Znanym sposobom mierzenia moimenitu sprezy¬ nek wlosowych jest umocowanie badanej spre¬ zynki jednym koncem ma osi, ulozyskowanej po¬ ziomo, na /której umocowana jest irówniez pozio¬ ma dzwignia, przy czym drugi koniec sprezynki umocowuje sie do uchwytu, który pozwala na napiecie sprezynki o zadany kat. Po umocowaniu sprezynki i doprowadzeniu wspomnianej dzwigni do poziomu napina sie sprezynke o zadany kat, a dzwignie doprowadza sde z powrotem do pozio¬ mu przez umieszczenie na niej odwazników w formie koników. Z wielkosci sily, wywieranej przez mase odwazników oraz ich odleglosci od osd obrotu dzwigni oblicza sie moment badanej sprezynki. Tego rodzaju urzadzenie jest albo bar¬ dzo dokladne, ale trudne w obsludze, albo nieco latwiejsze w obsludze, ale niedostatecznie doklad¬ ne. Glównymi taidnosciami sa: umocowanie spre- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wynalazku jest inz. Edmund Romer. twórca zynki i dobre, beztarciowe ulozyskowanie dzwi¬ gni.Dobre i wygodne (rozwiazanie (tyoh zagadnien, pozwalajace na szybki i dokladny pomiar mo¬ mentów sprezynek jest przedmiotem wynalazku.Pomysl polega na nastepujacych zalozeniach: 1) dla uzyskania malego tarcia, a wiec dokladne¬ go pomiaru, dzwignia winna byc ulozyskowana jak przy wagach, to jest na precyzyjnym pryz¬ matycznym ostrzu, 2) ze wzgledu na delikatnosc tego ostrza — jesli ma posiadac male tarcie — estrze musi byc zabezpieczane przed uszkodze¬ niem w czasie zakladania sprezynki oraz 3) dla latwego zakladania sprezynki, os, do której umo¬ cowuje sie wewnetrzny koniec sprezynki, powin¬ na byc w czasie umocowywania pionowa.Eig. 1 i 2 rysunku przedstawiaja schematycznie rozwiazanie dynamometru dzwigniowego wTedlug wynalazku w widoku z przodu i z boku. Do dzwi¬ gni 1 (belki wagi), ulozyskowanej na pryzmacie agatowym, przymocowana jest plytka 2. Plytke te, obejmuje czesciowo strzemie 3, umocowanie naplaskiej "sprezynce 4. Strzemie to mozna podniesc przy pomocy srubki 5, przez co podnosi sie rów¬ niez dzwignia 1 i tmienucihaniia przez przycasiiii^c- cie plytki 2 do wysiegnika 6. Wysiegnik ff ctano- wi czesc slupka wagi, który jesit umaocowaffiy obrotowo w cokole 8, przy. czyni osia obrotowa jest trzpien 9. Srubka 10 przytirzyamije slupek 7 w polozeniu, w jakim jest przedstawiony ina fig. 1.Przez odkrecenie srubki 10, zwalnia sie slupek 7, co pozwala na obrócenie go w kierunku, zazna¬ czonym strzallfra,. o 90° am do oparu. W tym po¬ lozeniu (trzpien 11, /umieszczony na wysiegniku dzwigni, posiada polozenie .pionowe. Do trzpie¬ nia 11 umocowuje sie sprezynke 12 za pomoca urzadzenia, uwidocznionego na fig. 1.Sposób poslugiwania sie opisanym dzwignio¬ wym dyinamometrem jest nastepujacy: unierucho¬ mic dzwignie 1 przez dokrecenie srubki 5, zwolnic smuibke 10, slupek 7 obrócic do polozenia pozio¬ mego, umocowac sprezynke 12. Slupek 7 cofnac do polozenia pionowego, zabezpieczyc go siruib- ka 10, umocowac zewnetrzny koniec sprezynki (do czesci, nie uwidocznionej na rysunku), zwol¬ nic dzwignie 1 przez odkrecenie srubki 5, wyko¬ nac pomiar momentu sprezynki w normalny spo¬ sób. Nastepnie nalezy znów (unieruchomic dzwi¬ gnie, odczepic zewnetrzny koniec sprezynki, po¬ lozyc slupek i zdjac zbadana sprezynke. PL