nym'stopniu wyeliminowane przy odbiorze. Zgodnie z wynalazkiem odbiorniki do modu¬ lacji delta-impuisowo-kodowej zawieraja gene¬ rator impulsów, sprzezony z regulatorem czesto¬ tliwosci do wytwarzania równomiernych impul¬ sów, oraz dodatkowo srodki do zastapienia przy¬ chodzacych impulsów impulsami, wzietymi z sze¬ regu jednakowo od siebie odleglych impulsów, przy czym te (podstawione impulsy zostaja* np. doprowadzone do nadajnika przekaznikowego lub poprzez uklad, calkujacy czestotliwosci sy¬ gnalowe, do glosnika. Srodki do zastapienia impulsów przychodza¬ cych impulsami, wzietymi z szeregu jednakowo od siebie odleglych impulsów, maja najkorzyst¬ niej postac stopnia mieszajacego, rozrzadzanego przychodzacymi impulsami oraz wytworzonymi na miejscu impulsami o jednakowej od siebie odleglosoi, z którego pobierane jest napiecie roz- rzadcze, dostarczane do regulatora czestotliwosci generatora impulsów dla samoczynnej regulacji czestotliwosci jednakowo odleglych impulsów, przy czym z impulsów przychodzacych wydzie¬ lane sa impulsy otwierajace np. za pomoca ge¬ neratora impulsów otwierajacych, rozrzadzane¬ go przychodzacymi impulsami, przy czym te im¬ pulsy otwierajace, lacznie z impulsami, pobra¬ nymi z generatora impulsów, rozrzadzaja koin- cydencjalnym stopniem mieszajacym. Wytwo¬ rzone na miejscu impulsy (impulsy zastepcze), powstajace w obwodzie wyjsciowym stopnia mieszajacego, sa doprowadzane do obciazenia. Nalezy specjalnie podkreslic, ze wymienione odbiorniki o modulacji delta-impulsowo-kodowej sa nieodpowiednie do odbioru modulacji impul¬ sowej typów, wspomnianych poprzednio jako znane. " 7 W odbiornikach wedlug wynalazku, podobnie jak w znanych odbiornikach do modulacji im- pulsowo-kodowej, istnieje zblizanie sie do istot¬ nego sygnalu, poniewaz podczas odbioru sygna¬ lu w ksztalcie impulsów poziom amplitudy na¬ piecia sygnalu zmienia sie o pewna okreslona wartosc, co powoduje wspomniane poprzednio szumy ilosciowe. Obecny zas uklad pozwala, bez wiekszych trudnosci technicznych, na -zreduko¬ wanie szumów ilosciowych przez zwiekszenie stosowanej czestotliwosci powtarzania impul¬ sów. Znaczna róznica pomiedzy ogólnie znanymi ukladami modulacji impulsowej, a ukladem obecnym, w szczególnosci modulacja impulsowo- kodowa, polega na tym, ze w znanych ukladach jakosc transmisji, odpowiednia do celów telefo¬ nii, osiagana jest wtedy, jezeli czestotliwosc po¬ wtarzania impulsów jest w przyblizeniu 2,5-krot- nie wieksza od najwiekszej czestotliwosci sy¬ gnalu porozumiewawczego, podlegajacego prze¬ slaniu, podczas w obecnym przypadku do osia- Nr patentu37165 — 4 —gnlecia tej samej jakosci transmisji powinna byc zastosowana znacznie wyzsza czestotliwosc po¬ wtarzania impulsów. Zgodnie z nastepna cecha wynalazku czestotliwosc powtarzania impulsów np. w telefonii jest obrana jako co najmniej w przyblizeniu 5-krotnie wieksza od najwyzszej czestotliwosci sygnalu. Odpowiednia wartosc czestotliwosci powtarzania jest od 20000 do 40000 cykli, co w istocie swej odpowiada czestotliwo¬ sci powtarzania impulsów w znanych ukladach modulacji impulsowo-kodowej z zastosowaniem pieciojednostkowego kodu oraz czestotliwosci powtarzania grup impulsów o 8000 cykli. Na rysunku fig. 1 przedstawia nadajnik wedlug wynalazku, który wytwarza sygnaly o ksztalcie pilowym, podlegajacy przeslaniu, fig. 2a i 2b przedstawiaja wykresy zaleznosci napiecia od czasu dla wyjasnienia dzialania nadajnika, uwi¬ docznionego na fig. 1, fig. 3a, 3b i 3c — wykre¬ sy dla wyjasnienia dzialania odmiennej postaci wykonania odbiornika, uwidocznionego na figi, fig. 4 i 5 — odmiany wykonania nadajników we¬ dlug wynalazku, przy czym dzialanie nadajnika wedlug fig. 5 jest wyjasnione na podstawie wy¬ kresów zaleznosci napiecia od czasu, uwidocznio¬ nych na fig. 6a i 6b, fig. 7 przedstawia szczegó¬ lowy schemat glównego odbiornika do modula¬ cji delta-impulsowo-kodowej do stosowania w ukladzie wedlug wynalazku; odbiornik ten daje przyblizona krzywa ksztaltu pilowego prze¬ kazanego napiecia sygnalu, jak to jest wyjasnic, ne na podstawie wykresów, uwidocznionych na fig. 8a — 8h, fig. 9 i 11 przedstawiaja odbiorni¬ ki, dajace zmieniajaca sie trójkatnie przyblizona krzywa przekazywanego sygnalu, jak to bedzie wyjasnione na podstawie wykresów, uwidocz¬ nionych na fig. lOa—lOe, fig. 12 — odbiornik, dajacy zmieniajaca sie prostokatnie przyblizo¬ na krzywa przychodzacych sygnalów, jak to be¬ dzie wyjasnione na podstawie wykresów, uwi¬ docznionych na fig. 13a—13e, fig. 14a—14d — wykresy zaleznosci napiecia od czasu porówny¬ wanych nadajników róznych typów, wchodza¬ cych w zakres wynalazku, fig. 15 — nadajnik przekaznikowy do stosowania w ukladzie we¬ dlug wynalazku, lig. 16 i 17 — odpowiednio na¬ dajnik i odbiornik wedlug wynalazku, w któ¬ rych ulepszona transmisja sygnalów jest osia¬ gana z zastosowaniem zwezajacego sygnaly wzmachiaczai w nadajniku ii poszerzajacego sy¬ gnaly wzmacniacza po stronie odbiorczej. Nadajnik do modulacji delta-impulsowej-ko- dowej jest przedstawiony w znacznym uprosz¬ czeniu na fig. 1. Nadajnik zawiera nadajnik im¬ pulsów z generatorem impulsów 1 i przyrzada¬ mi wylaczajacymi 2. Ponadto zawiera on powta¬ rzacz impulsów 3, odbiornik pomocniczy z ukla¬ dem 4, calkujacym czestotliwosci sygnalów* oraz wytwarzacz róznicy napiecia 5 z przewodem wyjsciowym 6, za pomoca którego napiecie róz¬ nicowe, o którym mowa bedzie ponizej jest do¬ starczane do przyrzadów wylaczajacych 2 nadaj¬ nika impulsów. Przekazywane sygnaly sa dopro¬ wadzane do zacisków wejsciowych 7 nadajnika. Przyrzady wylaczajace 2 zawieraja lampe wzmacniajaca 8 typu heksody z opornikiem 9 w obwodzie anody. Lampa wzmacniajaca 8 jest noririalnie zablokowana za pomoca duzego ujem¬ nego wstepnego napiecia siatki, w zwiazku z czym opornik katodowy 11, zwarly konden¬ satorem 10, jest wlaczony w przewód katodowy lampy, przy czym koniec opornika katodowego, blizszy katodzie, jest polaczony poprzez opornik 12 z zaciskiem 13 zródla napiecia anodowego, nie uwidocznionego na rysunku. Równo dystan¬ sowe impulsy pobrane z generatora impulsów 1, sa doprowadzone do pierwszej siatki rozrzadczej heksody 8, lecz impulsy te nie powoduja odblo¬ kowania lampy dopóki napiecie rozrzadcze o zna¬ ku dodatnim nie pojawi sie na drugiej siatce rozrzadczej heksody. Jak tylko jednak dodatnie napiecie zostanie dostarczone poprzez przewód 6 do drugiej siaitki rozrzadczej heksody, impulsy, dostarczone do pierwszej siatki rozrzadczej i wzmocnione, dochodza do opornika anodowe¬ go 9 lampy 8, po czym poprzez kondensator sprzegajacy 14 do powtarzacza impulsów 3. Powtarzacz impulsów 3, zawiera dwie pento¬ dy 15, pracujace w ukladzie multiiwibratora. Obwody anodowe pentod zawieraja oporniki anodowe 16 i 17. Siatka rozrzadcza pierwszego ukladu anodowego jest sprzezona za pomoca kon¬ densatora 18 z anoda drugiego ukladu pentody, a siatka rozrzadcza drugiego ukladu pentody jest sprzezona z anoda pierwszego ukladu pentody za pomoca dzielnika napiecia 19. Ponadto siatka rozrzadcza pierwszego ukladu pentody jest po¬ laczona poprzez duzy opornik siatkowy 20 z na¬ ciskiem 13 zródla napiecia anodowego. Wspólny przewód katodowy ukladu pentody zawiera zwarty pojemnosciowo opornik katodowy 21. Uklad multawibratora, zawierajacy dwie pen¬ tody, jest sam przez sie znany i z tego wzgle¬ du dzialanie jego nie zostanie objasnione. W tak zwanym stanie spoczynku tego ukladu przez siatke rozrzadcza pierwszego ukladu pentody plynie prad siatki, wywolany dodatnim wstep¬ nym potencjalem siatki, [plynacym poprzez opor¬ nik 20. Wskutek tego prad anodowy pierwszego ukladu pentody jest duzy i napiecie jest stosun¬ kowo niskie. Na dzielniku napiecia, 19, wlaczo¬ nym pomiedzy anoda pierwszego ukladu pentody a ziemia, panuje wiec równiez niskie napiecie, Nr patentu37165 — 5 —t*rzy" czym dodatnie napiecie .pomierzy ziemia % ^siatka rozrzadoza drugiego ukladu pentody "jest niedostatecznie do przezwyciezenia ujemnego zstepnego napiecia siatki, -wywolanego oporni¬ kiem katodowym 21, wobec cziego drugi uklad "pentody jest zablokowany. Jak tylko jednak prad anodowy pierwszego ukladu pentody zmniejsza sie wskutek ujemnego impulsu napieciowego, doprowadzonego do siatki rozrzadczej pierwsze¬ go ukladu pentody, drugi uklad pentody staje sie przewodzacy i pracuje w ukladzie multiwi- bratora, wobec czego pierwszy uklad pentody zositaje zablokowany, przez drugi zas plynie pel¬ ny prad anodowy. Stan trwa tylko przez krótki okres czasu, okreslany stala czasu wyladowa¬ nia kondensatora sprzegajacego 18. Po zmniej¬ szeniu sie ladunku kondensatora sprzegajace¬ go 18 do tego stopnia, ze pierwszy uklad pentody staje sie przewodzacy, obwód powraca do stanu spoczynku. Po ponownym doprowadzeniu im- pu-rsu ujemnego do siatki rozrzadczej pierwszego ukladu pentody opisany cykl powtarza sie. Przy nalezytym doborze wartosci kondensatora sprze¬ gajacego 18 i opornika siatkowego 20, okres cza¬ su przewodnosci drugiego ukladu pentody moze byc rozrzadzany np. w ten sposób, aby wytwa¬ rzal dnipuls napieciowy o 1 mikrosekundzie na oporniku anodowym 16 pierwszego ukladu pen¬ tody. Impulsy napieciowe, powstajace na oporniku anodowym 16, sa doprowadzane poprzez konden¬ sator sprzegajacy 25 do (modulatora 22 w celu zmodulowania fali nosnej, wytworzonej w oscy¬ latorze 23 i sa wysylane za pomoca anteny 24. Impulsy napieciowe, powstajace na oporniku anodowym 16, sa doprowadzane ponadto poprzez kondensator sprzegajacy 25 za pomoca przewodu Sprzezenia zwrotnego 26, do ukladu 4, calkujace¬ go czestotliwosci sygnalowe. Uklad calkujacy zawiera kondensator 27, zwarty opornikieni uply¬ wowym 28, oraz opornosc szeregowa w postaci prostownika 29. Impulsy z opornika anodowego 16 imaja znak dodatni i sa doprowadzane poprzez prostownik 29 do jednej z elektrod kondensa¬ tora calkujacego 27, którego druga elektroda jest uziemiona. Napiecie zmienne, powstale na kondensatorze calkujacym, jest doprowadzone poprzez konden¬ sator sprzegajacy 30 do wytwarzacza róznicy na¬ piecia 5, zawierajacego trzy oporniki 31, 32, 33 i transformator 32. Nadawany sygnal, dostar¬ czony do zacisków wejsciowych 7, zostaje dopro¬ wadzony poprzez opornik 31 do opornika 32, a napiecie zmienne, powstale na kondensatorze calkujacym 27, zostaje w podobny sposób do- prowac^zone do opornika 32 poprzez- kondensator sprzegajacy 30, transformator 32', odwracajacy faze i opornik 33. Wartosci oporników 32 i 33 sa duze w stosunku do wartosci opornika 32 w celu unikniecia niepozadanego, sprzezenia miedzy za- , Ciskami wejsciowymi 7 i kondensatorem calku¬ jacym 27. Wskutek tego róznica miedzy napie¬ ciem wejsciowym a napieciem zmiennym na kondensatorze calkujacym 27 powstanie na opor¬ niku 32*. Dzialanie opisanego nadajnika bedzie wyja^ snione na podstawie fig. 2a i 2b. Fig. 2a uwi¬ dacznia zmiany napiecia przesylanego sygnalu oraz napiecia na kondensatorze calkujacym 27 jako funkcje czasu. Napiecie, odpowiadajace róz¬ nicy tych napiec, .powstaje na oporniku 32. Krzy¬ wa a przedstawia przesylany sygnal, a krzywa b ksztaltu pilowego, wijaca sie dookola krzywej a, przedstawia napiecie zmienne ma kondensatorze calkujacym 27. Rozpatrujac stan akurat przed momentem, oznaczonym litera ti na fig. 2a, oka¬ zuje sie, ze napiecie sygnalu ma chwilowa war¬ tosc dodatnia, podczas gdy napiecie na konden¬ satorze calkujacym jest w przyblizeniu zero. Wobec tego napiecie róznicowe o znaku dodat¬ nim powstaje na oporniku 32 i napiecie to za ¦pomoca przewodu 6 zositaje doprowadzone do drugiej siatki rozrzadczej heksody 8 i czyni ja przewodzaca, tak ze impuls, nadchodzacy z ge¬ neratora impulsów w momencie £i, uruchamia powtarzacz impulsów 3. Impuls dodatni, dostar¬ czony w ten sposób do kondensatora calkujace¬ go 27 poprzez, kondensator sprzegajacy 25, prze¬ wód sprzezenia zwrotnego 26 i prostownik 29, powoduje wzrost napiecia na kondensatorze cal¬ kujacym, jak to uwidoczniono w punkcie c na wykresie fig. 2a. Poniewaz amplituda i czas trwa¬ nia impulsu, dostarczonego z powtarzacza im¬ pulsów 3, sa niezaleznie od amplitudy i czasu trwania impulsu z heksody 8, wobec tego nar- piecie na kondensatorze calkujacym 21 zmienia sie, w odpowiedniej proporcji do dobranych wartosci elementów obwodu, konsekwentnie o te sama wartosc niezaleznie od wartosci napiecia róznicowego, powstalego na oporniku 32. ' Po momencie ti napiecie na kondensatorze calkujacym stopniowo zmniejsza sie z powodu opornika uplywowego 28, powodujac ponownie ciodatnie napiecie róznicowe w momencie U gdy powtarzacz impulsów 3 zostaje ponownie wy¬ zwolony i ,£iagle" naladowanie kondensatora calkujacego zostaje powtórzone, co wywoluje równie duza zniiane napiecia jak w momencie t%. Po uplywie momentu ti napiecie na kondensa¬ torze calkujacym ponownie zmniejsza sie, lecz niectostatecznie aby wywolac, jak poprzednio, dodatnio napiecie róznicowe na oporniku 32 Nr patentu 37165 — 6 —w momencie ta, czego rezultatem jest to, ze w momencie ts impuls z generatora impulsów i nie wywoluje .pradu anodowego w heksodzie 8. Wobec tego w tym momencie powtarzacz pradu 3 nie zostaje wyzwolony a kondensator