Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania im¬ pulsów wzorcowych oraz ukladu do wytwarzania impulsów wzorcowych tym sposobem przy zasto¬ sowaniu czestotliwosci powtarzania, stosowanego do generacji sygnalów, uzywanych w ukladach telefonicznych.Dotychczas, przy wytwarzaniu impulsów tego typu, zawierajacych przerywany prad zmienny, przerwy byly wykonywane za posrednictwem sty¬ ków zazebiajacych sie, przekazniki zas byly ste¬ rowane przez obwody elektronowe albo przez inne mechaniczne lub elektromechaniczne urza¬ dzenia.Przedmiotem wynalazku jest uklad do wytwa¬ rzania tego rodzaju sygnalów calkowicie metoda elektronowa, przy czym unika sie koniecznosci wylaczania mechanicznego.W ukladzie do wytwarzania impulsów wzorco¬ wych wedlug wynalazku pierwszy obwód powie¬ lacza czestotliwosci, pracujacy przy zastosowaniu czestotliwosci powtarzania kontroluje dzialanie drugiego obwodu powielacza czestotliwosci, posia¬ dajacego wieksza czestotliwosc powtarzania, przy czym wspomniana kontrola jest wykonywana przez napiecie wstepne, które jest stosowane w jednym z dwu polozen pierwszego wspomnia¬ nego obwodu w celu zakonczenia impulsu wzor¬ cowego i w celu zapobiezenia dzialaniu drugiego obwodu w tej chwili.Praca obu wymienionych obwodów powielacza czestotliwosci jest synchronizowana za pomoca obwodu pradu zmiennego, laczacego zwrotnie oba obwody.Tak wiec uklad do wytwarzania wzorcowych impulsów pradu zmiennego przy zastosowaniu czestotliwosci powtarzania zawiera zródlo oscyla¬ cyjne czestotliwosci sygnalowej, obwód powielacza czestotliwosci dla kontrolowania wspomnianegn zródla w celu emitowania wspomnianych impulsów wzorcowych, obwód drugiego powielacza czesto¬ tliwosci, posiadajacy mniejsza czestotliwosc po-wtariaata ^^ ^pbrmmrty pierwszy :obwód i kontrolujacy wspomniany pierwszy obwód w ce¬ lu okrejke^a cz$t^wc|<|powtarzania wspom- niaH^cti^^ impulScW-wzMowych i synchronizacji narzadów pomiedzy wspomnianym pierwszym i drugim obwodem powielacza czestotliwosci.Wynalazek przykladowo przedstawiono na ry¬ sunku w zastosowaniu do generacji sygnalów przyzewowych, uzywanych w ukladach telefo¬ nicznych.Literami MVC oznaczono powielacz czestotli¬ wosci, przystosowany do symetrycznego, oscylo¬ wania przy crejstotiiwosci 16*/3 c/s. Powielacz czestotliwosci MVB oscyluje niesymetrycznie, przy czym skladniki jego obwodu dobrane sa w ten sposób, ze czas przewodzenia lampy elek¬ tronowej VD wynosi 0,2 dkeundy, a lampy elelL- tronowej VC — G,4 sekundy. Gdy lampa elektro¬ nowa VD przewodzi, prad plynie przez opornik RIO, którego górne zakonczenie posiada wtedy do¬ datni potencjal wzgledem ziemi, bedacy jedno¬ czesnie potencjalem katody lampy elektronowej VE. Wysokosc tego potencjalu jest wystarczajaca do zablokowania tej lampy. Stad podczas okresu przewodzenia lampy elektronowej VD drgania powielacza czestotliwosci MVC sa przerwane.Gdy nastepnie lampa elektronowa VC przewodzi na siatce sterujacej lampy eletetrottO^ej^l^S^ó^ jawia sie uiemay po^ncjal blokujacy te lantpe, której prad anodowy przestaje^ plynac przez opor¬ nik RIO, tak, ze potencjal katody lampy elek¬ tronowej VE obniza sie do wysokosci, umozliwia¬ jacej przewodzenie tej lampy.Powielacz czestotliwosci MVA jest asymetrycz¬ ny i