Wynalazek dotyczy urzadzenia udarowego uru¬ chamianego dzialaniem sily odsrodkowej mas obrotowych osadzonych mimosrodowo.Znane sa podobne urzadzenia uruchomiane mimosrodowymi masami obracajacymi sie, któ¬ rych szybkosc obrotu nie jest stala, lecz okre- . scwo przyspieszona i zwolniona podczas kazde¬ go obrotu tak, ze wypadkowa sila odsrodkowa posiada wieksza wartosc w kierunku drgania uzytkowego, niz w kierunku przeciwnym badz tez na drodze powrotnej. Uzyskuje sie to zwla¬ szcza za pomoca przynajmniej jednej pary ra¬ mion tworzacych korbe, z których jedno jest sztywno polaczone z walem silnika i obraca sie z szybkoscia rzeczywiscie stala, a drugie jest sztywno polaczone z masami mimosrodowymi.Dlugosc tych ramion podczas kazdego obrotu mas zmienia sie okresowo.Wynalazek dotyczy podobnego urzadzenia uda¬ rowego o prostej konstrukcji i dzialajacego w sposób niezawodny. Wyróznia sie on od znanych urzadzen tym, ze narzad drgajacy, w którym osadzony jest wspornik lub wspor¬ niki mimosrodowych mas obracajacych sie, jest zaopatrzony przynajmniej w jeden otwór osio¬ wy od strony przeciwnej do powierzchni wstrza¬ sanej, przeznaczony do doprowadzania smarów do tych wsporników.Zgodnie z wynalazkiem obracajace sie masy mimosrodowe skladaja sie z dwóch sprzezonych ze soba narzadów metalowych, z których kazdy posiada czop i wycinek osadzony wspólsrodko- wo z tym czopem. Wycinki mimosrodowa, wchodzaca do wewnatrz odpo¬ wiedniego wglebiania masy drgajacej.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada ponad¬ to uklad wylaczajacy rozrzad walu silnika w ta¬ ki sposób, ze urzadzenie mozna unieruchomicbez koniecznosci wylaczania w tym celu na¬ pedu glównego.W^ c^jhi lepszego z^uinieni^uprzedmiotu wy- MffegkApp^slauo^ Ja ^ rysunku, przy clynr opisano goi ^FzeofsTawiiSno na rysunku wylacznie, tytulem przykladu, co w zadnym przypadku nie ogranicza zakresu wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój pionowy, fig. 2 — czesciowo w przekroju widok boczny urzadze¬ nia obrócony o kat 90° w stosunku do uwi¬ docznionego na fig. 1, fig. 3 i 4 przedstawiaja przekroje poprzeczne wzdluz linii III—III i IV—IV na fig. 1, fig. 5 przedstawia przekrój pionowy odmiany urzadzenia, fig. 6 — czescio¬ wo w przekroju widok boczny urzadzenia obró¬ cony o kat 90° w stosunku do przedstawionego na fig. 5, a fig. 7 — przekrój poprzeczny wzdluz linii VII—VII na fig. 5. W urzadzeniu przed¬ stawionym na fig. 1—4 litera A oznacza korpus podstawowy, skladajacy sie z dwóch czesci po¬ laczonych wzajemnie za pomoca sciagaczy ze srubami. Udarowy narzad drgajacy B sklada sie z czesci 6, zaopatrzonej w zewnetrzny ro¬ wek srubowy, z trzonu srodkowego 8 i z tlo¬ ka górnego 10, posiadajacego wewnetrzne wy¬ drazenia podluzne. Wydrazenia te wspólpracuja z wyzlobieniami czesci cylindrycznej 12, wcho¬ dzacej do wnetrza tloka i umocowanej za po¬ moca trzpieni 14 na korpusie A. Pokrywka 18, zaopatrzona w rekojesc 20, jest umocowana na korpusie A za pomoca sciagaczy 4 i sciska kol¬ nierz zewnetrzny oslony rurowej 22, tworzacej cylinder tloka 10. Wydrazenia tloka 10 i czesci cylindrycznej 12 maja na celu zabezpieczenie narzadu drgajacego B przed obrotem. Rowki srubowe czesci 6 i czesci cylindrycznej 24 maja na celu ustalenie za posrednictwem ukladu o ruchu jednokierunkowym typu znanego przed¬ stawionego na fig. 3, obrotu czesci C przymo¬ cowanej sztywno na skret za posrednictwem przedluzenia szesciokatnego do tulejki 26, która sluzy do podtrzymywania