calku¬ jacy nie jest w ogóle naladowany. Jednak w na¬ stepnym momencie U dodatnie napiecie róznico¬ we zjawia sie ponownie na oporniku 32, wobec czego napiecie na kondensatorze calkujacym wzrasta znów o dana wartosc. Uklad calkujacy dziala jako uklad „pamiecio¬ wy", poniewaz przy odbiorze impulsu, pocho¬ dzacego od przewazajacego napiecia kondensa¬ tora, nie pozostaje cno nigdy takie samo, lecz konsekwentnie zmienia sie o pewna wartosc. W ten sposób napiecie, wystepujace na kon¬ densatorze calkujacym, wykazuje ksztalt pilowy, zmieniajacy sie wokolo krzywej napiecia sy¬ gnalu przekazywanego i w ten sposób zbliza sie do niej. Impulsy, potrzebne do wytwarzania przyblizonego lub porównawczego napiecia, sa wskazane ciaglymi liniami na fig. 2b i sa nadar wane za pomoca modulatora 22 i anteny 24 pod¬ czas gdy impulsy, .pochodzace od generatora im¬ pulsów 1, zatrzymane heksoda 8 wskutek nie¬ obecnosci dodatniego napiecia róznicowego, sa wskazane na fig. 2b liniami kropkowymi. W wywodach poprzednich zalozono, ze sila pradu wyladowania kondensatora calkujacego 27 w okresie miedzy dwoma impulsami jest niezar- lezna od napiecia na kondensatorze calkujacym. Przypuszczenie to jest dopuszczalne, jezeli prze¬ cietne napiecie stale na kondensatorze calkuja¬ cym jest duze w stosunku do amplitudy napie¬ cia zmiennego na kondensatorze calkujacym, przy czym napiecie zmienne jest dostarczane do wytwairzacza róznicy napiec 5. Przy nalezytym zwymiarowaniu obwodu ladowania i wylado¬ wania kondensatora calkujacego 27 stan ten mo¬ ze byc praktycznie zapewniony bez zadnej trud¬ nosci, co jest pozadane, lecz nie niezbedne. Przy rozwazaniu fig. 2a staje sie oczywiste, ze napiecie na kondensatorze calkujacym, brane jako przecietne'w przeciagu czasu, zawierajacym wiele okresów czestotliwosci drgan wytworzo¬ nych, nie moze wzrastac lub obnizac sie w nie- ograniczenie szybki sposób. Najwiekszy wzrost napiecia na kondensatorze calkujacym nastepuje wtedy, gdy zaden z równoleglych impulsów, do¬ starczanych generatorem impulsów 1, nie jest za¬ blokowany heksoda 8, jak to jest w przypadku miedzy momentami U i ts na fig. 2a. Najwiekszy spadek napiecia na kondensatorze calkujacym nastepuje wtedy, gdy wszystkie impulsy, nadane (Przez generator impulsów 1, sa zablokowane, jak to jest w .przypadku miedzy momentami U 1 ti.. Im mniejsza jest czestotliwosc sygnalu, $*& wieksza jest dopuszczalna amplituda sygnalu. N sposobie przesylania sygnalu wedlug wyiiar Józku, w przeciwienstwie do innych sposobów transmisji, amplituda sygnalu nie jest ograniczo¬ na zadnym okreslonym stalym maksimum, lecz szybkosc zmiany przesylanego sygnalu nie po¬ winna przekraczac zadanej wartosci maksymal¬ nej. Impulsy, dostarczane do ukladu calkujacego 4 za pomoca przewodu sprzezenia zwrotnego 26, moga byc pobrane w dowolnym punkcie kaska¬ dowym nadajnika za powtarzaczem impulsów $. Na przyklad impulsy moga byc pobrane z ob¬ wodu wyjsciowego nadajnika za posrednictwem detektora 34, uwidocznionego liniami kropko¬ wanymi. Poza tym przewód sprzezenia zwrotnego 26 moze zawierac wzmacniacz oraz (jezeli to jest pozadane) poszerzacz impulsów. Na fig. 1 taki poszerzacz impulsów jest przed¬ stawiony schematycznie. Poszerza on nadane im¬ pulsy, uwidocznione na fig. 3c, w ten sposób, aby wytworzyc poszerzone impulsy, uwidocznio¬ ne na fig. 3b. W zwiazku z zastosowaniem po- szerzacza impulsów budowa ukladu calkujace¬ go 4 moze byc zmieniona np. przez wlaczenie opornika miedzy prostownikiem 29 a poszerza- czem impulsów 35 (lub przez zastapienie pro¬ stownika 29 opornikiem); opornik ten zmniejsza prad ladowania kondensatora calkujacego 27, powstajacy podczas impulsu, do wartosci, odpo¬ wiadajacej pradowi wyladowania, powstajacemu w nieobecnosci impulsu. W ten sam sposób jak to bylo opisane w zwiazku z fig. 2 powstaje krzywa napiecia na kondensatorze calkujacym 27, zblizajaca sie do krzywej sygnalu nadawa¬ nego, lecz obecnie krzywa ta wykazuje zmiany w ksztalcie trójkatów, jak to uwidoczniono na fig. 3a, zamiast zmian ksztaltu pilowego. Na fig, 3 a, b, c impulsy dostarczone generatorem im¬ pulsów 1 (fig. 1) i nadane po powstaniu na opór* niku 32 dodatniego napiecia róznicowego, sa znów uwidocznione liniami ciaglymi, podczas gdy impulsy zablokowane sa uwidocznione limami kropkowymi. • ; Fig. 4 uwidacznia nadajnik do modulacji dek- ta-impulsowo-kodowej wedlug wynalazku, któ ry dziala podobnie do nadajnika wedlug fig. I* lecz budowa jego jest bardzo odmienna. Nadaji- nik ten zawiera generaitor impulsów 1 i przy¬ rzady wylaczajace 2, rozrzadzane napieciem róz¬ nicowym, doprow"ad2anym za- pamoca przewpr du 6, i zawierajace hekspde 3ft podobnie do hejkr sody 8, uwidocznionej na fig. U aa pomoca której impulsy z generatora X «a prz^a^waBte lub nie Nr patentu37165 — T —przekazywane, w zaleznosci od znaku dostarczo¬ nego napiecia róznicowego, do powtarzacza dm- puJsow 3. Obwód wyjsciowy heksody 36 zawiera uzwojenie pierwotne transformatora 37, którego uzwojenie wtórne jest sprzezone za pomoca kon¬ densatora sprzegajacego 38 i kondensatora 39 z siatka rozrzadca lampy 40, wlaczonej jako ge¬ nerator impulsów. Lampa 40 stanowi czesc ob¬ wodu oscylatora znanego typu, przy czym lam¬ pa nadawcza jest normalnie zablokowana przez zwarty pojemnosciowo opornik 41, wlaczony w przewód katodowy lampy i stanowiacy czesc dzielnika napiecia 41, 42, wlaczonego miedzy za¬ cisk zródla napiecia anodowego i ziemie. Jak tylko jednak dodatni impuls napieciowy docho¬ dzi do siatki rozrzadczej lampy, obwód zaczyna oscylowac dzieki -sprzezeniu zwrotnemu, przewi¬ dzianemu miedzy obwodem anody i siatki lampy za pomoca transformatora 43. Jednak to sprze¬ zenie zwrotne jest obierane tak siflne, ze zasad¬ niczo wytwarzana jest tylko pierwsza dodatnia polowa okresu powstajacych drgan i nastepuje natychmiast samo blokowanie lampy dzieki kon¬ densatorowi 39, naladowanemu wskutek pradu siatki, az do chwili gdy nastepny impuls, do¬ starczony do siatki rozrzadczej, spowoduje znów .powstanie pradu anodowego w ksztalcie impul¬ sów. Impulsy, powstajace w obwodzie anodowym lampy oscylacyjnej 40, sa doprowadzane z jed¬ nej strony do modulatora 22 z generatorem fala nosnej 23 i do polaczonej z nim anteny 24, z dru¬ giej zas strony do odbiornika pomocniczego, utworzonego z czesci 44 i 45. Czesc 44 zawiera lampe wzmacniajaca 46 typu pentody, której obwód anodowy obejmuje uklad calkujacy, za¬ wierajacy kondensator calkujacy 47 i dlawik 48. Za pomoca ukladu potencjometrycznego, zawie¬ rajacego opornik 50, polaczony zaciskiem 49 zró- dla napiecia anodowego (nie uwidocznionego), oraz zwarty pojemnosciowo opornik katodowy 51, lampie 46 jest nadane takie napiecie wstep¬ ne, ze jest calkowicie zablokowana. Lampa 46 zaczyna, dzialac w warunkach, gdy na konden¬ sator 47 dziala okreslone napiecie stale, którego powolny tuplyw jest mozliwy tylko przez dlawik 45, przedstawiajacy bandtao duza opornosc pozor¬ na dla czas pojawienia sie dodatniego impulsu na siat¬ ce rozrzadczej lampy 46, kondensator calkujacy 47, dostarcza tempie okreslony ladunek, który nie zinienia sie razem z napieciem anodowym jtentody, wobec czego napiecie na kondensato¬ rze calkujacym wzrasta o okreslona wartosc. Kapiecie zmienne, pojawiajace sie na konden- Morae calkujacym, "zostaje doprowadzone po¬ przez kondensator sprzegajacy 52 do czesci 45 odbiornika pomocniczego, które zawiera pentode 53, wlaczona jako wzmacniacz oporowy. W ten sposób napiecie zmienne zostaje doprowadzone od kondensatora calkujacego poprzez wzmacniacz 45 i przewód 54 do wytwarzacza napiecia rózni¬ cowego 5. Wytwarzacz napiecia róznicowego zawiera transformator, majacy dwa pierwotne uzwojenia 55 i 56, do których doprowadzane jest napiecie przesylanego sygnalu (poprzez zaciski 7) oraz napiecie porównawcze, pobrane ewentualnie z wzmacniacza 45. Uzwojenie wtórne 57 trans¬ formatora daje napiecie róznicowe, które jest doprowadzane przewodem 6 do drugiej siatki rozrzadczej heksody 36 i którego znak decyduje o przejsciu lub nie przejsciu równoleglych im¬ pulsów, wytworzonych generatorem impulsów i. Przesylany sygnal, przyblizona krzywa napie¬ cia, pobranego z wzmacniacza 45, oraz nadane i zablokowane impulsy generatora impulsów 1 moga byc znów wyjasnione wykresami fig. 2a i 2b. Nadajnik, uwidoczniony na fig. .4, pozwa¬ la równiez na zastosowanie poszerzacza impul¬ sów, wlaczonego do przewodu sprzezenia zwrot¬ nego. Nalezy zauwazyc, ze równiez w nadajniku, uwidocznionym na fig. 4, kondensator calkujacy 47 utrzymuje na zaciskach najlepiej srednie na¬ piecie stale, które wyraznie przewyzsza ampli¬ tude napiecia zmiennego, wystepujacego na za¬ ciskach kondensatora calkujacego. Warunek ten jest spelniony przez to, ze przy kazdorazowym powstaniu impulsu kondensator otrzymuje istot¬ nie wiekszy ladunek niz moze odplynac miedzy 'kazdymi dwoma impulsami. Poniewaz natezenie pradu wyladowania kondensatora calkujacego na zaciskach opornika uplywowego lub polaczo¬ nego z nim równolegle dlawika wzrasta razem z napieciem na kondensatorze, przeto okreslona równowaga ustala sie samoczynnie podczas im¬ pulsu przy pierwotnie obranym natezeniu pra¬ du ladowania i przy okreslanym srednim napie¬ ciu stalym na kondensatorze. Jezeli kondensator calkujacy otrzymuje impulsy krótkotrwale, to powinien byc spelniony warunek, jak i w przy¬ padku fig. 1, ze stala czasu ladowania konden¬ satora calkujacego jest mala w porównaniu ze stala czasu wyladowania. Jezeli kondensator otrzymuje poszerzone impulsy, to stale czasu la¬ dowania i wyladowania moga byc obrane jako wielkosci tego samego rzedu. Dla utrzymania lub podtrzymania okreslonego sredniego napie¬ cia stalego na kondensatorze calkujacym moze byc jemu dostarczony staly pomocniczy prad ladowania. Nr patentu 37165 — a —Nie ma koniecznosci budowania nadajnika, uwidocznionego na fig. 1 i 4, tak, aby okreslone srednie napiecie stale wystepowalo na konden¬ satorze calkujacym, poniewaz doprowadzajac impulsy o przeciwnych znakach do kondensato¬ ra calkujacego osiaga sie na nim pozadane przyblizone napiecie bez skladowej napiecia sta¬ lego. Fig. 5 przedstawia tytulem przykladu jed¬ na postac wykonania nadajnika wedlug wyna¬ lazku, dzialanie którego bedzie opisane na pod¬ stawie wykresów na fig. 6a i 6fo. Nadajnik, przedstawiony na fig. 5, zawiera ge¬ nerator 1, wytwarzajacy jednakowo od siebie odlegle impulsy, przekazywane do urzadzenia fozrzadczego 2, rozrzadzanego napieciem rózni¬ cowym, przy czyim urzadzenie to, w zaleznosci od znaku napiecia róznicowego, wprawia w ruch powtarzacz impulsów 58 lub 59. Te powtarza¬ cze impulsów 58 i 59 wytwarzaja impulsy o prze¬ ciwnych znakach, które, po poszerzeniu ich w razie potrzeby jak na fig. 3, zostaja wlaczone poprzez zlozony wzmacniacz 60 do ukladu 61, calkujacego czestotliwosci sygnalowe. Napiecie wyjsciowe ukladu calkujacego jest wlaczone po¬ przez przewód 62 do wytwarzacza róznicy na¬ piec 5, do którego poza tym doprowadzony jest przesylany sygnal, wlaczony do zacisków wejsciowych 7. I znów napiecie róznicowe wy¬ stepuje w przewodzie wyjsciowym 6 wytwarza¬ cza napiecia róznicowego. Czesci skladowe nadajnika, uwidocznionego na fig. 5, zostana omówione szczególowo w mia¬ re potrzeby ponizej dla zrozumienia wynalazku. Urzadzenie rozrzadcze 2 zawiera lampe roz- rzadcza 63 z srodkami do wytwarzania wiazki elektronów. Srodki te sa uwidocznione schema¬ tycznie jako katoda 64 i dwie skupiajace elek¬ trody 65, przylaczone do róznych punktów opor¬ nika potencjometrycznego zawierajacego opor¬ niki 67 i 68 i wlaczonego miedzy dodatnim za¬ ciskiem 66 zródla napiecia anodowego (nie uwi¬ docznionego) a ziemia. Wytworzona w ten spo¬ sób wiazka elektronów przechodzi wzdluz ply¬ tek odchylajacych 69 i 70 oraz przez dodatkowa skupiajaca elektrode 71, majaca ksztalt sciete¬ go stozka, po czym wiazka przechodzi przez elektrode 72, a nastepnie, w zaleznosci od na¬ piecia na plytkach odchylajacych 69 i 70, pada na jedna z dwóch elektrod 73 lub 74, wykona¬ nych jako katody pomocnicze emisji wtórnej, które sa polaczone poprzez opornikli 75 i 76 o bar¬ owo duzym oporze, np. wynoszacym 1 Megom, z zaciskiem 66 zródla napiecia anodowego. Plyt¬ ki odchylajace 69 i 70 oraz skupiajaca elektro¬ da 71 sa przylaczone do zaczepów na wymienio¬ nym oporniku potencjometrycznym 67, 68 i w ten sposób otrzymuja napiecie stal*, Dm- wyzszajace napiecie stale na elektrodzie 7JP, która dziala jak anoda lampy i która jest przy¬ laczona poprzez opornik 77 równiez do zaczepu opornika potencjometrycznego 67, 68. Napiecia stale, przylaczone do skupiajacej elektrody 71 i do elektrody 72, sa wygladzone kondensatora¬ mi ^8 i 79. Urzadzenie rozrzadcze 2 i jego lampa rozrzad- óza 63 dzialaja w sposób opisany nizej. Jezeli wiazka elektronów w lampie 63 jest skierowana w ten sposób, ze pada na elektrode emisji wtór¬ nej 73, to elektrony wtórne, wyzwolone z tej elektrody, beda biegly w kierunku elektrody 72, 0 ile jednak potencjal elektrody 72 przewyzsza potencjal elektrody 73, elektrony powróca do elektrody 73 gdy ona wykazuje potencjal wyi^ szy. Jezeli liczba elektronów pierwotnych pada¬ jacych na elektrode 73, przewyzsza liczbe elek¬ tronów wtórnych wydzielanych z tej elektrody i biegnacych do elektrody 72, to potencjal elek¬ trody 73 bedzie nizszy od potencjalu dodatnie- ga zacisku 66 zródla napiecia anodowego. Prad staly, plynacy wtedy do elektrody 73, moze byc uwazany za prad staly o znaku dodatnim. Jec¬ zeli liczba elektronów wtórnych, wydzielanych z elektrody 73, przewyzsza liczbe padajacych n* nda elektronów pierwotnych, to wytwarzany jest prad staly o znaku ujemnym, wskutek czego po¬ tencjal elektrody 7$ staje sie wyzszy od poten¬ cjalu zacisku 66. Stwierdzono w ten sposób, ze potencjal elektrody 73 moze byc uczyniony funk¬ cja liczby elektronów wtórnych, wydzielanych z tej elektrody. Jezeli wziac teraz pod uwage wplyw potencjalu elektrody 72 (potencjal ten decyduje o ewentualnym powrocie do elektro¬ dy 73 wszystkich lub czesci elektronów wtór¬ nych, wyzwolonych elektronami pierwotnymi), to bedzie oczywiste, ze gdy opornik 75 w obWd- dzie elektrody emisji wtórnej 73 jest obrany dostatecznie duzy, to potencjal elektrody 73 jest uregulowany tak, aby odpowiadal w istocie po¬ tencjalowi elektrody 72. Jezeli potencjal elektro¬ dy 72 wzrosnie lub zmniejszy sie, to potencjal elektrody 73 bedzie natychmiast nasladowal te zmiany, potencjalu. Elektroda 72 jest polaczona poprzez kondensator sprzegajacy 80 z generato¬ rem impulsów 1 i w ten sposób wytworzone w nim impulsy sa przekazywane poprzez elek¬ trode 72 do elektrody 73, o ile wiazka elektro¬ nów pada na te elektrode. Jednak jezeli wiazka elektronów pada-na elektrode emisji wtórnej 74, to impulsy wytworzone generatorem impulsów 1 beda przekazane poprzez elektrode 72 do elek¬ trody 74. W ten sposób lampa 63 dziala w zasa¬ dzie jako lacznik o zmieniajacym sie kontakcie, który doprowadzone impulsy wlacza albo do Nr patentu37165 _ g _elektrody 73, albo do elektrody 74 w naleznosci od napiecia na plytkach odchylajacych. 