Wynalazek dotyczy sposobu elektrycznego po¬ miaru zywotnosci bakterii oraz urzadzenia do wy¬ konywania tego sposobu.Znany dotychczas sposób pomiaru zywotnosci bakterii polega badz na dokonywaniu posiewów bakterii na rózne podloza i kultywowaniu tych posiewów w odpowiedniej temperaturze, badz tez na wykorzystywaniu zjawiska kataforozy i mie¬ rzeniu szybkosci ruchu bakterii w polu elektrycz¬ nym, zmieniajacej sie pod wplywem wszystkich tych czynników, które zmieniaja i hamuja zywot¬ nosc bakterii.-Poniewaz wzrost bakterii, zaleznie od ich ro¬ dzaju i stopnia hamowania ich zywotnosci, wy¬ maga okresu czasu wynoszacego od 48 godzin do 3 miesiecy, przeto przy zastosowaniu pierwszego z wyzej wymienionych sposobów pomiaru zywot¬ nosci bakterii, zahamowanie ich, zywotnosci mo¬ zna stwierdzic dopiero po uplywie tego czasu, drugi natomiast z podanych sposobów nie nadaje sie do stosowania w praktyce, gdyz mikrosko¬ powa metoda pomiaru szybkosci kataforetycznej wymaga dokonania duzej liczby pomiarów czasu potrzebnego do przebycia przez bakterie pewnej okreslonej drogi w jednostkowym polu elek¬ trycznym, wytworzonym przez prad staly i wy¬ konania przeliczen licznych wzorów.Niedogodnosci te usuwa sposób elektrycznego pomiaru zywotnosci bakterii, stanowiacy przed¬ miot wynalazku i polegajacy na mierzeniu za po¬ moca podzialki sruby mikrometrycznej mikro¬ skopu tylko glebokosci warstwy cieczy, w której znajduja sie badane bakterie, posiadajace mie¬ rzona szybkosc kataforetyczna (V' = O) równa zeru. Sposób wedlug wynalazku nie wymaga za¬ tem mierzenia czasu potrzebnego bakteriom na przebycie okreslonej drogi w jednostkowym polu elektrycznym wytworzonym przez prad staly — jak to ma miejsce przy znanej dotychczas me¬ todzie pomiaru zywotnosci bakterii.Doswiadczenia wykazaly, ze glebokosc war¬ stwy cieczy z bakteriami, która oznacza sie sym-bólem Xm, zmienia sie wraz ze zmiana szyb¬ kosci kataforetycznej bakterii, a wiec tym sa¬ mym i zywotnosci bakterii.Wynalazek jest blizej wyjasniony na rysunku, przedstawiajacym schematycznie przyklad wy¬ konania urzadzenia do wykonywania powyzej opisanego sposobu elektrycznego pomiaru zy¬ wotnosci bakterii. Sposób i urzadzenie stano¬ wiace przedmiot wynalazku, wykorzystujac zna¬ ne zjawisko elektroforezy, pozwalaja na skróce¬ nie czasu okreslenia zywotnosci bakterii do bar¬ dzo krótkiego okresu, bowiem zaledwie do 10—20 minut, przy czym wynik otrzymuje sie w procentach w stosunku do (predkosci elektro- loretycznej bakterii swiezo wyhodowanych, czyli w stosunku do predkosci elektroforetycznej tak zwanych bakterii wyjsciowych.W mysl wynalazku w zaglebieniu plytki pod¬ stawowej A, do której przymocowane sa najko¬ rzystniej przestawnie, uchwyty D, sluzace do umocowania w nich kapilarów E z umieszczo¬ nymi w nich elektrodami platynowymi B, osa¬ dzona jest kuwetka C, skladajaca sie z dwóch umieszczonych nad soba szkielek róznej dlugo¬ sci, na dolnym z których, posiadajacym wieksza dlugosc, naklejone sa równolegle dwa szklane preciki jednakowej