obsady pierscienio¬ wej 28 i do czesci cylindrycznej 30 o uzebieniu wewnetrznym 32. Uklad ten jest osadzony w podstawowym korpusie rurowym 34, przy¬ mocowanym do korpusu A sciagaczami U. Za pomoca sprezyn 36 amortyzuje on ude/rzenia wstrzasajace w koncu przesuwu. Czesc C jest podtrzymywana w znany sposób za pomoca sprezyn 38, przymocowanych do korpusu ruro¬ wego 34. Masy mimosrodowe skladaja sie z dwóch czesci metalowych wspólosiowych, z których kazda sklada sie z czopa 40 i z wy- • cinka 42 wystajacego do wewnatrz i obracaja¬ cego sie we wglebieniu w trzonie srodkowym 8 urzadzenia. Trzon 8 posiada wspornik 44 pro¬ stopadly do osi trzonu. We wsporniku tym sa rozmieszczone za posrednictwem podkladki 46 czopy 40 mas mimosrodowych. Te dwa czopy sa polaczone ze soba w sposób umozliwiajacy obrót za pomoca uzebienia czolowego oraz osio¬ wo za pomoca srodkowego czopa 48, podtrzymu¬ jacego oprawke mimosrodowa 50, który wcho¬ dzi w wyzlobienie srednicowe 52 tarczy 54 sztywno polaczonej z walem 56. Ten ostatni jest przymocowany sztywno na obrót do ele¬ mentu 58 o uzebieniu czolowym wspólpracuja- cym z uzebieniem czolowym tarczy 60 tworza¬ cym jedna calosc ze stozkowym kolem zeba¬ tym 62 zazebiajacym sie z stozkowym kolem zebatym 64, które z kolei jest sprzezone z sil¬ nikiem za posrednictwem narzadu gietkiego lub podobnego. Mala dzwignia 68, zaopatrzona w czop promieniowy 70 wchodzacy w wyzlo¬ bienie srubowe pokrywki 72, moze byc obró¬ cona i w nastepstwie tego przesunieta osiowo tak, ze wywiera sie za posrednictwem osi srod¬ kowej 74 nacisk na element 58 wbrew dziala¬ niu sprezyny 76. Wskutek tego element 58 zo¬ staje odlaczony od kola zebatego 62 i urzadze¬ nie zostaje zatrzymane bez koniecznosci zatrzy¬ mywania silnika. Opisany powyzej uklad prze¬ kazujacy ruch, dziala przez toczenie sie w lo¬ zyskach kulkowych osadzonych w czesci ruro¬ wej 78, zacisnietej miedzy dwiema czesciami korpusu podstawowego A. Uklad ten moze obra¬ cac sie dokola osi 74 tak, ze przy dowolnym polozeniu urzadzenia w plaszczyznie prostopa¬ dlej do osi obrotu mas kolo zebate 64 i wal gietki polaczony z tym ostatnim zachowuja zawsze to samo polozenie.Ksztalt mas mimosrodowych i sposób ich roz¬ mieszczenia pozwalaja na wykonanie ukladu scislego, zapewniajacego narzadowi drgajacemu najwieksza lekkosc, co korzystnie wplywa na zwiekszenie energii uderzenia, gdyz zwieksza sie ona proporcjonalnie do kwadratu szybkosci ruchu narzadu; tlok 10 zawiera srodek zapew¬ niajacy drganie powrotne powietrza na podusz¬ ke amortyzujaca i gromadzaca energie. Powie¬ trze zostaje sprezone w komorze cylindrycznej 80 i w komorze pierscieniowej 82 tak, aby sred¬ nica przestrzeni wypelnionej sprezonym powie¬ trzem byla równa srednicy zewnetrznej samego tloka. Otwór 83 wykonany na odpowiedniej wy¬ sokosci w oslonie 22 laczy komory 80 i 82 z prze¬ strzenia zewnetrzna cylindra, gdy narzad drga¬ jacy znajduje sie w swoim dolnym polozeniu.Pozwala to na unikniecie strat powstajacych w nastepstwie kazdego sprezenia miedzy cylin¬ drem i tlokiem, na wykluczenie dzialania po¬ duszki powietrznej i w konsekwencji na ha- - 2 -mowanie tloka. smarowanie narzadów rucho¬ mych dokonywa sie w sposób nastepujacy. Kor¬ pus A podtrzymuje w swej czesci górnej ko¬ more 84, która sluzy jako zbiornik olejowy. Olej wprowadzony poprzez otwory zamkniete korka¬ mi nagwintowanymi 85 przechodzi otworami promieniowymi 86 i odpowiadajacymi im otwo¬ rami 88 oslony rurowej 22 az do powierzchni