'Ruchem wiazki elektronów w lampie rozrza¬ dza napiecie róznicowe, otrzymywane z wytwa- rzacza róznicy napiecia 5 i doprowadzone po* przez przewód 6 do plytki odchylajacej 70. Przy braku napiecia róznicowego wiazka elektronów jest' skierowana przez srodek lampy, natomiast przy zaistnieniu napiecia róznicowego, w zalez¬ nosci od jego znaku, wiazka pada albo na elek¬ trode 73, albo na 74. Impulsy, przekazane tym elektrodom, ida poprzez kondensator sprzegaja¬ cy 81 lub 82 do powtarzacza impulsów 58 lub 59, przy czym powtarzacz ten moze byc podob¬ ny do powtarzacza impulsów 3 na fig. 1 i 4, z tym jednak, ze obwody wyjsciowe tych pow¬ tarzaczy impulsów sa tak obliczone, aby powta¬ rzacz impulsów 58 wytwarzal impulsy ujemne, powtarzacz zas 59 — impulsy dodatnie, jak to uwidoczniono schematycznie na rysunku. W ten sposób impulsy, wytworzone generatorem im¬ pulsów 1, odpowiednio do znaku napiecia róz¬ nicowego w przewodzie 6, sa zamieniane na uje¬ mne lub dodatnie impulsy, dostarczone do od¬ biornika pomocniczego, którego obwód wejscio¬ wy zawiera kombinowany wzmacniacz 68. Ten kombinowany wzmacniacz moze byc zbudowany tak, aby tworzyl wzmacniacz klasy A, zawiera¬ jacy katode, do której rozmaitych siatek roz- rzadczych doprowadzane sa impulsy dodatnie i ujemne, wobec czego w obwodzie wyjsciowym wzmacniacza kombinowanego otrzymuje sie sze¬ reg równoleglych impulsów o zmiennym znaku, jak to uwidoczniono na fig. 5 pomiedzy czescia¬ mi 60 i 61. Ten szereg impulsów zasila poprzez szeregowy opornik 83 calkujacy kondensator 84, zaopatrzony w opornik uplywowy 84', majacy tak wielka wartosc, ze pomiedzy dwoma naste¬ pujacymi po sobie impulsami nie ma, praktycz¬ nie biorac, zadnej straty napiecia na kondensa¬ torze 84. Jezeli kondensator calkujacy 84 otrzy¬ muje impuls dodatni, to napiecie kondensatora raptownie wzrosnie; przy otrzymaniu impulsu ujemnego napiecie kondensatora calkujacego spada do okreslonej wartosci. Wyidealizowane zmiany napiecia na kondensatorze calkujacym sa uwidocznione na fig. 6a krzywa prostokatna & Poza tym na fig. 6a oznaczone jest krzywa a napiecie sygnalu, doprowadzone do zacisków wejsciowych 7. W sposób podobny do opisane¬ go odnosnie fig. 2 uklad calkujacy 61 wytwo¬ rzyl napiecie o krzywej, zblizonej do krzywej napiecia sygnalu przesylanego. Wytwarzacz róznicowy napiec 5 nadajnika na iig. § zawiera obwód o dwóch pentodach 85 i 86, majacych wspólny opornik katodowy 87 i wspól- rozrzadczych tych dwóch pentod doprowadzone sa poprzez kondensatory sprzegajace 89 i 90 do jednej poprzez zaciski wejsciowe 7 nadawany sygnal, a do drugiej przewodem 6 przyblizone napiecie. Wspólny opornik anodowy 88 posiada na swych zaciskach naciecie, odpowiadajace róz¬ nicy napiec miedzy sygnalem a napieciem przy¬ blizonym, i napiecie to moze byc w ten sDOsób jako napiecie róznicowe doprowadzone poprzez przewód 6 do urzadzenia rozrzadczego 2. Chociaz odbiornik pomocniczy otrzymuje im¬ pulsy i ujemne i dodatnie, transmitowanie wszy¬ stkich tych impulsów nie jest wymagane. Wy¬ starcza'nadanie impulsów tylko o jednym zna¬ ku; dowolnie mozna nadac albo impulsy dodat¬ nie albo ujemne, poniewaz kazde z nich posia¬ daja cechy charakterystyczne, potrzebne do od¬ tworzenia nadanego sygnalu po stronie odbior¬ czej. Poniewaz wysylane sa tylko impulsy, po¬ chodzace z szeregu równoleglych impulsów, mo¬ zliwe jest, chociaz nie istotne, dodanie przy kon¬ cu stopnia odbiorczego do przychodzacego sze¬ regu impulsów n&. dodatnich, impulsów ujem¬ nych w tych momentach, w których impulsów brak. Przy opisie odbiorników, stosowanych w obecnym ukladzie, sprawa ta bedzie opisana bardziej szczególowo. W nadajniku przedsta¬ wionym na fig. 5, tylko impulsy, pochodzace z powtarzacza impulsów 59, sa doprowadzane poprzez modulator 22 do anteny 24 i sa wysyla¬ ne. Z impulsów dodatnich i ujemnych, uwidocz¬ nionych na fig. 6b i doprowadzonych do pomoc¬ niczego odbiornika 60, 61, tylko dodatnie impul¬ sy sa w konsekwencji doprowadzone do odbior¬ nika glównego. Nalezy zauwazyc, ze zamiast wysylania im¬ pulsów, wytworzonych nadajnikami, uwidocz¬ nionymi na fig. 1, 4 i 5, moga byc wyslane po¬ dwójne lub potrójne impulsy, jezeli to jest po¬ zadane, aby zmniejszyc interferencje, co jest znane samo przez sie, w celu poprawienia sto¬ sunku „sygnal-szum4* przy nadawaniu sygnalów z zastosowaniem modulacji impulsowej. Poza tym jest rzecza oczywista, ze wysylana fala nosna moze byc modulowana impulsami w roz¬ maity sposób, np. moze byc modulowana ampli¬ tudowo, fazowo lub czestotliwosciowo. Wreszcie impulsy moga byc nadane jako modulacja fal swietlnych lub jeszcze inaczej jako impulsy pra¬ du stalego, doprowadzanego przewodem. Przy transmisji wielu sygnalów w ukladzie transmisji wielokrotnej z rozdzialem czasu z za¬ stosowaniem modulacji delta-impulsowo-kodo- wej, generator impulsów, przewidziany w na¬ dajnikach wedlug fig. 1,4 lub 5, moze byc wspólny dla kilku kanalów transmisji, przy czyni czestotliwosc drgan wytworzonych musi byc ko- Nr patentu37165 ^ 10 —niecznie zwiekszona odpowiednio do liczby kar nalów. Ponizej zostana rozpatrzone odbiorniki do mo¬ dulacji delta ^- impulsowo — kodowej, stoso¬ wane lacznie z nadajnikami wedlug fig. 1, 4 i 5. Fig. 7 przedstawia odbiornik, za pomoca któ¬ rego sa odtwarzane np. sygnaly .porozumiewaw¬ cze, nadane przy zastosowaniu nadajnika we¬ dlug fig. 1, i w którym, podobnie jak w odbior¬ niku pomocniczym nadajnika wedlug fig. 1, wy¬ twarzana jest krzywa zblizona do ksztaltu pilo¬ wego przekazanego sygnalu. Sygnaly, odebrane przez antene 91, sa dopro¬ wadzone do wzmacniacza wielkiej czestotliwo¬ sci, zawierajacego detektor, wykonany w ogól¬ nie znany sposób, przy czym przyrzad ten jest uwidoczniony na fig. 1 schematycznie prostoka¬ tem 92. Zdetektowane impulsy, wystepujace w obwodzie wyjsciowym przyrzadu 92 wykazu¬ ja znak ujemny i sa przedstawione na fig. 8a dla prostoty jako impulsy dodatnie, biorac pod uwage napiecia szumu. Wskutek zaklócen i zmian na drodze transmisji miedzy nadajni¬ kiem a odbiornikiem amplituda impulsów sy¬ gnalowych zmienia sie w ¦widocznym stopniu, iprzy czym iksztalt i polozenie impulsów sy¬ gnalowych podlegaja zmianom. Na fig. 8a pio¬ nowe linie kropkowe oznaczaja polozenia, które zajmowalyby impulsy sygnalowe, gdyby one zbiegaly sie z impulsami rzedu impulsów, na¬ stepujacych w równych odstepach czasu. Po¬ zioma liniai kropkowana e podaje okreslony po¬ ziom progowy i wskazuje, ze punkty, w których impulsy przekraczaja ten poziom progowy, nie odpowiadaja punktom, w których impulsy na¬ stepujace w równych odstepach czasu, chcialy¬ by przekroczyc ten poziom progowy. Modulacja delta-impulsowo-kodowa pozwala na skorygowanie przesuniec w czasie impulsów sygnalowych. W tym celu odbiornik na fig. 7 zawiera generator impulsów do wytwarzania impulsów w równych odstepach czasu, obejmu¬ jacy oscylator 93, wytwarzacz impulsów 94 i re¬ gulator czestotliwosci 95. Wytworzone na miej¬ scu impulsy o równych odstepach czasu wyste¬ puja w przewodzie 96. Oscylator 93 sluzy do wytwarzania napiecia sinusoidalnego o czestotliwosci, odpowiadajacej czestotliwosci drgan wytwarzanych, i jest wla¬ czony jak oscylator Hartleya. Dwa konce ob¬ wodu drgajacego 97 sa sprzezone pojemnosciowo z anoda lub z siatka rozrzadcza pentody 98, pod¬ czas gdy zaczep cewki obwodu drgajacego 97, podobnie jak i katoda lampy 98, jest przylaczo¬ ny do potencjalu ziemi. Na anodzie lampy 98 powstaje napiecie sinusoidalne, jak to uwidocz¬ niono na fig. 8b. Napiecie to zostaje wlaczone poprzez kondensator-sprzegajacy^99, do ukladu* zmieniajacego faze. zawierajacego opornik 1ÓÓ i kondensator zmienny 102. Napiecie, pobrane z tego zmieniacza fazy, uwidocznione z faza pra¬ widlowa na fig. 8b, jest doprowadzone do siatki rozrzadczej lampy wzmacniajacej 102, znajduja* cej sie w wytwarzaczu impulsów 94. Ta lampa wzmacniajaca ma siatke rozrzadcza, nie posia¬ dajaca wstepnego napiecia ujemnego, poniewaz opornik siatkowy 203 jest bezposrednio polaczor ny z katoda lampy 102. Nastepnie lampa jest zaopatrzona w opornik 104, ograniczajacy prad siatki. Przestrzen zajeta przez siatke rozrzadcza 202 jest mniejsza od amplitudy drgan sinusoi¬ dalnych na fig. 8b, doprowadzonych do niej. Wskutek braku wstepnego napiecia siatki do¬ datnie polówki napiecia sinusoidalnego (fig. 8b) beda calkowicie odciete wskutek dzialania opor^ nika 104, ograniczajacego prad siatki, i czynne tylko beda ujemne polówki napiecia sinusoidal¬ nego, poniewaz lampa J02 zostaje zablokowana przy pojawieniu sie ujemnych szczytowych war¬ tosci napiecia siatki. Z tego wzgledu w obwo¬ dzie anodowym lampy 102 na oporniku anodo¬ wym 105 powstaja dodatnie impulsy napiecio- we ksztaltu trapezoidalnego, uwidocznione na fig. 8c. Te trapezoidalne impulsy napieciowe sa doprowadzone do ukladu rózniczkujacego, przy¬ laczonego do anody lampy 102 i zawierajacego szeregowo polaczone kondensator 206 i opornik 207, przylaczony jednym koncem do ziemi. Przy kazdym trapezoidalnym impulsie napieciowym na anodzie lampy 102 na oporniku 207 ukladu rózniczkujacego powstaje impuls dodatni i imf puls ujemny, odprowadzane poprzez kondensa- tor sprzegajacy 108 przewodem 96: Z tych do¬ datnich i ujemnych impulsów napieciowych tyl¬ ko impulsy dodatnie staja sie skuteczne w po¬ zostalej czesci urzadzenia, impulsy te s^ uwi^ clocznione na fig. 8d. Impulsy, przedstawione na fig. 8d, nastepuja po sobie w równych odstepaich czasu i trwaja np. 1 mikrosekunde. Ich faza regulowana zmien¬ nym regulatorem fazy 100, 101, a czestotliwosc powtarzania jest wyznaczona czestotliwoscia (re¬ zonansu oscylatora 93. Ta czestotliwosc impul¬ sów wytworzonych musi scisle odpowiadac cze¬ stotliwosci impulsów wytwarzanych, pochodza^ cych z generatora impulsów nadajnika na fig. 1. Aby to umozliwic, ustalajacy czestotliwosc obwód 97 oscylatora 93 ma przylaczony do nie¬ go równolegle regulator czestotliwosci 94, za¬ wierajacy pentode 109, polaczona jak zmienna opornosc urojona. Pentoda ma siatke rozrzadcza, przylaczona do ukladu przesuwajacego faze, skradajacego sie z opornika 120 i kondensatora 111 i polaczonego równolegle z lampa poprzez Nr patentu37165 r- U -*kondensator sprzegajacy 112, wobec czego ano¬ dowe napiecie zmienne zostaje przylaczone do siatki rozrzadczej z przesunieciem fazy w przy¬ blizeniu o 90°. Anoda pentody 109 jest przyla¬ czona ód strony anody do obwodu oscylacyjnego 10. Przez zastosowanie ukladu potencjometrycz- nego, zawierajacego opornik katodowy 113 i kon¬ densator 114, siatce rozrzadczej lampy nadaje sie odpowiednie ujemne napiecie wstepne. Taka lampa wzmacniajaca z bezwatowym sprzezeniem zwrotnym zachowuje sie jak opornosc urojona, której wartosc jest dostosowana do tego, aby mogla byc zmieniana napieciem rozrzadczym, doprowadzonym do siatki rozrzadczej poprzez przewód 115. Do wytworzenia napiecia rozrzadczego, wy¬ maganego do samoczynnej regulacji czestotliwo¬ sci oscylatora 93, przewidziany zostal stopien mieszajacy 116. Ten stopien mieszajacy zawiera dwie diody w ukladzie przeciwsobnym, umiesz¬ czone w jednej lampie 117, do której przy zasto¬ sowaniu transformatora 119 doprowadzone sa w ukladzie przeciwsobnym sinusoidalne