Wynalazek dotyczy urzadzenia umozliwiajace¬ go cofanie dzwigni przelaczajacej w wyjsciowe polozenie zerowe, zastosowanej w takich prze¬ kladniach biegów, w których wlaczanie lub wy¬ laczanie poszczególnych stopni predkosci z jed¬ nego na nastepny wyzszy lub nizszy stopien, nastepuje kolejno po sobie. Takie przekladnie biegów stosuje sie zwlaszcza w motocyklach.W przekladniach biegów, stosowanych dotych¬ czas w motocyklach, wzajemne rozmieszczenie poszczególnych stopni predkosci jest tego rodza¬ ju, ze wyjsciowe polozenie zerowe znajduje sie miedzy I i II stopniem predkosci. Przy tym II i III wzglednie wyzszy stopien predkosci sa roz¬ mieszczone jeden za drugim, wskutek czego jest rzecza niemozliwa przejscie z III lub wyzszego stopnia bezposrednio do wyjsciowego polozenia zerowego bez koniecznosci wlaczenia najpierw najblizszych nizszych stopni.Ta niedogodnosc dotychczasowych pff-zekladni biegów w motocyklach daje sie szczególnie od¬ czuwac przy jezdzie w miescie, np. na skrzy¬ zowaniach lub przy innych przeszkodach, gdzie trzeba sie zatrzymac i maszyne uruchomic z wla¬ czonym wyzszym stopniem predkosci. Do dal¬ szego ruszenia trzeba wówczas ponownie wla^ czyc I stopien predkosci. W dotychczasowych wykonaniach przekladni biegów do motocykli trzeba np. z IV stopnia predkosci przelaczyc najpierw na III i nastepnie dopiero dokonac przelaczenia na II stopien predkosci, zanim prze¬ kladnia biegów daje sie przestawic do polozenia zerowego.Znane sa takie konstrukcje, w których wla¬ czone stopnie moga byc wylaczone do polozenia zerowego za pomoca dzwigni rozruchowej. Za¬ sadnicza wada tych konstrukcji polega jednak na tym, ze dzwignia rozruchowa przy urucho¬ mionym silniku nie moze byc uzyta do wyla-czsftiia; wyfcórz^stahie zas" jej slkni&wi ryz$to, polegajace na tym, ze wycinek rozrusznikowy sprzegnie, sie z silnikiem znajdujacym sie w biegu.Niedogodnosc te usuwa urzadzenie, stanowiace przedmiot wynalazku. Urzadzenie to umozliwia wylaczanie kazdego stopnia predkosci nawet przy uruchomionym silniku, z wyjatkiem I i przestawianie bezposrednie do wyjsciowego polozenia zerowego wylacznie za pomoca tylko dzwigni przelaczajacej.Urzadzenie wedlug wynalazku uwidocznione na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sche¬ mat sposobu pracy dzwigni przelaczajacej i mia¬ nowicie w Obrebie luku A— B dzwignia ta dzia¬ la jak znane dotychczas dzwignie przelaczajace, w polozeniu zas B —C dziala ona wylacznie przy cofaniu w wyjsciowe polozenie zerowe, fig. 2 — przedstawia przekrój podluzny urzadzenia w po¬ lozeniu wlaczenia fig. 3 — szczegól urzadzenia w polozeniu wylaczenia, fig. 4 — przekrój po¬ przeczny urzadzenia w plaszczyznie A — A, fig. 5 — przekrój poprzeczny urzadzenia w plasz¬ czyznie B — B, fig. 6 — widok suwaka w kie¬ runku strzalki C i wreszcie fig. 7 — przekrój poprzeczny suwaka w plaszczyznie B — B.Dzwignia przelaczajaca I jest umocowana na walku wlaczajacym 2 w sposób pozwalajacy na jej ruch obrotowy i. przesuwny. Walek wlacza¬ jacy 2 jest zaopatrzony w kly 3, 4, którymi za¬ czepia on o dwa niezalezne od siebie zabieraki 5 lub 6. W zabieraku 5 jest osadzony mechanizm zapadkowy do stopniowego (normalnego) wla¬ czania stopni predkosci, skladajacy sie ze spre¬ zynujacych zapadek 7 i 8. Zabierak wylaczajacy 6 jest zaopatrzony w mechanizm zapadkowy do bezposredniego wstecznego przelaczania do po¬ lozenia zerowego, wykonany w postaci sprezy¬ nujacej zapadki 9. Zabierak 5 jest sprzezony z walkiem 2 za pomoca kla 3 i rowka 10 (fig. 5), natomiast zabierak 6 jest z tym walkiem sprze¬ zony za pomoca kla 4 i rowka U (fig. 4). Za¬ padka 9 jest zaopatrzona w trzpien 12, który przy obrocie zabieraka 6 uderza o ukosna po¬ wierzchnie 13 pierscienia wsporczego 14, umoz¬ liwiajac tym samym samoczynne wylaczenie zapadfei. Zapadki 7 i 8 zabieraka 5 zaczepiaja o szczeliny 15 i 16 plytki suwakowej 