grubosci i dlugosci, nie uwi¬ docznione na zalaczonym rysunku.Do wspomnianych elektrod B przylaczony jest z jednej strony woltomierz W, z drugiej zas strony miliamperomierz mA oraz opornik poten- cjometryczny R, do zacisków którego przylaczone jest dowolnego rodzaju zródlo pradu stalego F.Jezeli na dolne szkielko kuwetki C z naklejo¬ nymi na nim szklanymi precikami nalac kilka kropli cieczy, w której zawieszone sa badane bakterie, i nakryc ja górnym szkielkiem nakryw¬ kowym, to miedzy tymi szkielkami otrzyma sie równolegla warstwe cieczy z zawieszonymi w niej bakteriami, ograniczona z góry i z dolu tymi szkielkami oraz z obu boków dluzszych tych szkielek wspomnianymi szklanymi precikami.Nastepnie plytke A wraz z kuwetka C, zawie¬ rajaca ciecz z bakteriami, umieszcza sie na sto¬ liku mikroskopu lub ultramikroskopu i wlacza prad do elektrod B, które jak juz wspomniano sa umieszczone w kapilarach E. Kapilary E sa zamocowane w uchwytach D pionowo. Elektro¬ dy B sa przy tym tak ustawione, ze ich dolne konce opieraja sie o dolne szkielko kuwetki C.Takie ustawienie elektrod B w kapdlarach za¬ pewnia dobry ich styk z równolegla warstwa ba¬ danej cieczy dzieki wloskowatosci oraz pozwala na latwe usuwanie produktów elektrolizy.Przy wlaczeniu elektrod B w obwód pradu elektrycznego, skadajacego sie ze zródla pradu stalego F, np. baterii, anodowej lub prostow¬ nika ze stabilizatorem, opornika potencjonetycz- nego R, miliamperomierza mA, i równoleglej warstwy cieczy, zawartej miedzy szkielkami ku¬ wetki C — miedzy elektrodami B wytwarza sie pole elektryczne. Po wlaczeniu pradu obserwuje sie przez okular mikroskopu bakterie wedrujace do katody lub anody, w zaleznosci od znaku ich ladunku.W urzadzeniu wedlug wynalazku predkosc elektroforetyczna (kataforetyczna) mierzy sie za¬ tem metoda mikroskopowa lub ultramikrosko- powa, poslugujac sie znanym wzorem na rzeczy¬ wista szybkosc w równoleglej warstwie cieczy.Zaklada sie przy tym, ze obserwowana przez okular szybkosc V bakterii lub czastekzawiesin, lub czastek roztworów koloidalnych jest wypad¬ kowa szybkosci kataforetycznej bakterii (czastek stalych zawiesiny) i predkosci cieczy (wody) pod wplywem wytworzonego pola elektrycznego.Szybkosc rzeczywista V ruchu bakterii jest w kazdej glebokosci warstwy cieczy jednakowa dla 'danego rodzaju (szczepu) bakterii, natomiast szybkosc samej cieczy zalezy od glebokosci war¬ stwy, w której dokonano pomiaru. Szybkosc ru¬ chu bakterii, mierzona jako suma obu tych predkosci, zalezy w'ec od glebokosci warstwy zawiesiny.Znany jest nastepujacy wzór na glebokosc warstwy cieczy, w której szybkosc cieczy równa sie zeru, czyli mierzona szybkosc bakterii jest rzeczywista szybkoscia ruchu bakterii: Xi =d- ii-M (1( Ze wzoru tego wynika, ze ta glebokosc Xi warstwy cieczy zalezy od grubosci d tej war¬ stwy.W równoleglej warstwie cieczy miedzy szkiel¬ kami kuwetki C znajduje sie takze taka glebo¬ kosc, w której mierzona szybkosc V bakterii równa sie zeru. Jezeliby obserwowac pod mi¬ kroskopem bakterie w