drga¬ nia, otrzymane poprzez kondensator sprzegajacy 118 z anody lampy oscylatora 98. Dodatkowo do dwóch diod 117 doprowadzone sa w tej samej fazie i ze znakiem ujemnym impulsy sygnalowe, pobrane z detektora 92 i uwidocznione na fig. 8a. W takim przeciwsobnym obwodzie mieszaja¬ cym, zasilonym w opisany sposób, na oporniku wyjsciowym 120, wlaczonym miedzy anodami diod, wystepuje napiecie wyjsciowe, którego wartosc i znak sa funkcja przerwy czasu mie¬ dzy pojawieniem sie impulsów wedlug fig. 8a a punktami zerowymi sinusoidalnej krzywej na¬ piecia oscylatora 93. Jezeli impulsy pojawiaja sie w chwili, gdy chwilowa wartosc napiecia sinusoidalnego jest dodatnia, to zostaje wytwo¬ rzone dodatnie napiecie wyjsciowe; jezeli zas z pojawieniem sie impulsu zbiega sie ujemna chwilowa wartosc napiecia, to zostaje wytwo¬ rzone ujemne napiecie wyjsciowe. Wobec tego to napiecie wyjsciowe zmienia sie z faza impul¬ sów odpowiednio do zmiennego napiecia sinuso¬ idalnego i moze byc wykorzystane do regulowa¬ nia fazy zmiennego napiecia sinusoidalnego w celu zmiany jego fazy dla uzgodnienia z faza impulsów. W tym celu napiecie wyjsciowe mie¬ szajacego stopnia 116 w ukladzie przeciwsob¬ nym jest doprowadzone poprzez dolnoprzepusto- wy filtr 121 do siatki rozrzadczej lampy 109, wlaczonej jako zmienna opornosc urojona. Sta¬ la czasu filtru dolnoprzepustowego, skladajacego ma z opowrifców 122, 122' i z kondensatora wy¬ radzajacego 123, jest obrana tak, aby napiecie, wystepujace na kondensatorze 123, bylo prak¬ tycznie biorac niezdolne do dostosowania sie do zmiennych napiec czestotliwosci, odpowiadaja¬ cych najnizszym czestotliwosciom sygnalowym. Wobec tego, ze najwieksza przerwa miedzy ko¬ lejnymi im(pEuQisami sygnalowymi, jak to jest uwi¬ docznione na fig. 8a, jest mniejsza od jednego okresu najmniejszej czestotliwosci sygnalowej, to na kondensatorze 123 wygladzajacego filtru 121 powstaje napiecie stale, które praktycznie biorac nie zmienia sie w rytmie najmniejszej czestotliwosci powtarzania impulsów sygnalo¬ wych. Jednak napiecie stale na kondensatorze 123 bedzie sie zmienialo co do wartosci i znaku razem z przecietna róznica fazy miedzy impul¬ sami sygnalowymi a napieciem sinusoidalnym, pochodzacym z oscylatora 93, z tym rezultatem, ze faza (a wiec i czestotliwosc) napiecia oscyla¬ tora 93 jest regulowana impulsami sygnalowy¬ mi i w ten sposób osiaga sie synchronizm mie¬ dzy czestotliwoscia oscylatora 93 i generatora impulsów 1 nadajnika wedlug fig. 1. . W celu wyeliminowania przesuniecia w cza¬ sie impulsów sygnalowych, impulsy te zostaja zastapione w odbiorniku wedlug fig, 7 impulsa¬ mi, pochodzacymi z generatora impulsów 93—95. W tym celu impulsy sygnalowe ujemnego zna¬ ku, pobrane z detektora 92 i uwidocznione na fig. 8a, zostaja doprowadzane do generatora im¬ pulsów otwierajacych 124, zawierajacego sprze¬ zone na krzyz dwa uklady pentodowe, umiesz¬ czone w pojedynczej lampie 125. Uklad obwo¬ dów przepustowego generatora 124 odpowiada w zasadzie ukladowi obwodów generatora im¬ pulsów 3 na fig. 1. I w tym przypadku siatka rozrzadcza pierwszego ukladu pentodowego jest sprzezona za pomoca kondensatora 126 z anoda drugiego ukladu pentodowego poprzez opornik 127 z zaciskiem 128 zródla napiecia anodowego (nie uwidocznionego na rysunku). Siatka roz¬ rzadcza drugiego ukladu pentodowego jest sprzezona poprzez opornik 129 z anoda pierw¬ szego ukladu pentodowego i uziemiona poprzez opornik siatkowy 130. Obwody anodowe ukla¬ dów pentodowych zawieraja oporniki anodowe 131 lub 132. W polozeniu spoczynkowym pierw¬ szy uklad pentodowy jest przewodzacy, a dru¬ gi zablokowany. Jezeli siatka rozrzadcza pierw¬ szego ukladu pentodowego otrzyma impuls o znaku ujemnym, to obwód przerzuca sie i opornik anodowy 131 otrzymuje impuls o zna¬ ku dodatnim, którego czas trwania jest okre¬ slony stala czasu obwodu wyladowczego kon¬ densatora 126. Przez odpowiedni dobór wartosci opornika 127 moze byc otrzymana taka stala Czasu, aby przy kazdym pojawieniu sie impulsu sygnalowego generator impulsów otwierajacych wytwarzal impuls, którego czas trwania odpo¬ wiada w przyblizeniu polowie minimalnej prir Nr patentu37165 — 12 —rwy miedzy dwoma impulsami sygnalowymi. W ten sposób na oporniku anodowym 131 poja¬ wiaja sie dodatnie impulsy otwierajace, uwi¬ docznione na fig. 8e, które zostaja doprowadzo¬ ne przez kondensator sprzegajacy 133 do stop- * nia mieszajacego 134. Stopien mieszajacy 134 zawiera lampe wzmac¬ niajac^ 135 typu heksody, która jest normalnie zablokowana wstepnym ujemnym napieciem siatki, otrzymanym %z ukladu potencjometrycz- nego skladajacego sie z opornika 136 i zwarte¬ go pojemnosciowo opornika katodowego 137. Do pierwszej siatki rozrzadczej heksody 235 dopro¬ wadzone sa przewodem 96 impulsy o dodatnim i ujemnym znaku, pobrane z generatora impul¬ sów 93—95. Wstane napiecie siatki lampy jest jednak obrane tak, aby przy braku dodatniego napiecia rozrzadczegó na drugiej siatce lampy 135 dodatnie impulsy na pierwszej siatce roz¬ rzadczej nie byly w stanie zrobic lampe prze¬ wodzaca. Impulsy ujemne sa stale zablokowa¬ ne. Odblokowanie lampy impulsami dodatnimi, doprowadzonymi przewodem 96, nastepuje tyl¬ ko wtedy, gdy impulsy te zbiegaja sie z impul¬ sami otwierajacymti, pobranymi z generatora impulsów otwierajacych 124 i doprowadzonymi poprzez kondensator sprzegajacy 133 do drugiej siatki rozrzadczej. Fig. 8f przedstawia dwa na¬ piecia rozrzadcze, doprowadzone lacznie do lampy 135, przy czym jest mozliwe, aby stosu¬ nek faz imiedzy dwoma impulsami %yl regulo¬ wany przesuwnikiem fazy 100—101. Pozioma kropkowa linia (f) wskazuje poziom progowy, który musi byc przekroczony przy kombinowa¬ nych napieciach rozrzadczych dla osiagniecia odblokowania lampy 135. Rysunek uwidacznia, . ze tylko te impulsy generatora impulsów 93—95, które zbiegaja sie z impulsami otwierajacymi, pojawiaja sie w obwodzie anodowym lampy 135. Impulsy te, tak zwane impulsy zastepcze, sa oznaczone na fig. 8g liniami pelnymi, podczas gdy impulsy stlumione sa oznaczone liniami przerywanymi. Impulsy zastepcze wedlug fig. 8g, wystepuja¬ ce na oporniku anodowym 138 stopnia miesza¬ jacego, sa doprowadzone poprzez kondensator sprzegajacy 139 i prostownik 140, który dziala równiez jako opornik szeregowy, do ukladu 141, calkujacego czestotliwosci sygnalowe i sklada¬ jacego sie z calkujacego kondensatora 142 i opornika luplywowego 143. Ten uklad calkuja¬ cy calkowicie odpowiada ukladowi, przedsta¬ wionemu na fig. 1—4. Jak w nadajniku wedlug fig. 1, tak i tu uklad otrzymuje okreslone impul¬ sy z szeregu nastepujacych po sobie w równych odstepach czasu impulsów, kazdorazowo gdy detektor 92 uwidocznionego na fig. 7 odbiorni¬ ka wytwarza impuls. Jednak impulsy zastepcze, doprowadzone do ukladu calkujacego 141, nie wykazuja zadnego przesuniecia w czasie, podob¬ nie jak impulsy sygnalowe, uwidocznione na fig. 8a. Podobnie jak to juz bylo wyjasnione odnosnie fig. 2a dla nadajnika wedlug fig. 1, na konden¬ satorze calkujacym 142 odbiornika, uwidocznio¬ nego na fig. 7, nadany sygnal porozumiewaw¬ czy wywoluje krzywa napiecia ksztaltu pilowe¬ go (fig. 8h). To przyblizone napiecie jest za¬ laczone poprzez kondensator sprzegajacy 144 i filtr domoprzepustowy 145, który sluzy do osla¬ bienia skladowych czestotliwosci impulsów wy¬ tworzonych, pojawiajacych sie w krzywej przy¬ blizonego napiecia do wzmacniacza 146 malej czestotliwosci i polaczonego z nim glosnika 147. Krzywa przyblizonego napiecia ksztaltu pilowe¬ go oraz wyprowadzone z niej napiecie sygnalu przez zastosowanie wygladzajacego filtru 145 sa uwidocznione na fig. 8h. Fig. 9 przedstawia odbiornik do modulacji delta-impuilsowo-fcodowej, w którym wytwa¬ rzana jest krzywa przyblizonego napiecia ksztal¬ tu trójkowego, nadanego sygnalu. Jak i w od¬ biorniku wedlug fig. 7, podobne do* impulsów sygnaly, odebrane antena 91 zostaja dopro¬ wadzone do wzmacniacza wielkiej czestotliwo¬ sci i detektora 92t w obwodzie wyjsciowym którego wystepuja podobne do impulsów na¬ piecia, uwidocznione na fig. lOa, odpowiadajace irhpulsom nadanym, jak bylo przedstawione na fig. 3c. Jak i w odbiorniku wedlug fig. 7, im¬ pulsy sygnalowe sa zastapione przyblizonymi impulsami, wzietymi z szeregu impulsów, naste¬ pujacych w równych odstepach czasu, wytwo¬ rzonych na miejscu. Te równolegle impulsy sa otrzymane z generatora impulsów, zawierajace¬ go oscylator 93, regulator czestotliwosci 95 i wy- twarzacz impulsów 94, przy czym czestotliwosc rezonansowa oscylatora 93 jest regulowana przez zastosowanie napiecia, regulujacego samoczyn¬ nie czestotliwosc drgan- wlaczonego do regula¬ tora czestotliwosci 95 poprzez domoprzepusto¬ wy filtr 121 i wytworzonego przez mieszanie im¬ pulsów sygnalowych z napieciem oscylatora 93 w stopniu mieszajacym 116 samoczynnego regu¬ latora czestotliwosci. Impulsy sygnalowe uru¬ chomiaja generator 124 impulsów otwieraja¬ cych, którego napiecie wejsciowe jest polaczone z impulsami równoleglymi, wytworzonymi ge¬ neratorem impulsów 93—95 w stopniu miesza¬ jacym 134 w ten sposób, ze w obwodzie wyjscio¬ wym stopnia mieszajacego, przy kazdym po¬ wstaniu impulsu sygnalowego, wystepuje impuls Nr patentu 37165 — 13 —zastepczy, pochodzacy z szeregu impulsów rów¬ no odleglych. rJmpsalsy te sa uwidocznione na fig. l&b i sa doprowadzone do poszerzacza im¬ pulsów 148. Ten poszerzacz impulsów sluzy do wytwarzania impulsów o stalej ^amplitudzie, których czas trwania odpowiada jednemu okre¬ sowi czestotliwosci powtarzania impulsów rów¬ noleglych wytworzonych na miejscu. Poszerzacz impulsów zawiera dwa uklady pentódowe z krzyzujacym sie sprzezenien. zwrotnym, -umieszczone w jednej lampie 149. Uklad obwodów odpowiada w istocie ukladowi generatora -impulsów ^otwierajacych 424 wedlug fig. 7, zttymjodnak, ze «taJa czasu obwodu wy- tfadowania "kondensatora 151 sprzezenia zwrot¬ nego jest zwiekszona przez »odpowiedni dobór wartosci opornika 150, tak ze czas trwania wy- - tworzonych impulsów zadowala wymagania- wy¬ mienione w poprzednim rozdziale. Impulsy zastepcze wedlug"fig. lOb, otrzyma¬ ne ze stopnia mieszajacego 134sa doprowadza¬ ne poprzez uklad rózniczkujacy, skladajacy sie , z ^kondensatora, 152 i opornika 153, do siatkiv rozrzadczej ipierw»zego ukladu pentody, który is«st -przewodzacy przy stanie spoczynkowym po- ;szerzacza\ impulsów H8. W swym polozeniu ^spoczynkowym' - poszerzacz impulsów jest wra¬ zliwy tylkoona impulsy o znaku ujemnym* Po¬ jawienie -sie impulsu.-ujemnego na siatce roz- rrzaótoej^iej^wszego ukladu pentodowego jest cbezskuteczne tak dlugo, dopóki pierwszy uklad rperrtodowyjest zablokowany,, a dcugi-uklad jest :¦;.przewodzacy. Tym niemniej, aby^poszerzacz im- ^piilsóww ikafcdych warunkach reagowal na po- *jawienie - sie impulsu zastepczego w obwodzie wejsciowym stopnia mieszajacego 134, w ob- -wodzie siatki rozrzadezej poszerzacza impulsów 148 umieszczony ?aostal (Uklad : rózniczkujacy 152-^153: Kazdorazowo #gdy -saapuls pojawia sie na zacisku-wejsciowym ukladu rózniczkujacego, puje/jimpuls n or znaku dodatnim,npo^którym na¬ tychmiast naa^epuge impuls o^znakur^ujemnym, 3ak?to uwido«imlanorinaviig. 10c/ Gdy:poszerzacz •ómpuisówjfjg&znajduje: sie, w^polaHenju- spoezyn- ckowyiti,-impuls^dodatni ^jesti^ezskuteczny, lecz ^agfWIzszy-^nas^pujacy po nim¦» impuls lUjemny powoduje ¦?\urucfcomienie -^poszerzacza -impulsów 148 i woobwodzie^pierwszego fukladu ^peB*odowego^wir«tepujel po^Ksesflzony impuls^do- rjdaftniL^p.iaafk-n^ig^Od^wr! tg. lezeli w mojmeiicie.?powstaniai^pulsufwedlug iig: lOb poj«erzsx»ni«)p«lsów~^8 inie^jest w^^poiozeniu ^specpynkowym,\ czyli pieweszy *iuklad peatody gest^wtoltóowatiy aisditegLppjffiawodzacy, to im- :?palsrdod»tnijr^atrjonaany: z **ktadurrózniczkuja- cego, powoduje w momencie t&, jak to uwidocz¬ niono: np. na fig. lOb i lOc, przerzut powrotny poszerzacza impulsów 148 w jego.polozenie spo¬ czynkowe, a najblizszy nastepny impuls ujem¬ ny uruchamia ponownie poszerzacz impulsów. W ten sposób w obwodzie wyjsciowym posze¬ rzacza impulsów 148 powstaja dwa bezposred¬ nio nastepujace po sobie poszerzone impulsy, które wskutek niezwykle malej przerwy miedzy nimi moga byc uwazane za pojedynczy impuls o czasie trwania, odpowiadajacym podwójnemu okresowi czestotliwosci impulsów równoodleg¬ lych wytworzonych na miejscu. Impulsy wedlug fig. lOd, otrzymane z posze¬ rzacza impulsów 148, sa doprowadzone poprzez kondensator sprzegajacy 154, przewód 155 i opor¬ nik 156 do kondensatora calkujacego 158, zwar¬ tego opornikiem 157 ukladu 159, calkujacego czestotliwosc sygnalowa. Pod warunkiem, ze stala czasu ukladu calkujacego równa sie w przyblizeniu jednemu okresowi najmniejszej czestotliwosci sygnalu przekazywanego, na kon¬ densatorze calkujacym 158 powstaje napiecie o krzywej kasztaltu trójkatnego, r uwidocznionej na fig. lOe, z której napiecie sygnalowe, równiez uwidocznione -, na fig. lOe, moze byc wyprowa¬ dzone przez wygladzenie. Napiecie zmienne, wystepujace na kondensatorze oalkujacym 158, jest doprowadzone poprzez kondensator sprze¬ gajacy 160 do r wzmacniacza malej czestotliwosci 161 i przylaczonego do niego glosnika 162. W ^odbiorniku, uwidocznionym na #g. 9, nie zostal zastosowany filtr, wygladzajacy, napiecie zmienne, pobrane z kondensatora calkujacego; mozna: sie obejsc bez takiego filtru wygladzaja¬ cego, rjezeli najmniejsza czestotliwosc, powtarza¬ nia /impulsów, wystepujaca w 'krzywej przybli¬ zonego sygnalu ^przewyzsza czestotliwosci. sly¬ szalne, albo inaczej uklad..glosnikowy, nie jest zdolny do odtworzenia tych wielkich czestotli¬ wosci. , Fig. IXprzedstawia inny,uklad odbiornika,we¬ dlug fig. 9, który daje krzywa przyblizonego .na¬ piecia ksztaltu trójkatnego nadawanego sygnalu. Jajk wcdjbioasaadfcu. wedlug, iig.. 9,.tak iw od¬ biorniku .wedlug, fig. H^sj^naly,^uchwycone an¬ tena 91 sa doprowadzonego wzmacniacza wiel- r feiej czestotliwosci, Ldetektora.