27, przy czym szczelina 16 (szczelina srodkowa) jest tak przedluzona, ze zaczepia o nia takze zapadka 9 zabieraka wylaczajacego.Plytka suwakowa 17 jest plytka podstawowa ukladu suwakowego. Plytka ta jest osadzona obrotowo na czopie 18 i jest zaopatrzona w zna¬ ne urzadzenie zatrzymujace 19. Na plytce 11 su¬ waka sa osadzone przesuwnie dwie plytki sin wakowe 20 i 21, polaczone ze soba za pomoca sprezyn 22, umozliwiajacych ruch przeciwsobny tych plytek. Sila sprezyn 22 jest tak dobrana, ze uklad suwakowy przy wlaczaniu stanowi jedna calosc. Plytki 20 i 21 sa zaopatrzone w znane rowki 23 i 24, o które zaczepiaja czopy 25, 26 widelek wlaczajacych 27, 28.Walek wlaczajacy 2 jest utrzymywany w swym normalnym (polozeniu na skutek nacisku spre¬ zyny 29, osadzonej w otworze walka 2 i dziala¬ jacej w kierunku strzalki X. W tym polozeniu kiel 3 walka 2 zahacza o zabierak 5, wskutek czego urzadzenie znajduje sie w polozeniu wla¬ czania. Kiel 4 walka wlaczajacego 2 porusza sie w tym polozeniu w kolowym wycinku zabiera¬ ka 6, wskutek czego zabierak ten pozostaje nie¬ czynny. Wlaczanie poszczególnych stopni pred¬ kosci odbywa sie przy tym w sposób znany.Jezeli przekladnia biegów ma byc przestawio¬ na do zasadniczego polozenia zerowego, wów¬ czas walek wlaczajacy 2 nalezy naciskac noga w kierunku strzalki Y przeciw dzialaniu sily, wywieranej przez sprezyne 29. Wskutek tego kiel 3 przestaje zaczepiac o kolowy wycinek za¬ bieraka 5 i walek 2 przez przekrecenie zostaje zabezpieczony w polozeniu cofnietym wskutek tego, ze kiel 3 (wskutek podparcia) porusza sie po czole kolowego wycinka zabieraka 5. Przy ruchu przesuwnym walka 2 w kierunku strzalki Y, kiel 4 przedostaje sie do rowka 11 zabieraka wylaczajacego 6, wskutek czego walek 2 przy dalszym obrocie w kierunku strzalki Z obraca zabierak fi a wraz z nim i zapadke 9. Zapadka 9 zaczepia przy obrocie o scianke szczeliny 16 plyt¬ ki suwakowej 17 i przy dalszym jej obrocie obraca plytke suwakowa w polozenie, w którym widelki przekladni biegów ustawiaja sie w zasadnicze polozenie zerowe. W tym polozeniu plytki suwa¬ kowej trzpien 12 zapadki 9 trafia na powierz¬ chnie 13 pierscienia wsporczego 14, wskutek czego zapadka zostaje wylaczona z jej stanu za¬ czepienia o scianke szczeliny 16.W tym polozeniu plytka suwakowa zostaje za¬ bezpieczona za pomoca wspomnianego juz po¬ wyzej urzadzenia zatrzymujacego. Ograniczenie ruchu wylaczajacego *jest okreslone z chwila osadzenia sie trzpienia 12 na powierzchni uda¬ rowej 30 pierscienia wsporczego 14. Jezeli przy przelaczaniu do polozenia zerowego uzebienie kól przekladni biegów nie zajely polozenia pra¬ widlowego, wówczas plytka 20 lub 21 suwaka: sprezynuje pod dzialaniem sprezyn 22 tak, ze nastepuje przy tym tylko wylaczenie ze stanu zazebienia kól przekladniowych. W tym przy¬ padku uklad suwakowy daje sie obrócic do |xh lozenia zerowego bez koniecznosci wlaczenia 2^rzy tym mastegntegb- nizszego stopnia szybkosci.Przy wstecznym obrocie walka wlaczajacego 2 badz przez nacisk noga na dzwignie 1, badz tez przez napiecie, nie przedstawionej na rysunku srubowej sprezyny w kierunku strzalki Z, dzwig¬ nia przelaczajaca wychyla sie do polozenia wlacze¬ nia i przez dzialanie sprezyny 29 zostaje wy- przegnieta. Kiel 3, zaczepia w tyin polozeniu o rc*- wek 10 zabieraka 5, kiel 4 zas zostaje wycofamy z rowka 11 w wycinku kolowym zabieraka 6.Po tym zabiegu dzwignia wlaczajaca znajduje sie w polozeniu wlaczenia, kola zas skrzynki bie¬ gów zostaja ustawione w zasadniczym polozeniu zerowym.Jest rzecza oczywista, ze opisane rozwiazanie konstrukcyjne urzadzenia wedlug wynalazku moze byc osiagniete np. za pomoca poruszania wspólnej kombinowanej dzwigni wlaczajacej i rozruchowej. W tym przypadku odnosny me¬ chanizm dziala tylko w obrebie swego ruchu obrotowego, w którym to zakresie ta wspóbia dzwignia wykonywa dzialanie wlaczajace. PL