tej wlasnie warstwie, to zaobserwowano by, ze bakterie te sie nie poru¬ szaja, pomimo ze znajduja sie w polu elektrycz¬ nym.Majac wiec pewna warstwe zawiesiny o zna¬ nej zmierzonej grubosci d, zawierajacej zawie¬ szone w niej bakterie, znajdujace sie w polu ele¬ ktrycznym, wytworzonym miedzy elektrodami B, przez które przeplywa prad, jak równiez obli¬ czywszy na podstawie wzoru (1) glebokosc X± przystepuje sie nastepnie do szukania za pomoca 2mikroskopu takiej glebokosci Xv? w tej warstwie w której swiezo wyhodowane bakterie wyjscio¬ we posiadaja szybkosc wyjsciowa V równa zeru.Glebokosc te odczytuje sie w nastepujacy spo- sjb za pomoca ipodzialki sruby mikrometrycznej mikroskopu: " Obserwuje sie, poczawszy od dna warstwy o grubosci d, ruch bakterii, np. bacterium coli, i widzi sie ze sa one przenoszone w kierunku katody. Nastepnie szuka sie takiej glebokosci, w której ruch tych bakterii odbywa sie jeszcze w kierunku katody i glebokosc te odczytuje sie na srubie mikrometrycznej. Nastepnie odczytuje sie w ten sam sposób glebokosc, w której ruch bakterii odbywa sie juz w kierunku przeciw¬ nym, to Jest ku anodzie. Srednia arytmetyczna tych dwóch pomiarów oznacza sie powyzej wspomnianym symbolem JCW. Nastepnie w tenze sposób wyznacza sie Xm (mierzone) dla danej próbki bakterii tego samego szczepu, której zy¬ wotnosci sie poszukuje. Nalezy zaznaczyc, ze za¬ równo Xw jak i Xm wyznacza sie w warstwie cie¬ czy o tej samej grubosci d, przy jednakowym na¬ pieciu i przy tej samej ocUeglosci elektrod B w obu przypadkach.Na podstawie uzyskanych w ten sposób danych dla Xi, Xw i Xm przy zastosowaniu okreslonego napiecia pradu i okreslonej odleglosci miedzy- elektrodowej, oblicza sie w procentach zywot¬ nosc 2 bakterii wedlug nastepujacego stosunku, okreslajac zywotnosc bakterii wyjsciowej przez jej predkosc elektroforetyczna „wyjsciowa" jako 100%-wa.Xw — Xx 100 Xm-X1 =^~ (2) W przypadku gdy Xm < X1 cm, wyrazenie Xm — X1 staje sie mniejsze od zera i wówczas szybkosc kataforetyczna bakterii zmienia znak i zywotnosc bakterii zostaje calkowicie zahamo¬ wana.Jezeli zatem Xm jest mniejsze od Xh czyli Xm lezy w zakresie liczb miedzy O Xh to bez korzystania ze stosunku podanego we wzorze (2) mozna stwierdzic, ze zywotnosc bak¬ terii jest zahamowana. Procent zywotnosci ob¬ licza sie dla Xm, lezacych w zakresie wartosci xi xw Jest rzecza oczywista, ze podczas dokonywania pomiarów nalezy wlaczyc, miliamperomierz mA i odczytywac glebokosci przy ustalonym pradzie, kontrolujac za pomoca woltomierza w napiecie na elektrodach B.W przypadku gdy szybkosc kataforetyczna bakterii jest O, co ma np. miejsce przy bada¬ niu zywotnosci gronkowca zlocistego, zywotnosc procentowa bakterii oblicza sie ze wzoru: Xx — Xw 100 Xi - xm ^z% (3) przy czym Xx Xw i Xt Xm, Ucz Xm Xw Jezeli Xm l^zy w obrebie pobialki sruby mi¬ krometrycznej mikroskopu miedzy Xw X^, czyli jezel; xw < xm < xi wówczas zywotnosc bakterii oblicza sie na pod¬ stawie wzoru (3), przy czym im Xm jest wieksze, tym Z % jest mniejsze. PL