£2. oraz ,przewi- .dziany jest miejscowy ?.generator\.,impulsów 93—95 i jego ,obwód,samoczynnej regulacji cze¬ stotliwosci 116-^121. 'W celu wypjjc^yadzeniarfimpulsów < otwieraja¬ cych z?rimpuiteów ^y^aiowych^oteymanyfcb^ [detekcji, ximpuisy| te^sa^przoprowadzonei ppprz&z filt^wygladziuacy r 103^którego ozestotliwosc rod- cinanar sównarcsie WiTprzyblizeniu-czestotMwoici Kr patentu37165 — 14 —powtarzania wytworzonych na miejscu impul¬ sów, nastepujacych w równych odstepach czasu. Impulsy otwierajace, otrzymane w ten sposób przez poszerzenie impulsów sygnalowych, roz¬ rzadzaja stopniem mieszajacym 164, który dzia¬ la jak lacznik o kontakcie zmiennym i do któ¬ rego przewodem 96 doprowadzone sa wytworzo¬ ne na miejscu równoodlegle impulsy. W zalez¬ nosci od obecnosci lub nieobecnosci impulsów otwierajacych otrzymanych z filtru wygladza¬ jacego 163,.wytworzone na miejscu impulsy rów¬ nolegle powstaja albo w przewodzie wyjscio¬ wym 165 albo w przewodzie 166 stopnia miesza¬ jacego 164 i zostaja doprowadzane do poszerza- cza impulsów 167. Ten poszerzacz impulsów sklada sie z dwóch sprzezonych na krzyz triod 168, 169, oporników anodowych 170, 171 i wspólnego opornika kato¬ dowego 173, zwartego kondensatorem 172, w re¬ zultacie czego na siatkach rozrzadczych sprze¬ zonych na krzyz triod, uziemionych poprzez ujemne napiecie wstepne. Taki uklad obwodów, zawierajacy dwietrio- ny sprzezone na krzyz, jest sam przez sie zna¬ ny i wykazuje ceche, ze posiada tylko dwa sta¬ le stany równowagi, mianowicie ze trioda 168 moze byc przewodzaca a trioda 169 zablokowa¬ na, albo odwrotnie — trioda 168 zablokowana a trioda 169 przewodzaca. Zaczynajac od stanu, w którym trioda 168 jest przewodzaca a trioda 169 zablokowana, do siatki rozrzadczej pierw¬ szej triody 168 jest doprowadzony impuls ujem¬ ny, co powoduje zablokowanie pierwszej triody 168, a wiec przewodzenie triody 169, czyli inny¬ mi slowami odwrócenie obwodu. Jezeli druga trioda jest przewodzaca i zostanie wlaczony do jej siatki rozrzadczej impuls o znaku ujemnym, to obwód powraca dó swego stanu poczatkowe¬ go, przy którym pierwsza trioda 168 jest prze¬ wodzaca, a druga trioda 169 jest zablokowana. Opisany powyzej uklad obwodów jest roz¬ rzadzany wytworzonymi na miejscu równoleg¬ lymi ujemnymi impulsami, pochodzacymi ze stopnia mieszajacego 164. Dwa przewody wyj¬ sciowe 165 i 166 sa polaczone poprzez kondensato¬ ry sprzegajace 176 lub 177 z siatkami rozrzad- czymi triody 168 lub 169. Kazdorazowo przy od¬ biorze nadanego impulsu przelacznik obraca sie w dól i wytworzony na miejscu impuls, z szere¬ gu równoleglych impulsów o znaku ujemnym, zostaje wlaczony do siatki rozrzadczej drugiej triody 169, powodujac zablokowanie tej triody. Anoda tej triody posiada wtedy wysokie napie¬ cie dodatnie, którym zasilany jest poprzez prze¬ wód 178 uklad 179, calkujacy czestotliwosci sy¬ gnalowe i skladajacy sie z opornika szeregowe- Nr patentu 37165 —15 go m i kondensatora calkujajcego ml w reatl- tacie czego warasta napicie na kondensatorze calkujacym. Stan ten utrzymuje sie dopóty, do¬ póki z powodu braku impulsu sygnalowego i po¬ chodzacego od niego impulsu otwierajacego przelacznik w stopniu mieszajacym nie obróci sie do góry, w rezultacie czego trioda 165, do¬ tychczas przewodzaca, zostaje zablokowana przy odbiorze wytworzonego na miejscu impulsu, a trioda 169 staje sie przewodzaca. Napiecie na anodzie triody 169 spada wtedy i nastepuje równiez spadek napiecia na kondensatorze cal¬ kujacym 181 ukladu 179, calkujacego czestotli¬ wosci sygnalowe. W ten sposób uklad 179, calkujacy czestotli¬ wosci sygnalowe, otrzymuje poszerzone impul¬ sy sygnalowe, odpowiadajace w istocie impul¬ som, uwidocznionym na fig. 1Gb, chociaz tam nie ma przerwy miedzy dwoma nastepuja¬ cymi bezposrednio po sobie impulsami. Napiecie na kondensatorze calkujacym 181 moze wiec znów byc przedstawione przyblizona krzywa ksztaltu trójkatnego wedlug fig. 19e, z której przez wygladzenie moze byc wyprowadzona krzywa napiecia nadanego sygnalu, uwidocznio¬ na równiez na fig. lOe; sygnal ten. moze byc do¬ prowadzony poprzez wzmacniacz 182 do glosni¬ ka 183 (fig.ll). Fig. 12 przedstawia odmienny uklad odbior¬ nika do modulacji delta-impulsowo-kodowej, w którym wystepuje krzywa przyblizonego na¬ piecia nadawanego sygnalu, zmieniajaca sie prostokatnie. Pulsujace sygnaly, odebrane antena 91, sa jak i poprzednio doprowadzone do wzmacniacza wielkiej czestotliwosci i detektora 92. Impulsy, pochodzace z obwodu wyjsciowego detektora 92, sa uwidocznione na fig. 13a i odpowiadaja im¬ pulsom o znaku dodatnim, wyslanym nadajni¬ kiem wedlug fig. 5 i uwidocznionym na fig. 6b. Jak i poprzednio, odbiornik zawiera generator impulsów 93—95, przewód odprowadzajacy 96, stopien mieszajacy 116 do samoczynnej regula¬ cji czestotliwosci, dolnoprzepustowy filtr 121 dla napiecia fozrzadczetgo do samoczynnej regu¬ lacji czestotliwosci oraz generator 124 impul¬ sów otwierajacych, uruchamiany nadchodzacy¬ mi impulsami. Nastepnie przewidziany jest sto-* pien mieszajacy 164 'tego samego rodzaju jak oznaczony liczba 164 na fig. 11, do którego wy¬ tworzone na miejscu równolegle impulsy sa do¬ starczane przewodem 96 lacznie z impulsami otwierajacymi wytworzonymi generatorem 124 impulsów otwierajacych. Stopien mieszajacy 164 sluzy jako przelacznik W podobny sposób jak przyrzad laczacy 2, prze-widziany w nadajniku Wedlug fig. 5, o którym odtad bedzie mowa. Tylko regulacja napiecia na iplytkach odchylajacych 184 lampy 185 jest obrana tak, aby iprzy braku impulsów otwiera¬ jacych, doprowadzonych do kazdej z dwóch ply¬ tek odchylajacych, wiazka elektronów byla skie¬ rowana np. na elektrode 186, majaca zdolnosc wysylania elektronów wtórnych, w obecnosci zas impulsów otwierajacych na druga elektrode 187, majaca równiez wlasciwosc wysylania elek¬ tronów wtórnych. A wiec* impulsy równoodle- gle, dostarczone z generatora impulsów 93—95 i uwidocznione na fig. 13b beda przekazane na elektrode 187 lub 186 w zaleznosci od obecnosci lub nieobecnosci impulsów otwierajacych uwi¬ docznionych na fig. 13c, i ibeda wzbudzac rege¬ neratory impulsów 188 albo 189, dostarczajace impulsy podobnego znaku, które dla jasnosci sa uwidocznione na fig. 13d jako impulsy o iprze- ciwnym znaku. Impulsy sa doprowadzone do urzadzenia 190 za pomoca ukladu, calkujacego czestotliwosci sygnalowe i zawierajacego kon¬ densator calkujacy 191, zwarty uzwojeniem pier¬ wotnym transformatora 292. Kondensator cal¬ kujacy 191, lacznie z polaczonym z Jiim równo¬ legle pierwotnym uzwojeniem transformatora 192, jest wlaczony miedzy anodami dwóch pen- tod 193, 194 w ukladzie przeciwsobnym, przy czym anody sa polaczone, poprzez srodkowy za¬ czep ha pierwotnym uzwojeniu z dodatnim za¬ ciskiem 195 zródla pradu anodowego. Obwód anodowy lamp 193, 194 polaczonych przeciwsob- nie, jest nastrojony na czestotliwosc mniejsza od najmniejszej czestotliwosci sygnalu przesy¬ lanego, Lampy 193, 194, jako ogólne prawidlo, sa zablokowane \za pomoca wstepnego ujemnego napiecia siatki, pochodzacego z dzielnika napie¬ cia, skladajacego sie z oporników 196, 197 i opornika katodowego 198, zwartego pojemno- sciowo, Impulsy dodatnie, pochodzace z regene* ratora -impulsów 188, wyzwalaja pentode 193, podczas gdy pentoda 194 jest wyzwalana impul¬ sami, {pochodzacymi z regeneratora impulsów 189. Napiecie na kondensatorze calkujacym 191 wzrasta lub spada w zaleznosci od tego, czy jed¬ na, czy druga z polaczonych przeciwsobnie pen- tod zostaje zwolniona, wobec czego na wymie- * nionym kondensatorze powstaje krzywa przy¬ blizonego napiecia ksztaltu prostokatnego nada¬ wanego sygnalu, uwidoczniona na fig. 13e. Na¬ piecie zmienni na kondensatorze calkujacym 191 pochodzi z uzwojenia wtórnego -transforma¬ tora wyjsciowego 19% i jest doprowadzone do wzmacniacza 200 i glosnika 201 poprzez filtr dol- noprzepustowy 199 w celu stlumienia czestotli¬ wosci powtarzania impulsów. Pa usunieciu cze¬ stotliwosci powtarzania rimpulsów z .-krzywej przyblizonej,^ uwidocznionej na fig. 13e, pozo¬ staje krzywa napiecia sygnalu, która równiez jest uwidoczniona na fig. 13e. W rozpatrywanych poprzednio odbiornikach wszedzie stosowano ten sam obwód samoczynnej regulacji czestotliwosci do ustalania czestotli¬ wosci równoodleglych impulsów, wytworzonych na miejscu. Jednak moga zastosowane inne obwody do samoczynnej re¬ gulacji czestotliwosci, znanych same przez sie typów, pod warunkiem ze dostarczaja one takie napiecie do samoczynnej regulacji czestotliwo¬ sci, którego wartosc jest niezalezna od stosun¬ ku faz miedzy impulsami nadchodzacymi a im¬ pulsami wytworzonymi na miejscu. W ukladzie wielokrotnym z podzialem czasu dla transmisji wielu sygnalów za pomoca mo¬ dulacji, delta-impulsowo-kodowej, mozna zasto¬ sowac po stronie odbiorczej podobnie jak i w na¬ dajniku, przeznaczonym do tego celu, miejsco¬ wy generator impulsów, wspólny dla wielu ka¬ nalów odbiorczych, przy czym czestotliwosc po¬ wtarzania impulsów jest zwiekszona proporcjo¬ nalnie do liczby kanalów. W tym przypadku sa¬ moczynna regulacja czestotliwosci miejscowego generatora impulsów moze sie dokonywac na podstawie przychodzacych impulsów, naleza¬ cych do róznych kanalów komunikacyjnych. Nastepnie zostalo uznane, ze przychodzace im¬ pulsy zostaja zastapione impulsami przylegly¬ mi z szeregu impulsów równoodleglych, wy¬ tworzonych na miejscu, z dodaniem lulb bez do¬ dania brakujacych impulsów do serii impulsów nadchodzacych. Jednak jest rzecza równiez mo¬ zliwa w odbiorniku dostarczyc impulsy braku¬ jace, zamiast impulsów przychodzacych, do ukladu calkujacego czestotliwosci sygnalowe usuwajac impulsy przychodzace, poniewaz, jak to juz bylo rozpatrzone w zwiazku z nadajni¬ kiem wedlug fig. 5, w przypadku szeregu równo¬ odleglych impulsów o zmiennym znaku (fig. 6b i 13d) do odtworzenia sygnalu transmitowanego moga byc zastosowane albo dodatnie, albo ujem¬ ne impulsy. Przychodzacy sygnal moze wiec byc odtworzony w ten sposób, ze albo dodatnie al¬ bo ujemne impulsy wedlug fig. 13d sa dopro¬ wadzane albo bezposrednio do ukladu, calkuja¬ cego czestotliwosci sygnalowe (141 na fig. 7), albo za posrednictwem poszerzacza impulsów, jak to uwidoczniono na fig. 9 lub 11. Przy rozpatrywaniu nadajników, uwidocznio¬ nych na fig. 1, 4 i 5, punktem wyjscia bylo za¬ sadniczo to samo napiecie sygnalu, przy czym nadane impulsy byly przedstawione na fig. 2b, 3c i JSb. Porównanie seryj impulsów, nadanych Nr patentu 37165 - li -«*zgadnie z wymienionymi figurami, wykazuje, ze te serie impulsów róznia sie jedna od drugiej, co moze doprowadzic do wniosku, ze impulsy nadane np. nadajnikiem wedlug fig 1, w którym wystepuje krzywa przyblizonego napiecia ksztal¬ tu pilowego sygnalu nadawanego, nie moglyby byc odebrane odbiornikiem typów uwidocznio¬ nych na fig. 9, 11 lub 12, w których wystepuje krzywa przyblizonego napiecia ksztaltu trój¬ katnego lub prostokatnego nadawanego sygna* lu. Róznice miedzy seriami impulsów, nadawa¬ nych zgodnie z fig. 2b, 3c i 6b, wyplywaja jed¬ nak tylko w róznych stosunkach amplitud w po¬ mocniczych odbiornikach, stosowanych w na¬ dajnikach. * Nadane serie impulsów sa calkowi¬ cie identyczne z odpowiednia budowa pomoc¬ niczych odbiorników, zastosowanych w nadaj¬ nikach. Kazda z fig. 14a, 14b, 14c przedstawia napie¬ cie sygnalu, wytworzonego typami nadajników wedlug fig. 1, 4 lub 5, oraz zwiazane z nim przyblizone krzywe napiecia, pochodzace z roz¬ maitych odbiorników pomocniczych, których krzywa przyblizonego napiecia ksztaltu pilowe¬ go jest uwidoczniona na fig. 14a ksztaltu trój- . katnego na fig. 14b i ksztaltu prostokatnego na fig. 14c. Róznica miedzy rozmaitymi przyblizonymi krzywymi /jest funkcja czestotliwosci, odpowia¬ dajacej czestotliwosci powtarzania impulsów. Praktycznie biorac identycznie krzywe napiecia powstaja po usunieciu czestotliwosci powtarza¬ nia impulsów (np. przez wygladzanie). Jak i poprzednio, impulsy, wytworzone w rów¬ nych odstepach czasu, sa przekazywane lub tlu¬ mione w zaleznosci od znaku napiecia róznico¬ wego miedzy napieciem sygnalowym a napie¬ ciem porównawczym. Jak uwidoczniono na fig. 14d, na której przekazane impulsy sa poda¬ ne pelnymi liniami, a impulsy odjemnego zna¬ ku, które sa tlumione przy ujemnym znaku na¬ piecia róznicowego, sa podane liniami kropko¬ wymi, we wszystkich typach nadajników