Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do osa¬ dzania splawianych materialów ziarnistych i (lub) zawiesin pochodzenia nieorganicznego lub orga¬ nicznego, np. kredy, kaoliny itp. niezaleznie od czasu usuwania z osadników osadzonego mate¬ rialu.Dotychczasowe sposoby osadzania materialów ziarnistych i lub zawiesin sprawialy znaczny klopot, tak wskutek koniecznosci posiadania osa¬ dników o stosunkowo duzych wymiarach, zajmu¬ jacych nieekonomicznie przestrzen hal fabrycz¬ nych, jak i wskutek duzych kosztów robocizny, powodowanych klopotliwym wydobywaniem z ka¬ dzi osadzonego materialu ziarnistego lub zawie¬ siny. Ponadto osadniki w splawialniach kredy, kaolinu lub w podobnych zakladach sa przewaz¬ nie wykonane w postaci cementowych, najcze¬ sciej prostokatnych kadzi, do których doprowa- *) Wlascicielka patentu oswiadczyla, ze wyna¬ lazca jest Ludwik Szenkler w Poznaniu dza sie mleko kredowe lub kaolinowe; zajmowaly one znaczne przestrzenie pomieszczen fabrycz¬ nych. Kadzie takie sa drogie w wykonaniu, wy¬ magaja szeregu sieci kanalów doprowadzajacych i odprowadzajacych, zajmujacych znaczne miejsce i utrudniajacych dostep do rozmaitych punktów kadzi, co bylo szczególnie klopotliwe przy wydo¬ bywaniu z kadzi osadzonego w niej materialu.Wedlug tego sposobu osadzania splawianych ma¬ terialów samo wypelnienie kadzi wymagalo sto¬ sunkowo duzo czasu, przy czym powierzchnia cieczy w kadzi narazona byla na rozmaite przy¬ padkowe zanieczyszczenia zewnetrzne, np. pylem, kurzem, piaskiem, ponadto trudne jest ustalic stopien osadzenia sie splawianych materialów w kadzi.Material ziarnisty lub zawiesina osadzone w te¬ go rodzaju kadziach ukladaly sie warstwowo, przy czym material o najdrobniejszym ziarnie najlepiej ubity osadzal sie na samym spodzie ka¬ dzi. Wydobycie tego materialu sprawialo naj-wiekszy klopot przy dotychczasowych sposobach J^iffciztfai*, *ryz chcac go wydobyc z kadzi trzeba bylo usuwac wpierw kolejno poszczególne warstwy. Postepowano zwykle w ten sposób, ze wpfcrw odprowadzano wode 2 górnej warstwy, po czym na powierzchni osadzonego materialu pozo- aiawala pewna niepozadana warstwa mulu, która równiez trzeba bylo usunac w celu dostania sie do Hehstych warstw zawartosci kadzi. Przewaz¬ nie robotnicy usuwali te górna warstwe odpowie¬ dnimi drewnianymi zgarniaczami, po czym kla¬ dac na bardziej juz ubita powierzchnie dalszych warstw kadzi deski, opuszczali sie do kadzi, wy¬ dobywajac odpowiednimi lopatami pozadany osa¬ dzony material. Takie wydobywanie materialu z kadzi bylo polaczone z koniecznoscia zatrudnie¬ nia wiekszej liczby robotników, którzy "pracowali w warunkach niehigienicznych i z koniecznosci wolno, wskutek czego koszty wydobycia materialu wzrastaly dodatkowo jeszcze mimo i tak juz nie- wspólmiernych stosunkowo kosztów ogólnych.Sposób wedlug wynalazku pozwala na uniknie¬ cie wszystkich tych niedogodnosci, a szczególnie na znaczne zmniejszenie kosztów eksploatacyj¬ nych wskutek zmniejszenia zajmowanej przez ka¬ dzie powierzchni uzytecznej zakladu, wydobywa- wania swiezo osadzonego materialu ziarnistego lub zawiesiny niezaleznie od trwania samego pro¬ cesu osadzania oraz wskutek mozliwosci zmniej¬ szenia kosztów robocizny wydobywania materialu osadzonego; ponadto warunki pracy personelu obslugujacego kadzie sa bardziej higieniczne a sa¬ mo wydobywanie osadzonego materialu wymaga nadzwyczaj mato czasu.Sposób wedlug wynalazku polega na stalym do¬ prowadzaniu cieczy z zawieszonym, rozdzielonym irateriaiem ziarnistym i (lub drobniejsza zawiesi¬ na do kadzi o ksztalcie najlepiej wiezowym lub rurowym, przy czym wprowadzanie cieczy z za¬ wieszonym materialem odbywa sie z góry, a ma¬ terial osadzony usuwa sie z kadzi od dolu. Ciecz wyplywajaca z kadzi moze byc doprowadzona do dalszych kadzi podobnie wykonanych, w których reszta zawiesiny w sposób ciagly moze ulegac osa¬ dzaniu. Wreszcie ciecz pozbawiona zawiesiny od¬ prowadza sie albo do kanalu sciekowego lub tez po ewentualnym oczyszczeniu stosuje sie ja po¬ nownie do obiegu w celu ponownego wyzyskania jej przy osadzaniu nowych partii splawianych materialów ziarnistych i (lub) zawiesin.Spsób wedlug wynalazku pozwala poza tym na okresowe lub ciagle wypróznianie kadzi nieza¬ leznie od procesu osadzania i podczas jego trwa¬ nia.Sposób wedlug wynalazku przeprowadzac mo¬ zna, jak juz wspomniano wyzej, przy zastosowa¬ niu osadników typu wiezowego lub rurowego.Osadniki takie mozna wykonac z dowolnego ma¬ terialu, np. blachy lub drewna, przy czym osad¬ niki typu wiezowego jak i rurowego laczyc mozna dowolnie w baterie tak, ze w kazdym z osadni¬ ków uzyskiwac mozna material o pozadanej prze¬ cietnej wielkosci ziarna.Osadniki typu wiezowego wskazane jest zaopa¬ trzyc w szereg bocznych przewodów odprowa¬ dzajacych, wskazujacych stopien osadzenia sie materialu w kadzi i umozliwiajacy boczne odpro¬ wadzanie ewentualnego niewlasciwego pod wzgle¬ dem ziarna materialu. W ten sposób wykonane kadzie osadnicze moga byc zestawiane w baterie o mniejszej liczbie, gdyz jest sie w stanie odpro¬ wadzac bocznie niewlasciwy co do przecietnej wielkosci ziarna splawiany material i mozna go ponownie wprowadzac do urzadzen splawiajacych lub do innych kadzi osadowych zespolu bate¬ ryjnego.Stosowane w sposobie wedlug wynalazku ka¬ dzie osadowe typu rurowego daja w przeciwien¬ stwie do wyzej wymienionych te korzysc, ze sa tansze w wykonaniu i prostsze, przy czym zesta¬ wiajac je w baterie otrzymac mozna podobnie zrózniczkowany material, jak w kadziach wyzej omówionych; kadzie takie pozwalaja ponadto na uzyskiwanie, o ile pozadane, dobcze zrózniczko- wanego pod wzgledem wielkosci ziam osadzonego materialu w sposób ciagly.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawiono dla przykladu schematycznie na rysunkach, przy czym fig. 1 przedstawia przekrój pionowy osa¬ dnika wiezowego; fig. 1 — podobny przekrój osa¬ dnika wedlug fig. 1, wlaczonego do obiegu kolo¬ wego z urzadzeniem do splawiania; fig. 3 — prze¬ krój pionowy osadnika, jednorzedowego typu ru¬ rowego, a fig. 4 — przekrój pionowy blizniaczych osadników rurowych, zaopatrzonych w wspólne koryto zasilajace.Do przeprowadzenia sposobu wedlug wynalazku stosowac mozna osadnik wiezowy 1 uwidoczniony na fig. 1. Posiada on u dolu lej zbiorczy 2, za¬ mykany dowolnym zaworem 3, sluzacym do wy¬ puszczania dolnej warstwy osadzonego materialu ziarnistego i (lub) zfalwiesdny do wózka lub dowol¬ nego zbiornika, skad odprowadza sie go do su¬ szarek. Zawór 3 mozna tez zaopatrzyc w worek zbiorczy 4, najlepiej wykonany z materialu prze¬ puszczalnego jedynie do cieczy. Przy takim wy¬ konaniu osadnika pominac mozna nawet zawór 3 a sam worek 4 mozna zaopatrzyc w odpowiedni podobny zawór. W ten sposób osadzanie odbywa sie nie tylko w leju zbiorczym 2, ale w samym worku 4, przy czym dzieki przepuszczalnosci wor¬ ka do cieczy wzmaga sie szybkosc osadzania za- - 2 -wtesiny wskutek dzialania ssacego podobnego do dzialania saczka filtrujacego. Pracownik obslugu¬ jac^ pojedynczy oteadnik lub ich baterie latwo sie orientuje o stopniu wypelnienia worka i moze w zadanym czasie przystapic do jego opróznienia, niezaleznie od odbywajacego sie w czasie opróz¬ niania ciaglego osadzania sie materialu w gór¬ nej czesci 1 osadnika.Osadnik posiada przewód 