slizgowej tloka 10. Olej splywa wzdluz wyzlo¬ bien tloka az do rowka obwodowego 90 zaopa¬ trzonego w kanaliki promieniowe 92. Poprzez te kanaliki olej splywa do otworu osiowego 94 czesci 4rgajaCej 13 i nastepnie na podkladke 46, Ponizej tej podkladki otwór 94 jest zamkniety korkiem 96 przymocowanym do czesci drgaja¬ cej 13 poprzecznym trzpieniem 98. Olej splywa wzdluz podkladki 46 i spada na dno korpusu A.Stad otworami 100 i 102 olej dochodzi do ukla¬ du o obrocie jednokierunkowym, którego na¬ rzady smaruje. Otwory 86 sa zamkniete kor¬ kami nagwintowanymi 104, zaopatrzonymi w ma¬ terial porowaty 106 filtrujacy olej i przepusz¬ czajacy go w ilosci dokladnie potrzebnej do oli¬ wienia tloka podczas kazdego cyklu pracy. Kor¬ ki 85 sa przewidziane w celu zapobiegania za pomoca ich czopów zewnetrznych zluzowaniu korków 104.Urzadzenie przedstawione na fig. 5—7 jest po¬ dobne do opisanego, lecz zawierajace dwie gru¬ py mas mimosrodowych obracajacych sie tak, ze wypadkowe sil odsrodkowych znosza sie wza¬ jemnie.Poszczególne czesci urzadzenia sa oznaczone tymi samymi liczbami jak na fig. 1—4 z doda¬ niem wskazników ('). Kazda para mas obroto¬ wych jest zaopatrzona w kolo zebate 108 i 110, które zazebiaja sie wzajemnie tak, ze para wyz¬ sza mas obrotowych uruchomiana bezposrednio walem silnika obraca w kierunku odwrotnym pare mas nizej polozonych. Obrót w kierunkach przeciwnych dwóch par mas umozliwia doklad¬ ne zniesienie wypadkowej sily odsrodkowej, prostopadlej do osi drgania. W wyniku tego wy¬ tworzona para sil spowodowana odlegloscia dwóch osi obrotu mas pozostaje w plaszczyznie osi, lecz ta para sil jest pochlaniana masa przy¬ rzadu i wskutek reakcji dzialania wywieranego przez poslugujacego sie przyrzadem. W poloze¬ niu wskazanym na rysunku masy sa rozmiesz¬ czone jedna nad druga, a wycinki 42' wyzej znajdujacych sie mas stykaja sie z czopami 40' mas znajdujacych sie nizej. Przy zalozeniu, ze obie grupy mas maja te sama szybkosc obro¬ towa, nie wystepuje róznica miedzy masami, a uklad przedstawiony pozwala na lepsza zwar¬ tosc przy ograniczaniu masy czesci drgajacej.Uklad odlaczajacy rozrzad s^nika jes£ analo¬ giczny do poprzednio opisanego z wyjatkiem^ ze ostroga 70' jest osadzona na czesci rurpwej 78', a wyzlobienie srubowe jest wykonane w po¬ krywce 72, która obraca sie sztywnp z mala dzwignia 68 w taki sam sposób, jak opisano •wy¬ zej. Komora 84' zawiera olej do smarpwania oslony rurowej 22', podczas gdy druga kpmpra utworzona wewnatrz czesci cylindrycznej 12 jest zasilana przez otwór górny zamkniety kpr- kiem nagwintowanym 12. Maly tlpczejk 114, umieszczony wzdluz osi i przymocowany za po¬ moca nakretki 116 do dna czesci cylindrycznej 12", wchodzi do otworu osiowego 118 czesci drgajacej 13.Ten maly tloczek posiada u góry przedluze¬ nie, które wewnatrz czesci 12' jest otoczone rurka 120, zaopatrzona w otwory promieniowe 122, poprzez które olej moze dochodzic do otwo¬ ru w malym tloczku, nastepnie splywa on otwo¬ rem 118 na podkladke 46' mas znajdujacych sie wyzej, a w koncu na podkladke mas nizszych.Podczas swego ruchu do góry rzad drgajacy wy¬ wiera pewne cisnienie w otworze 118 i powo¬ duje bulgotanie powietrza w oleju az do wy¬ warcia cisnienia na komore zawierajaca olej.To cisnienie powoduje przy ruchu ku dolowi narzadu drgajacego przejscie smaru w tym sa¬ mym kierunku. W praktyce szczególy wykona¬ nia urzadzenia wedlug wynalazku moga ulegac zmianom bez przekroczenia zakresu wynalazku. PL