wy¬ twarzane sa teraz identyczne serie "impulsów. Te serie impulsów zmieniaja sie jednak, jezeli w nadajniku dzialajacym zgodnie z fig. 14a, gdy tylko wystapi nadany sygnal, napiecie wyj¬ sciowe odbiornika pomocniczego zmienia sie o okreslona wartosc inna, niz wartosc przedsta¬ wiona na rysunku. Jednak, jezeli zastosowany jest odbiornik, przystosowany do nadawanych obecnie impulsów, w którym wystepuje krzywa przyblizona do nadawanego sygnalu, np. ksztal¬ tu trójkatnego, w takim razie nie ma dodatko¬ wego znieksztalcenia przekazanego sygnalu, lecz tylko proporcjonalny wzrost lub spadek ampli¬ tudy sygnalu przyblizonego, wystepujacego na kondensatorze calkujacym. Jezeli w odbiorniku typu, uwidocznionego na fig. 7, 9 lub 11 zostanie doprowadzona do ukla¬ du, calkujacego czestotliwosci sygnalowe, seria impulsów ujemnych, uwidocznionych liniami kropkowymi na fig. 14d, zamiast .serii impul¬ sów dodatnich, to przyblizona krzywa nadawa¬ nego sygnalu bedzie podobnie otrzymana. Je¬ zeli w odbiorniku typu, uwidocznionego na fig. 12, majacym krzywa przyblizonego napie¬ cia ksztaltu prostokatnego, odwrócic znak za-* równo ujemnych, jak i dodatnich impulsów, to i znak sygnalu zostanie odwrócony w f&zie lecz bez znieksztalcenia, spowodowanego przy od¬ wróceniu znaku. Nalezy tu znowu wspomniec, ze czestotliwosc .powtarzania sygnalu, zastoso¬ wana w ukladzie wedlug wynalazku, jest ko^ rzystnie obrana tak, aby byla znacznie wyzsza (co najmniej 5 razy wyzsza) od najwyzszej cze¬ stotliwosci przesylanego sygnalu. Porównanie krzywych przyblizonych wedlug fig. 2a i 3a z krzywa wedlug fig. 6a wykazuje, ze przyblize¬ nie miedzy punktem t4 i t5 oraz miedzy punk¬ tami t6 i t7 jest wieksze na fig. 6a jako wynik wyzszej obranej czestotliwosci powtarzania drgan na tej figurze. Fig. 15 przedstawia nadajnik przekaznikowy do stosowania w ukladzie wedlug wynalazku, np. w ukladzie wielokrotnym z podzialem cza^ su, w którym przekazywane impulsy sa ^regu^ lowane co do czasu. Sygnaly, odebrane przez antene kierunkowa 202, sa doprowadzone do wzmacniacza wielkiej czestotliwosci i detektora 203 a nastepnie doprowadzone z jednej strony do generatora impulsów otwierajacych 204, z drugiej zas strony do stopnia mieszajacego 205 samoczynnego regulatora czestotliwosci. Jak i odbiorniki, przedstawione na fig. 7, 9, 11 i 12, tak i urzadzenie zawiera generator impulsów dó wytwarzania impulsów, nastepujacych po so¬ bie w równych odstepach czasu oscylator 200, wytwarzacz impulsów 207 i regulator czestotli^ wosci 208, przy czym napiecie samoczynnego re¬ gulatora czestotliwosci, pochodzace z stopnia mieszajacego 205 samoczynnego regulatora cze¬ stotliwosci, jest doprowadzone poprzez dolno- przepustowy filtr 209 do regulatora czestotliwo¬ sci 208. Jak i poprzednio, impulsy otwierajace, pochodzace z generatora impulsów otwieraja¬ cych 204, sa doprowadzone razem z wytworzo¬ nymi na miejscu impulsami (równoodleglymi dó stopnia mieszajacego 210, który moze byc wy¬ konany podobnie jak stopnie mieszajace, omó¬ wione w zwiazku z odbiornikami. Impulsy, po¬ chodzace z obwodu wyjsciowego stopnia mieszai- Nr patentu 37165 —¦ AT—-jaoego MO, *a dostarczone poprzez regenerator impulsów 211 do modulatora 213, sprzezonego z oscylatorem fali nosnej 212, po czym modulo¬ wane drgania fali nosnej sa wysylane za pomoca anteny kierunkowej 214. Nadajnik przekaznikowy, uwidoczniony na fig. 15, moze byc zbudowany w taki sposób, ze kazdy impuls przychodzacy powoduje wyslanie sasiedniego impulsu z wytworzonej na miejscu serii impulsów równoodleglych. Jednaik jako al¬ ternatywa mozliwe jest, np. stosujac stopien mieszajacy jak oznaczony liczba 164 na fig. 11 lub 12, wyslanie impulsów brakujacych w se¬ riach impulsów przychodzacych, zamiast impul¬ sów przychodzacych skorygowanych. Poprzednio omówione byly urzadzenia do przesylania sygnalów porozumiewawczych za pomoca modulacji delta-impulsowo-kodowej, w którym polozenie impulsów, otrzymanych przez odbiornik glówny, moze byc skorygowane. Jednak jako alternatywa mozliwe jest w grani¬ cach wynalazku stosowanie nadajników, w któ¬ rych punktem wyjscia nie jest szereg impul¬ sów, nastepujacych po sobie w równych odste¬ pach czasu. We wspomnianym ostatnio przypadku i przy modulacji delta-impulsowo-kodowej moze byc zastosowany np. generator impulsów, wprawia¬ ny w ruch zawsze, gdy tylko napiecie róznico¬ we, pochodzace z wyfewarzacza róznicy napiec miedzy napieciami sygnalu nadawanego a na¬ pieciem wyjsciowym odbiornika pomocniczego, przekracza zadana wartosc progowa. W tym przypadku czynne napiecie róznicowe sklada sie z napiecia, pochodzacego z wytwarzacza rózni¬ cy napiec zmniejszonego o napiecie progowe. W tym przypadku równiez i sygnal przyblizony ksztaltu pilowego, trójkatnego lub prostokatne¬ go moze byc wytworzony w obwodzie wyjscio¬ wym odbiornika pomocniczego, a przeto rów¬ niez i w obwodzie wyjsciowym odbiornika glów¬ nego, przy czym to napiecie przyblizone zawie- r& jednak skladowa pradu stalego stalej war¬ tosci, odpowiadajacej wartosci progowej. Jezeli w takim odbiorniku nadane impulsy nie pocho¬ dza z szeregu równoodleglych impulsów, to jest niemozliwe przy koncu odbiornika wyelimino¬ wanie przesuniec w czasie impulsów przycho¬ dzacych, wobec czego powstaje pewien szum w sygnale przychodzacym; w dodatku szerokosc wstegi, wymaganej dla transmisji sygnalów, jest wieksza. W o -danych poprzednio nadajnikach i odbior¬ nikach wychodzono z zalozenia, ze zmiany na¬ ciecia wyjsciowego odbiornika, spowodowane impulsem w glównym lub pomocniczym odbior¬ niku, sa niezalezne od wartosci napiecia rózni¬ cowego i napiecia sygnalu. Jednak mozliwe jest zbudowanie nadajnika w taki sposób, ze odbie¬ rajacy bedzie wiedzial czy napiecie róznicowe jest wyzsze lub nizsze od wyznaczonej wartosci progowej. Na przyklad amplituda transmitowa¬ nych impulsów moze miec dwie rózne wartosci, bardzo rózniace sie od siebie, przy czym impul¬ sy o malej amplitudzie sa nadawane tak dlugo, dopóki napiecie róznicowe pozostaje ponizej wspomnianej wartosci progowej, podczas gdy impulsy o duzej amplitudzie sa nadawane jak tylko napiecie róznicowe przekroczy wspomnia¬ ne napiecie progowe. Oprócz tego jest rzecza mozliwa, aby zmiany w napieciu wejsciowym, wytworzone w odbiornikach, byly zrobione za¬ leznymi, przy odbiorze impulsów, ód'chwilowej wartosci napiecia na kondensatorze calkujacym. Jezeli po stronie nadawczej zastosowano serie impulsów równoodleglych, to mozliwosci zmian urzadzen wedlug wynalazku, jak to wspomniano w poprzednim rozdziale, pozwalaja bez zmian na regulowanie polozenia przychodzacych im¬ pulsów po stronie odbiorczej w celu usuniecia szumów, powstalych w zwiazku z tym w inny sposób. Nie trzeba sie obawiac szumów, wytwo¬ rzonych przychodzacymi impulsami przesunie¬ tymi w czasie np. wtedy, gdy zastosowane sa falowody do transmisji na krótkie odleglosci modulowanych fal nosnych, poniewaz srodki, potrzebne do regulowania polozenia impulsu przychodzacego, moga byc w odbiornikach po^ miniete. Przesylanie sygnalów porozumiewawczych za pomoca modulacji impulsowej moze byc jeszcze znacznie ulepszone przez zastosowanie odpowied¬ nich srodków w wymienionych poprzednio ukla¬ dach, zawierajacych nadajniki i odbiorniki omó¬ wionego uprzednio typu. W ukladzie lub nadajniku do przesylania sy¬ gnalów porozumiewawczych za pomoca modu¬ lacji impulsowej wymienionego poprzednio ty¬ pu wyimdenione srodki do ulepszania transmisji polegaja na tym, ze przesylane sygnaly porozu¬ miewawcze zostaja doprowadzone do wytwarza¬ cza róznicy napiec poprzez uklad zwezajacy sy¬ gnal, scislej biorac przez wzmacniacz — kom¬ presor ze wspólczynnikiem transmisji lub am- plifikacji, zmniejszajacym sie najlepiej wyklad¬ niczo z wzrostem chwilowej wartosci sygnalu porozumiewawczego. Przy zastosowaniu wzmacniacza — kompreso¬ ra po stronie nadajnika, w zastosowany glówny odbiornik musi byc wlaczony uklad poszerzaja¬ cy sygnal, biorac scislej wzmacniacz — ekspan- der, za pomoca którego przychodzace impulsy Nr patentu 37105 _ 18 —zostaja wlaczone do obciazenia poprzez, uklad, calkujacy czestotliwosci sygnalowe, pomiedzy ukladem calkujacym a obciazeniem, przy czym wspólczynnik transmisji ukladu poszerzajacego lub wspólczynnik amplifikacji wzrasta najlepiej wykladniczo ze wzrostem chwilowej wartosci sygnalu porozumiewawczego. Próby wykazaly, ze przy zastosowaniu zweza¬ nia sygnalu po stronie nadajnika jakosc trans¬ misji zostaje znacznie ulepszona przy niezmie¬ nionym maksimum czestotliwosci powtarzania nadanych sygnalów w postaci impulsów. Od¬ wrotnie przy niezmienionej .jakosci transmisji maksimum czestotliwosci powtarzania nadanych sygnalów w ksztalcie impulsów moze byc zmniej¬ szone w stosunku do maksimum, wystepujacego bez zastosowania zwezania i poszerzania. To bedzie wyjasnione na podstawie fig. 16 i 17 rysunku, które przedstawiaja nadajnik lub odbiornik dla ulepszonej wedlug wynalazku transmisji sygnalów, odtworzonych za pomoca modulacji delta-impulsowo-kodowej. W nadajniku, uwidocznionym na fig. 16, drga¬ nia glosowe sa doprowadzone z mikrofonu 215 do wzmacniacza — kompresora 216, którego wspólczynnik transmisji lub wspólczynnik am¬ plifikacji, oznaczony krzywa, wskazujaca sto¬ sunek miedzy napieciem wejsciowym a wyjscio¬ wym, zmniejsza sie, najlepiej wykladniczo z wzrostem chwilowej wartosci wzmacnianych drgan glosowych. Drgania glosowe ze wzmac¬ niacza _ kompresora sa doprowadzone do wy- twarzacza róznicy napiec 217, do którego jednor czesnie wlaczone jest napiecie wyjsciowe po¬ mocniczego odbiornika 218, wspóldzialajacego z nadajnikiem. Napiecie róznicowe z wytwarza- cza rozrzadza urzadzeniem lacznikowym 219, * które przepuszcza lub tlumi impulsy równood¬ legle z generatora impulsów 220 w zaleznosci od znaku napiecia róznicowego. Impulsy z urza¬ dzenia lacznikowego 219 rozrzadzaja regenera¬ torem impulsów 221, po czym powtórzone im¬ pulsy sa wlaczone z jednej strony do modulato¬ ra transmisji 222 z przylaczonym do niego oscy- . latorem 223 fali nosnej i antena nadawcza 224, z drugiej zas strony do obwodu wejsciowego po¬ mocniczego odbiornika 218. Odbiornik ten za¬ wiera uklad, calkujacy czestotliwosci sygnalo¬ we i, jezeli to jest potrzebne, wzmacniacze, przy czym obwód wejsciowy odbiornika pomocnicze¬ go daje krzywa przyblizonego napiecia ksztaltu • pilowego, trójkatnego lub prostokatnego, wijaca sie dookola krzywej sygnalu porozumiewawcze¬ go, doprowadzonego do wytwarzacza róznicy napiec 217. Fig. 1? uwidacznia odbiornik glówny do za* stosowania z nadajnikiem, przedstawionym na fig. 16. Sygnaly w ksztalcie impulsów, odebrane przez antene 225, sa doprowadzone do detektora 226, po wzmocnieniu wielkiej i sredniej czestotliwo¬ sci jezeli to jest (pozadane. Zdetektowane im¬ pulsy ida z jednej strony do poszerzacza impul¬ sów 227, z drugiej zas strony sa wykorzystane do synchronizacji generatora 228, wytwarzaja¬ cego impulsy równomierne o czestotliwosci wy¬ wolanej, odpowiadajacej maksymalnej czestotli¬ wosci powtarzania zdetektowanych impulsów. Impulsy, poszerzone z poszerzacza impulsów 227 i impulsy, wytworzone generatorem impul¬ sów 228, rozrzadzaja stopniem mieszajacym 229, przez który przechodza tylko te impulsy z ge¬ neratora impulsów 228, które zbiegaja sie z im¬ pulsami poszerzacza impulsów 227. Przychodzace impulsy zdetektowane moga wykazywac znaczne przesuniecie w czasie zja¬ wienia sie z powodu zaklócen transmisji, to sie jednak nie zdarza z impulsami, pobranymi ze stopnia mieszajacego 229, odpowiadajacymi im¬ pulsom nadchodzacym. Impulsy stopnia miesza¬ jacego sa dalej traktowane w odbiorniku jak gdyby one byly impulsami przychodzacymi. Wo¬ bec tego beda one okreslone jako impulsy za¬ stepcze. Impulsy zastepcze rozrzadzaja poszerzaczem impulsów 230, którego impulsy wyjsciowe, sa wlaczone do ukladu 231 calkujacego czestotliwo¬ sci sygnalowe. Przekazane drgania glosowe wy¬ stepuja w obwodzie wyjsciowym obwodu cal¬ kujacego 231. Zawdzieczajac zwezaniu sygnalu, zastosowanego po stronie nadawczej, wymienio¬ ne drgania glosowe sa jednak wlaczone poprzez wzmacniacz-ekspander 232 do obciazenia, np. do glosnika 233. Zadaniem wzmacniacza-ekspande- ra jest skompensowanie kompresji, uskutecznio¬ nej na stronie nadawczej, i wskutek tego ma on wspólczynnik wydajnosci, wzrastajacy wyklad¬ niczo razem z chwilowa wartoscia przylaczonych do niego sygnalów. Jak to jest samo przez sie znane, taki wzmacniacz-ekspander otrzymuje sie w sposób prosty przez zaopatrzenie normal¬ nego wzmacniacza, majacego niezalezny od am¬ plitudy wspólczynnik amplifikacji, w obwód po¬ siadajacy ujemne sprzezenie zwrotne, którego wspólczynnik transmisji, to jest stosunek miedzy zmianami napiecia wejsciowego i wyjsciowego, zmniejsza sie wykladniczo ze wzrostem chwilo¬ wej wartosci doprowadzonych do niego sygna¬ lów. Nr patentu 37165 — W —2 a s t rze z e n i a paten to w e 1. Sposób przesylania za pomoca modulacji im- . pulsowej sygnalów porozumiewawczych, znamienny tym, ze wywolana w nadajniku czestotliwosc co najmniej pieciokrotnie prze¬ wyzsza najwieksza czestotliwosc nadawanego, sygnalu. , ; -