lampa elektronowa VA przewodzi przez jedna, lampa zas VB przez dwie sekundy. Gdy lampa elektronowa VB przewodzi, lampa VC jest blo¬ kowana potencjalem wywolanym przez prad, ply¬ nacy w oporniku B5.BEFwielacz czestotliwosci MVB jest skutkiem ta¬ kiego dzialania powielacza MVA nie czynny przez dwie — i czynny przez jedna sekunde. W ciagu tego okresu dzialania powielacza MVB powielacz czestotliwosci MVC wykonuje dwa okresy Oscy¬ lacji, trwajace po 0,4 sekundy, rozdzielone prze¬ rwa trwajaca 0,2 sekundy. Wyjscie z Obwodu po¬ wielacza czestotliwosci MVC jest wyprowadzone, potencjometrycznie z opornika anodowego R12 lampy elektronowej VE. Sygnal jest nadawany kolejna w okresachi 0,4 sek. nadawanie, 0,2 sek. przerwa, 0,4 sek. nadawanie, 2 sek, przerwa itd.W celu utrzymania tej okresowosci jest nader wazne, zeby lampa elektronowa VC przewodzila przez dwa pelne okresy po 0,4 sekundy kazdy w ciagu kazdego jedho-sekundowego okresu, w którym lampa elektronowa VB nie przewodzi.Poniewaz synchronizacja dwóch obwodów powie¬ lacza przez zestrojenie czasowe jest niemozliwa, stosuje sie w tym celu, zgodnie z wynalazkiem, sprzezenie zwrotne przez polaczenie anody lampy elektronowej VC poprzez kondensator Cs z siatka lampy elektronowej VB. Gdy na siatce lampy VC pojawia sie blokujacy potencjal z kondensatora Cs prad przestaje plynac w oporniku anodowym R6 i potencjal na anodzie tej lampy wzrasta. Ten im¬ puls wzrastajacego potencjalu zostaje przylozony do siatki lampy elektronowej VB poprzez kon¬ densator C3 i jednoczesnie potencjal katody lam¬ py elektronowej, VB zestaje obnizony, poniewaz prad anodowy lampy vb nie przeplywa juz przez opornik R5. Ten impuls wznoszacy jest wprowa¬ dzany na siatke lampy elektronowej VB przez 0,4 sekundy, po czym otrzymuje ona szerszy impuls wznoszacy z anody lampy elektronowej VA i lam¬ pa elektronowa VB nie przewodzi. Ujemny im¬ puls otrzymany na siatce lampy VB z anody lam¬ py elektronowej VC o 0,2 sekundy pózniej, gdy lampa VC zaczyna przewodzic, zobojetnia w za_ sadzie skutek, poprzedniego dodatniego impulsu ¦¦ wznoszacego. Gdy zaczyna przewodzic lampa elektronowa VD drugi dodatni impuls wznoszacy zostaje przylozony do siatki lampy VB, w chwili gdy potencjal siatki zblizy sie prawie do wyso-» kosci blokujacej impuls ten, wraz z szybkim spadkiem potencjalu katody tej lampy w miare t» obnizania sie pradu w oporniku R5f podnosi po¬ tencjal siatki lampy ,VB do wielkosci wystarcza¬ jacej dla spowodowania przewodzenia tej lampy.Normalny czas ladowania kondensatora Ci przez opornik Rl, R4 i R5 jest niewiele dluzszy od je¬ dnej sekundy dla uniemozliwienia lampie VB roz¬ poczecia przewodzenia zanim dzialanie lampy VC w czasie drugiego 0,4 sekundowego impulsu nie zostanie ukonczone, a wiec dopóki nie nastapi od¬ ciecie konca drugiego sygnalu w kazdym okresie.Powielacz czestotliwosci MVA okresla wiec cykl okresów sygnalu wyjsciowego i steruje dzialanie obydwu powielaczy czestotliwosci MVB i MVC, wobec czego jego okresowosc musi byc ustabili¬ zowana. W celu umozliwienia lampie VB wzbu¬ dzenia poprzez wspólny przewód katodowy, za¬ wierajacy lampe VC, dane charakterystyczne obu lamp sa tak dobrane, ze w stanie przewodzenia lampa VB{ pobiera znacznie wiekszy prad niz lampa