Przedmiot wynalazku dotyczy urzadzenia do wytwarzania zmiennych napiec, sterujacych urza¬ dzenie do uwidaczniania znaków pisarskich w for¬ mie rozmaitych zawiadomien na ekranie lampy oscylograficznej.Urzadzenia tego typu sa czesto uzywane w sy¬ gnalizacji. Jednym z ich zastosowan sa wskazniki dla celów telefonii automatycznej.W urzadzeniu do wyswietlania znaków na ekranie lampy oscylograficznej wedlug patentu nr 34783 wytwarza sie zmienne napiecia steru¬ jace, odpowiadajace konturom tych znaków i wy¬ biera dwa lub wieksza liczbe tych napiec do ste¬ rowania narzadów lampowych w celu zmuszania strumienia elektronów do zakreslania wybranego znaku na ekranie. Tenapiecia zmienne sa wedlug wymienionego patentu wytwarzane przez dola¬ czenie wyjscia generatora wielkiej czestotliwosci do wiekszej liczby zmiennych oporów urojo¬ nych, zawierajacych kondensatory, skladajace sie z ustawicznie obracajacej sie plytki odpowied¬ niego ksztaltu, która wspólpracuje z dwoma plyt¬ kami stalymi.Wynalazek stosuje sie glównie do urzadzen wy¬ swietlajacych wyzej wymienionego typu i polega na budowie ulepszonego urzadzenia do wytwa¬ rzania napiec sterujacych o zmiennej charakte¬ rystyce.Wedlug wynalazku urzadzenie do wytwarzania zmiennych napiec sterujacych, przystosowanych odpowiednio do wytwarzania-jednego lub wiek¬ szej liczby znaków na ekranie lampy oscylogra- ficznej posiada lampe elektronowa lub lampy strumieniowe, o wirujacym strumieniu elektro¬ nów obciazone oporami, przez które prad kato¬ dowy przeplywa w sposób ciagly w czasie kolej¬ nego ustawicznego wlaczenia katody lampy z ko¬ lejnymi anodami przez wirujacy strumien elek¬ tronów, co umozliwia zmiane napiecia steruja^ cego i nadanie mu odpowiedniej charakterystyki,która powinna byc uzyskana na wspólnej czesci oporów obciazenia.Oba zmienne napiecia sterujace wytwarzaja sie odpowiednio na dwóch oporach, wlaczonych w obwody katodowe oddzielnych lamp elektrono¬ wych o wirujacym strumieniu elektronów, zaopa¬ trzonych w odpowiednie opory, wlaczone poje¬ dynczo do kazdej anody, przy czym opór, wla¬ czony w obwód katodowy lampy, stanowi czesc wspólna jej oporów anodowych.Przyklad wykonania urzadzenia wedlug wyna¬ lazku przedstawiono na rysunku, przy czym fig. 1 przedstawia ogólny schemat ukladu polaczen urzadzenia, fig. 2 zas — wieloanodowa lampe stru¬ mieniowa, uzywana w obwodach oscylacyjnych.Uklad wedlug fig. 1 jest podzielony na trzy czesci. Czesc pierwsza sklada sie z wielokrotnego obwodu sterujacego do przydzielania kolejnych wlasciwych napiec zmiennych, przykladanych do jednej pary plytek odchylajacych lampy oscylo- graficznej CRT, oraz do rozdzielania napiec pradu stalego, przykladanych do drugiej pary plytek.Obwód ten stanowi wybierak obrotowy LC, po¬ siadajacy trzy pola stykowe LCX1, LCX2 i LCY.Styki pola LCX1 sa przylaczone przewodami LP do róznych odczepów nie przedstawionego na ry¬ sunku dzielnika napiecia, dzieki czemu na kaz¬ dym styki posiadaja rózne napiecia, wzrastajace stopniowo w kierunku obrotu. Szczotka przesu¬ wajaca sie po tym polu wlacza kolejno te napie¬ cia na jedna z plytek odchylajacych X lampy oscylograficznej. Napiecia te sluza do umieszcza¬ nia znaku na ekranie w zadanym polozeniu. Styki pól LCX2 i LCY sa polaczone z urzadzeniem wy¬ bierania znaków. Szczotki przesuwajace sie po tych dwóch polach sa wiec polaczone odpowied¬ nio z druga plytka sterujaca X i jedna z ply¬ tek sterujacych Y lampy oscylograficznej, przy czym pozostala plytka Y jest polaczona z ziemia. Druga czesc urzadzenia zawiera urzadzenia do wybierania znaków, zlozone z kilku wybieraków obrotowych FS1, FS2 itd. Liczba tych wybieraków odpowiada liczbie znaków, uwi¬ dacznianych jednoczesnie. Kazdy