2. Sposób przesylania wedlug mienny tym, ze w nadajniku transmisja sy¬ gnalów pulsujacych jest zalezna od znaku napiecia róznicowego.

3. Sposób przesylania wedlug zastrz. 1, 2, zna¬ mienny tym, ze impulsy, pochodzace z ge¬ neratora impulsów, sa doprowadzane do za¬ cisków wyjsciowych nadajnika poprzez urza¬ dzenie -lacznikowe, luruchamiane napieciem rózndcowym i sa zalezne od jego znaku.

4. Sposób przesylania wedlug zastrz. 3, zna¬ mienny tym, ze urzadzenie lacznikowe prze¬ puszcza sygnal tylko przy okreslonym zna¬ ku napiecia róznicowego.

5. Sposób przesylania wedlug zastrz. 1—4, zna¬ mienny tym, ze impulsy pochodzace z urza¬ dzenia lacznikowego, wyzwalaja powtarzacz impulsów.

6. Sposób przesylania wedlug zastrz. 1—5, zna¬ mienny tym, ze impulsy.otrzymane z urza¬ dzenia lacznikowego, sa doprowadzane po¬ przez poszerzacz impulsów do ukladu calku¬ jacego czestotliwosci sygnalowe.

7. Sposób przesylania wedlug zastrz. 6, zna¬ mienny tym, ze stale czasu ladowania i wy¬ ladowania ukladu, calkujacego czestotliwo¬ sci sygnalowe, naleza do tego samego rzedu Wielkosci.