VC. Dla umozliwienia zainstalowania urzadzenia w istniejacej juz lacznicy powinno ono posiadac trzy wyjscia. W tym celu sygnal z dzielnika napiecia R12 doprowadza sie przez kondensator C8 i przewody J0, 11 i 12 do trtSech wzmacniaczy, .zawierajacych lampy VH,VKiVM.Wzmacniacze te zasilaja odpowiednio trzy lampy mocy VG, VI, VL, pracujace w ukladach wzmac¬ niaczy mocy sprzezonych transformatorowo z ob¬ ciazeniem. Lampy wyjsciowe pracuja dla po-wiekszenia sprawnosci w klasie C. W celu unik¬ niecia jednoczesnego dla wszystkich trzech lamp mocy wzrostu pradu do wartosci maksymalnej mozna wprowadzic do przewodów 11 i 12 prze- suwniki fazowe PCA i PCB, przesuwajace o 120° i 240° fazy na wejsciu do lamp VK i VH, tak, ze napiecia na wyjsciach 13, 14 i 15 sa przesuniete wzgledem siebie o 120°.Powielacze MVB i MVC nie musza byc syn¬ chronizowane w ten sam sposób, jak powielacze MVA i MVB, poniewaz czestotliwosc drgan po¬ wielacza MVC jest znacznie wieksza niz czesto¬ tliwosc drgan powielacza MVB i przy wytwarza¬ niu sygnalów wywolawczych brak synchronizacji czyni róznice niemal niedostrzegalna. Wynalazek nie ogranicza sie do przypadku synchronizacji tylko pierwszych dwóch stopni, poniewaz mozli¬ we jest powstanie takich warunków, w których pozadana bedzie synchronizacja wszystkich trzech stopni.Uklad wedlug' wynalazku moze byc uzyty do wytwarzania innych sygnalów, takich jak np. sygnal zajetosci, w przypadku którego uzywa sie ukladu zlozonego tylko z dwóch stopni, miano¬ wicie drugiego i trzeciego. Poza tym uklad mozna stosowac do wytwarzania sygnalów telegraficz¬ nych pradu stalego przy zastosowaniu piecioim- pulsowego alfabetu literowego, uzywajac do tego celu tylko pierwszych dwóch stopni opisanego ukladu. W przypadku jednak transmisji telegra¬ ficznej wielkiej czestotliwosci musza byc uzyte wszystkie trzy stopnie.Uklad moze byc takze uzyty w urzadzeniach klawiaturowych do telefonii automatycznej, przy czym dzialanie klawiszy sluzy do przylaczania kondensatora o odpowiednio dobranej pojemno¬ sci odpowiadajacej kondensatorowi Cl w powiela¬ czu czestotliwosci MVA, w celu zmiany czestotli¬ wosci powtarzania powielacza MVA dla umozli¬ wienia wytwarzania zadanej liczby impulsów przez powielacz MVB. Moze byc takze uzyte zródlo drgan o czestotliwosci sygnalowej, róznej od cze¬ stotliwosci powielacza MVC. Powielacz ten jest odpowiedni dla pewnych celów, zwiazanych z pro¬ stokatnym ksztaltem obwiedni sygnalu wyjscio¬ wego. W innych przypadkach mozna uzyc oscyla¬ tora wzorcowego, np. oscylatora oporowo-pojem- nosciowego RC. Urzadzenie jest wtedy szczególnie korzystne dla nieprzerwanego dzialania oscyla¬ tora.Jest oczywiscie zrozumiale, ze mozna uzyc wiecej niz dwu stopni powielaczy kontrolujacych.Jest to pozadane np. w przypadku, gdy sygnal za¬ wiera w szeregu impulsów, impulsy, rozmieszczo¬ ne nieregularnie w czasie.Wynalazek nie ogranicza sie do poszczególnych, wyzej opisanych urzadzen, ani tez do jego zasto¬ sowan dla generatorów sygnalów przyzewówych w lacznicach telefonicznych. Ma on wiele zasto¬ sowan w dziedzinie sygnalizacji, przy wytwarza¬ niu róznych sygnalów pradu zmiennego, w tele¬ fonii i telegrafii w sygnalizacji i sterowaniu zdal¬ nym urzadzen energetycznych, w telemetrii itp. PL