z wybieraków np. FS1 posiada dwa pola stykowe FS1X, FS1Y, a kazde pole zawiera tyle styków, ile róznych znaków ma sie wyswietlac. W przypadku uzycia wybieraków o mniejszej liczbie styków urzadze¬ nie musi byc zaopatrzone w wieksza liczbe wy¬ bieraków obrotowych w takim stosunku, by ogól¬ na liczba styków we wszystkich wybierakach obrotowych, wybierajacych znaki, byla równa po¬ dwójnemu iloczynowi liczby przewidzianych zna¬ ków przez najwieksza liczbe znaków, które moga b^c wyswietlone jednoczesnie. Szczotki, odpowia¬ dajace polom FS1X, FS2X itd. sa przylaczone ko¬ lejno do styków sterujacego wybieraka obroto¬ wego LCX2, a szczotki, odpowiadajace polom FS1Y, FS2Y itd. — kolejno do styków wybieraka obrotowego LCY. Styki wybieraków obrotowych FS1X, FS2X. FS1Y, FS2Y itd. sa przylaczone do szeregu zródel napiec zmiennych.Zródla te stanowia trzecia czesc urzadzenia.Kazde z tych zródel zawiera elektronowe lampy VOX lub VOY, V1X lub V1Y o wirujacym stru¬ mieniu elektronów. Kazda z anod tych lamp jest przylaczona do zródla wysokiego napiecia poprzez odpowiedni opornik np. Rl, R2 itd. W obwodzie kazdej z wymienionych lamp znajduje sie uklad oporowo-pojemnosciowy np. ROX, COX, wla¬ czony pomiedzy katode i ziemie. Polaczenia po¬ miedzy polami stykowymi wybieraków FS a ka¬ todami lamp strumieniowych sa wykonane w sposób, przedstawiony na rysunku. Wielkosci oporów obciazenia anodowego Rl, R2 itd. sa do¬ brane dla kazdej z lamp w ten sposób, ze w miare obracania sie strumienia elektronów, prad w kaz¬ dym oporniku katodowym zmienia sie i dostarcza napiec zmiennych, odpowiednich do zakreslania linii konturowej zadanego znaku na ekranie lampy oscylograficznej.Lampa strumieniowa jest przedstawiona sche¬ matycznie na fig. 2. Lampa sklada sie z pojedyn¬ czej katody 10, otoczonej wieksza liczba anod 13, z których kazda posiada pojedyncza siatke 11 i jest oslonieta od sasiednich anod za pomoca za¬ slony 12. Na zewnatrz lampy w poblizu banki 14 znajduje sie stojan 15 z materialu magnetycznego, zawierajacy uzwojenie pretowe, stosowane zwy¬ kle w wielofazowych silnikach pradu zmiennego.Gdy do uzwojenia tego zostanie przylaczone wielofazowe zródlo pradu, wytwarza sie naokolo magnetyczne pole wirujace, które skupia elek¬ trony, emitowane przez katode w strumien, obra¬ cajacy sie wraz z polem. Wytwarzane sa przy tym jednoczesnie dwa strumienie przeciwnie skiero¬ wane. W przypadku, gdy potrzebny jest tylko jeden strumien, drugi strumien moze byc usu¬ niety przez kolejne przykladanie do siatek poten¬ cjalu ujemnego wzgledem katody. Potencjal ten moze byc dolaczony z wielofazowego napiecia sto- jana i zastosowany do wytworzenia elektrosta¬ tycznego pola, wirujacego synchronicznie z polem magnetycznym. Oslony 12 rozdzielajace pary anoda-siatka posiadaja potencjal katody w celu tlumienia wtórnej emisji anodowej. Siatki moga byc równiez polaczone w wieksze grupy, a ujemne napiecie tlumiace moze byc przylozone do wiek¬ szej liczby siatek, byle tylko dana grupa siatek nie zawierala siatki, polaczonej z anoda przewo-v dzaca. W innym wykonaniu urzadzenia wedlug wynalazku koniecznosc stosowania stojana jest ominieta i uzyte jest tylko elektrostatyczne pole — 2 —wirujace. Do siatki polaczonej z anoda przewo¬ dzaca przylozony jest potencjal dodatni, pozostale zas siatki znajduja sie jednoczesnie pod napie- ciem ujemnym wzgledem katody.Zasady uzycia dwóch zmiennych napiec w wiaz¬ kowej lampie katodowej, w celu zmuszenia stru¬ mienia do zakreslania znaku na ekranie, sa znane.Strumien powinien byc odchylany najpierw do zakreslania znaku w jednym kierunku, a pózniej do odtwarzania go w kierunku przeciwnym, a to ; w celu wyeliminowania sladu promienia powrot¬ nego po kazdym cyklu i wynikajacych stad kom¬ plikacji. Jest to konieczne dla zachowania ciem- nosci tla znaku. Zadane napiecia moga byc okres¬ lone w sposób ponizej opisany. Na parze osi, ozna¬ czajacych odchylenie, spowodowane odpowiednio przez plytki X i Y lampy oscylograficznej rysuje sie znaki i rozdziela je na pewna liczbe równych czesci, odpowiadajacych równym czesciom okresu.Liczba podzialów powinna byc równa polowie liczby anod w lampie strumieniowej, poniewaz kazda figura jest zakreslana dwukrotnie w jed¬ nym okresie, przy czym rzecza najwlasciwsza jest uzycie lampy 20-anodowej. Napiecia, odpowiada¬ jace wspólrzednym x i y srodkowego punktu kaz¬ dej dzialki znaku, sa w celu wykreslenia znaku . przykladane kolejno do plytek lampy oscylogra¬ ficznej, przy czym odchylenie strumienia jest wprost proporcjonalne do przylozonego poten¬ cjalu.Potencjaly zmienne otrzymuje sie z napiec, wy¬ tworzonych na opornikach ROX, ROY itd. w ob¬ wodach katod lamp strumieniowych. Prad w opor¬ niku katodowym zmienia sie z obrotami strumie¬ nia wskutek szybkich zmian w obciazeniu ano¬ dowym, wobec czego opornik katodowy powinien byc do wyrównania zmian w napieciu zboczniko- wany przez kondensator (COX, COY itd.), który umozliwia osiagniecie równych konturów znaku na ekranie wiazkowej lampy katodowej. Wszyst¬ kie lampy strumieniowe sa zsynchronizowane i wytwarzane potencjaly zmienne pojawiaja sie kolejno na stykach wybieraków anodowych FS, sluzacych do wybierania znaków. Znaki, wyswie¬ tlane na ekranie lampy, sA okreslone przez polo¬ zenia szczotek wybieraków obrotowych FS1, FS2 itd., które moga byc ustawiane na przyklad za pomoca impulsów pochodzacych z urzadzen, nie wchodzacych w sklad urzadzenia opisywanego.Szczotki wielokrotnego wybieraka sterujacego LC obracaja sie ze stala predkoscia, przesuwajac sie po tylu stykach jego pola stykowego, ilu uzyto do wykreslania znaków. Podczas obrotu szczotki tego wybieraka przykladaja do odpowiednich ply¬ tek sterujacych lampy oscylograficznej dwa skla¬ dowe napiecia wlasciwe dla wyswietlanego znaku.Jezeli ma byc uwidoczniona wieksza liczba linii znaku, to pierwsze pole wybieraka obrotowego FS moze byc uzyte do przylaczania potencjalów roz¬ mieszczajacych do drugiej plytki Y (polaczonej na fig. 1 z ziemia) w taki sam sposób, w jaki szczotka, polaczona z polem LCX1 przyklada po¬ tencjaly rozmieszczajace do drugiej plytki X.Strumien elektronów w lampie wieloanodowej moze byc przystosowany do obracania sie z duzo wieksza predkoscia niz odpowiednie urzadzenia mechaniczne, dzieki czemu pozwala on na jedno¬ czesne wyswietlanie z uniknieciem migotania wiekszej liczby znaków niz urzadzenie mecha¬ niczne. Ekran lampy winien w tym przypadku najkorzystniej posiadac duzy czas poswiaty.Zamiast napiec, powstajacych na opornikach ka¬ todowych, mozna do sterowania lampy oscylogra¬ ficznej uzyc napiec, wytworzonych na opornikach anodowych. W tym przypadku kazda anoda po¬ siada pojedynczy opornik, a wszystkie oporniki anodowe sa polaczone razem i doprowadzone do zródla poprzez wspólny opornik wyjsciowy.Mozna równiez uzyc jednej lub wiekszej liczby lamp strumieniowych o wiekszej liczbie anod, w celu zredukowania liczby potrzebnych lamp.W tym przypadku mozna zastapic kilka oddziel¬ nych stojanów poszczególnych lamp jednym sto- janem, a napiecia wyjsciowe skupic na oporni¬ kach wyjsciowych, wspólnych dla calego zespolu anod, przez wlaczenie tych oporników pomiedzy zródlo pradu anodowego i punkt wspólny opor¬ ników obciazenia. Mozna tez uzyc lamp, posiada¬ jacych wieksza liczbe katod i jedna anode. Mozna takze wybieraki obrotowe zastapic przez urza¬ dzenie przekaznikowe albo inne dowolne urza¬ dzenie laczace. PL