8. Sposób przesylania wedlug zastrz. 1—7, zna¬ mienny tym, ze impulsy o przeciwnym zna¬ ku rozrzadzaja wzmacniaczem zespolowym, znajdujacym sie w odbiorniku pomocni¬ czym.

9. Sposób przesylania wedlug zastrz. 1—8, zna¬ mienny tym, ze pochodzace z obwodu wyj¬ sciowego zespolowego wzmacniacza skoja¬ rzone impulsy o przeciwnych znakach, sa doprowadzane za pomoca prostownika w ukladzie przeciwsobnym do ukladu, cal¬ kujacego czestotliwosci sygnalowe.

10. Sposób przesylania wedlug zastrz. 1—9, zna¬ mienny tym, ze sygnaly porozumiewawcze ''¦ sa przekazywane do wytwarzacza napiecia róznicowego poprzez uklad zwezajacy sy-# 17. -¦ gnal, scislej biorac przez wzmacniacz-kom- presór o wspólczynniku transmisji lub wspólczynniku ampiifikacji, zmniejszajacy ¦*ifrfe najlepiej wykladniczo z wzrostem chwi¬ lowej wartosci sygnalu porozumiewawczego.

11. Nadajnik do transmitowania sposobem we¬ dlug zastrz. 1—10 za pomoca modulacji im¬ pulsowej sygnalów porozumiewawczych od¬ bieranych glównym odbiornikiem, a zwlasz¬ cza sygnalów np. takich jak drgania, wywo¬ lane mowa, których amplituda i czestotli¬ wosc zmieniaja sie w sposób dowolny w okreslonych granicach, znamienny tym, ze zawiera odbiornik pomocniczy, rozrzadzony sygnalami pulsujacymi, transmitowanymi przez nadajnik impulsów, przy czym od¬ biornik ten zawiera uklad, calkujacy cze¬ stotliwosci sygnalowe, którego napiecie wyj¬ sciowe zmienia sie o okreslona wartosc kaz¬ dorazowo przy odbiorze sygnalu pulsujace¬ go, podczas gdy nadajnik impulsów jest roz¬ rzadzany napieciem róznicowym,' otrzymy¬ wanym przez tworzenie róznicy miedzy wy¬ sylanym sygnalem porozumiewawczym a na¬ pieciem wyjsciowym odbiornika pomocni¬ czego.

12. Nadajnik wedlug zastrz. 11, znamienny tym, ze zawiera generator impulsów, z którego sa transmitowane tylko takie impulsy, któ¬ re sa w koicydencji z impulsami szeregu sy¬ gnalów pulsujacych, nastepujacych po sobie w równych odstepach czasu.

13. Nadajnik wedlug zastrz. 11, 12, znamienny tym, ze urzadzenie lacznikowe zawiera lam¬ pe wzmacniajaca z siatka rozrzadcza, która jest zablokowana i która ma w obwodzie anodowym opornik wyjsciowy, do którego doprowadzone jest napiecie róznicowe oraz impulsy jako napiecia rozrzadcze, przy czym lampa wzmacniajaca zostaje odblokowana tylko przy dodatnim napieciu róznicowym.

14. Nadajnik wedlug zastrz. 13, znamienny tym, ze posiada powtarzacz impulsów, z którego /pochodza impulsy, doprowadzane potem po¬ przez prostownik do ukladu, calkujacego czestotliwosci sygnalowe.

15. Nadajnik wedlug zastrz. 14, znamienny tym, ze uklad, calkujacy czestotliwosci sygnalo¬ we, posiada stala czasu wyladowania.

16. Nadajnik wedlug zastrz. 13, znamienny tym, ze urzadzenie lacznikowe zawiera dwa ob¬ wody wyjsciowe i ze impulsy, pochodzace z generatora impulsów, sa doprowadzane do jednego lub drugiego obwodu wyjsciowego w zaleznosci od znaku napiecia róznico¬ wego.

17. Nadajnik wedlug zastrz. 16, znamienny tym, ze urzadzenie lacznikowe zawiera lampe lacznikowa, posiadajaca anode i katode do wytwarzania wiazki elektronów, która mo¬ ze byc skierowana za pomoca narzadów, od¬ chylajacych na elektrody emisji wtórnej, po- Nr patentu37165 — 20 —laczone z róznymi obwodami wejsciowymi, ¦ przy czym napiecie róznicowe jest doprowa¬ dzane do narzadów odchylajacych; a impul¬ sy pochodzace z generatora impulsów, sa do¬ prowadzane do anody.

18. Nadajnik wedlug zastrz. 17, znamienny tym, ze posiada obwód wyjsciowy lampy laczni¬ kowej, z którego sa transmitowane impulsy.

19. Nadajnik wedlug zastrz. 17; Ifc, znamienny tym, ze jKWsiada powtarzacze impulsów, któ¬ re zostaja wywalane za pomoca impulsów pochodzacych z dwóch obwodów wyjscio¬ wych, przy czym powtarzacze dostarczaja impulsy o przeciwnym znaku.

20. Nadajnik wedlug zastrz. 19, znamienny tym, ze poszerzacze impulsów (ekspandery) sa wlaczone 'miedzy lampe lacznikowa a wzmac¬ niacz zespolony.

21. Nadajnik wedlug zastrz. 14—20, znamienny tym, ze wytwarzacz róznicy napiecia zawie¬ ra opornik wyjsciowy, do którego sa do¬ prowadzane sygnaly, podlegajace transmisji za pomoca innych oporników _oraz naoiecie wyjsciowe odbiornika pomocniczego.

22. Nadajnik wedlug zastrz. 14—21, znamienny tym, ze wytwarzacz róznicy napiecia zawie¬ ra transformator o dwóch uzwojeniach pier¬ wotnych, do których doprowadzany jest przekazywany sygnal lub napiecie wyjscio¬ we odbiornika pomocniczego przy czym na¬ piecie róznicowe jest pobierane z wtórnego uzwojenia transformatora.

23. Nadajnik wedlug zastrz. 14—22, znamienny tym, ze wytwarzacz róznicy napiecia zawie¬ ra dwie lampy wzmacniajace,' rozrzadzane przekazywanym sygnalem lub napieciem wyjsciowym odbiornika pomocniczego, przy czym te lampy wzmacniajace maja wspól¬ ny opornik anodowy, z którego pobierane jest napiecie róznicowe.

24. Nadajnik wedlug zastrz. 11^-23, (znamienny tyim, ze w jego odbiorniku ipomocniczyim im¬ pulsy zastepcze sa doprowadzone poprzez poszerzacz impulsów do ukladu, calkujace¬ go czestotliwosci sygnalowe.

25. Nadajnik wedlug zastrz. 11-^-24, znamienny tym, ze w jego odbiorniku pomocniczym se¬ rie impulsów, wychodzace z stopnia miesza¬ jacego, sa doprowadzone poprzez prostownik do ukladu calkujacego czestotliwosci sygna¬ lowe. ....¦..,'.,.

26. Nadajnik wedlug zastrz. 11—25, znamienny, tym, ze w jego odbiorniku pomocniczym na¬ piecie samoczynnego regulatora czestotliwo¬ sci, pobrane z obwodu wyjsciowego stopnia mieszajacego, jest doprowadzane do regula¬ tora czestotliwosci poprzez filtr dolnopiize- pustowy/

27. Odbiornik, zawierajacy generator impulsów, obejmujacy oscylator, wytwarzacz impulsów i regulator czestotliwosci, dostosowany do wspólpracy z nadajnikiem wedlug zastrz. Xl—26, znamienny tym* ze zawiera urzadze¬ nia specjalnie przystosowane do odbioru mo¬ dulacji ¦; delta-impulsowo-kpdowej.

28. Odbiornik wedlug zastrz. 27, znamienny tym, ze zawiera generator impulsów do wytwa¬ rzania równomiernych impulsów, sprzezony z regulatorem czestotliwosci* rozrzadzanym przez napiecie samoczynnej regulacji czesto- tliwosci, przy czym czestotliwosc wystepo¬ wania drgan jest najlepiej co najmniej pie¬ ciokrotnie wyzsza od najwyzszej czestotli¬ wosci odtwarzanego sygnalu, _a odbiornik zawiera poza tym uklady, pozwalajace na zastapienie impulsów nadchodzacych impul¬ sami 2 szeregu wytworzonych: na miejscu impulsów równomiernych, przy czym impul¬ sy zastepcze sa doprowadzane.do przyrzadu uzytkujacego, np. nadajnika przekaznikowe¬ go lub przyrzadu odtwarzajacego dzwiek.

29. Odbiornik wedlug zastrz. 27, 28, znamienny tym, ze posiada przyrzad odtwarzajacy, któ¬ ry jest rozrzadzany przez impulsy zastepcze za pomoca ukladu, calkujacego czestotliwo¬ sci sygnalowe.

30. : Odbiornik wedlug zastrz. 27, 29, znamienny tym, ze pomiedzy uklad calkujacy czestotli¬ wosci sygnalowe, a przyrzad odtwarzajacy wlaczony jest filtr dolnoprzepustowy.

31. Odbiornik wedlug zastrz. 27—30, znamienny tym, ze posiada prostownik, poprzez który sa doprowadzane impulsy (zastepcze do ukla¬ du, calkujacego czestotliwosci sygnalowe.

32. Odbiornik wedlug zastrz. 27—31, znamienny tym, ze posiada uklady, pozwalajace na za¬ stapienie impulsów nadchodzacych przyle¬ glymi impulsami równomiernymi z szeregu wytworzonych na miejscu impulsów, naste^ pujacych po.sobie w równych odstepach czasu.

33. Odbiornik wedlug zastrz. 27—32, znamienny tym, ze uklady zastepcze zawieraja genera¬ tor impulsów otwierajacych, rozrzadzany impulsami nadchodzacymi oraz stopien mie¬ szajacy, rozrzedzany impulsami otwierajacy¬ mi oraz wytworzonymi na miejscu impulsa¬ mi równomiernymi, z którego obwodu wyj¬ sciowego pobierane sa impulsy zastepcze.

34. Odbiornik wedlug zastrz. 33, znamienny tym, ze stopien mieszajacy zawiera lampe mie¬ szajaca, która normalnie jest zablokowana i która zostaje odblokowana tylko prizy za¬ istnieniu koincydencji miedzy impulsem Nr patentu 37165 — sn *otwierajacym i doprowadzonym do niej, wy¬ tworzonym na miejscu impulsem równo¬ miernym.

35. Odbiornik wedlug zastrz. 33, 34, znamienny tym, ze stopien mieszajacy ma postac lampy lacznikowej, zawierajacej anode i katode do wytwarzania wiazki elektronów, która mo¬ ze byc skierowana za pomoca narzadów od¬ chylajacych na elektrody emisji wtórnej i polaczone z róznymi obwodami zewnetrz¬ nymi, przy czym impulsy otwierajace sa do¬ prowadzone do anody.

36. Odbiornik wedlug zastrz. 27—35. znamienny tym, ze posiada uklady do wytwarzania na¬ piecia do samoczynnej regulacji czestotliwo¬ sci dostarczanego do regulatora, czestotliwo¬ sci sprzezonego z generatorem impulsów miejscowych, przy czym napiecie to jest za¬ lezne od stosunku fazy miedzy impulsami nadchodzacymi a wytworzonymi na miej¬ scu.

37. Odbiornik wedlug zastrz. 33—36, znamienny tym, ze posiada stopien mieszajacy, wytwa¬ rzajacy napiecia do samoczynnej regulacji czestotliwosci, jest rozrzadzany impulsami nadchodzacymi oraz napieciem, pochodza¬ cym z generatora impulsów miejscowych.

38. Odbiornik wedlug zastrz. 27—37, znamienny tym, ze posiada filtr dolnoprzepustowy, któ¬ rego czestotliwosc graniczna odpowiada w przyblizeniu najmniejszej czestotliwosci sygnalu, podlegajacego odtwarzaniu.

39. Odbiomdk wedlug zastrz. 27—38, znamienny tym, ze zawiera nastawny zmiennik fazy do regulowania stosunku fazowego miedzy im¬ pulsami nadchodzacymi a impulsami, wy¬ tworzonymi na miejscu.

40. Odbiornik wedlug zastrz. 27—39, znamienny tym, ze miedzy uklad, calkujacy czestotliwo¬ sci sygnalowe, a obciazenie wlaczony jest uklad poszerzajacy w szczególnosci wzmac- niacz-ekspander o wspólczynniku transmisji lub amplifikacji, wzrastajacym najlepiej wykladniczo z wzrostem chwilowej wartosci napiecia sygnalu porozumiewawczego. N. V. Philips' Gloeilampen- fabrieken Zastepca: Kolegium Rzeczników Patentowych Nr patentu 371(15 —-% 32S9US njua;im jm mr^" SF TT I Ul IIII111 y&'g£ wmm U inn—u uu uuuu uuu i n 111111 ii 111111111111111111111| \J\!\J\J\J\I\J\}\1\I\1\1\J\)\1\J\J\!\J\I\1\}\)\)\]\}\J\J\1\}\1\I\ *S'Gf£ ^y^^-^^^ I. I.ll. II. II. II,', ', ', MIM,',»,',»,',,',,', ',,',' ' I I ¦ I I I I ¦ I 1 I I I I I I¦ I¦ ¦ III "** 6919 61 i-M-t- i 1 i r"Ti1T I 'W S9US Ju oS8Aio^ua^«d nsido ooS9TL8 nfuaied jn W& I1!"!11!11!'1!1!1!1!11!11!1!1!1!1!1!1!!1!!1!1!!1!" "ergjr y y u u u y y u u u u u u i u u uu uu u uu u llllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll w& rrnD uuu u u u uu l|j i_u u ror* * M * II I I Ml II II l| S9ILE JU oSeAvo}ua^d nsjtfo oqDo opisu patentowego nr 37165 Art. 3 ^r^w J?m.s4*b? I,, 1, 1, 11,1,, I ,i,ii,i,11, i, i, i, ii, i,, i, i, i/,i,i,11,i,,i,i,,i,,i,i,,i-»* \r*3°* M? ZLS &0 M l as ai Nr patentu 37165 PL