5 do doprowadzania cieczy zawieszajacej z zawartym materialem ziarnistym lub zawiesina poddawana osadzaniu oraz ewentualnie otwór przelewowy 6 do odpro¬ wadzania nadmiaru cieczy; moze on równiez slu¬ zyc jako otwór do doprowadzania sprezonego po¬ wietrza w celu zwiekszenia cisnienia wewnatrz osadnika przy zbyt opornym usuwaniu osadzo¬ nych materialów. Zdarza sie mianowicie niekie¬ dy, ze gdy w leju 2 zbierze sie zbyt gruba war¬ stwa zbitego drobnoziarnistego materialu lub za¬ wiesiny, cisnienie slupa cieczy w kadzi jest nie¬ wystarczajace do spowodowania wypchniecia osa¬ dzonej warstwy i wówczas moze byc wskazane zastosowanie zwiekszonego cisnienia celem przy¬ musowego wypchniecia dolnej warstwy osadowej z kadzi.Osadnik posiada równiez przewody 7 rozmie¬ szczone na róznych poziomach i zaopatrzone w za¬ wory do bocznego odprowadzania cieczy. Dzieki zaopatrzeniu osadnika w podobne przewody 7 mozliwe jest przez odprowadzanie na rozmaitych poziomach cieczy z zawiesina okreslic jakosc i stopien osadzenia sie materialu* Przewody 7 moga byc oczywiscie rozmieszczone w odpowie¬ dnich odstepach na calej wysokosci kadzi. Moga one sluzyc równoczesnie celowo do bocznego od¬ prowadzania materialu wraz z ciecza zawiesza¬ jaca, gdy pozadane jest wieksze jeszcze zróznicz¬ kowanie sredniej wielkosci ziarn osadzanego ma¬ terialu. Za pomoca tych przewodów, ciecz zawie¬ szajaca mozna odprowadzac do innych osadników tej samej lub sasiedniej baterii osadników. Bocz¬ ne przewody odprowadzajace 7 moga posiadac kazdy osobne przewody lub tez jeden laczny prze¬ wód.Na fig. 2 przedstawiono osadnik wiezowy o nie¬ co odmiennej konstrukcji wlaczony do obiegu ko¬ lowego urzadzenia splawiajacego wykonanego we¬ dlug patentu 36381. Dowolne urzadizende splawiaja¬ ce 8, gdzie obrabia sie material poddawany spla¬ wianiu, jest polaczone z urzadzeniem przetlacza¬ jacym 9, skad przewodem 10 ciecz zawieszajaca z zawartym splawianym materialem, uprzednio odpowiednio oczyszczonym od obcych zawiesin w urzadzeniu splawiajacym 8, doprowadza sie do osadnika wiezowego 1' poprzez koryto 11. W urza¬ dzeniu o obiegu kolowym na fig. 2 przed¬ stawiono celowo nieco zmodyfikowany osad¬ nik 1', który zaopatrzony jest np. w dwa leje zbiorcze 2, 2\ w dwa zawory 3, 3' oraz w worki odbiorcze 4 z materialu pólprze- puszczalnego. Osadnik V moze oczywiscie posiadac boczne odprowadzenia podobnie jak osadnik 1, które moga byc polaczone albo z prze¬ wodami doprowadzajacymi 10 innych podobnych zespolów bateryjnych lub tez z urzadzeniami spla¬ wiajacymi 8. Polaczen tych nje uwidoczniono na fig. 2 celem uproszczenia i ulatwienia zrozumie¬ nia konstrukcji. Ciecz wraz z osadzonym mate¬ rialem ziarnistym i (lub) zawiesina jest doprowa¬ dzana do osadnika oplywajac przymusowo prze¬ grode 12, ulatwiajaca opadanie ziarn; nieco oczy¬ szczona ciecz przeplywa do leja 13 lub dalej jesz¬ cze do leja 14, skad nadmiar cieczy uchodzi prze¬ wodem 15 do kanalu sciekowego lub ewentualnie do oczyszczalników; moze ona byc doprowadzana równiez bezposrednio do innych urzadzen spla¬ wiajacych sasiednich baterii. Ciecz z leja 13 mo¬ ze byc doprowadzana do urzadzenia splawiajacego 8, skad zmieszana z nowa porcja materialu pod¬ dawanego splawianiu jest przetlaczana za pomoca urzadzenia 9 przewodem 10 do osadnika 1, uno¬ szac nowe porcje materialu ziarnistego i (lub) zawiesiny. Osadzony material ziarnisty i (lub) za¬ wiesine usuwa sie tak jak poprzednio przez Jeje 2, 2' do worków 4 okresowo lub sposobem cia¬ glym podczas trwania osadzania sie nowych porcji maiterialu w osadniku 1'.Sposób wedlug wynalazku mozna tez z duza korzyscia przeprowadzic przy stosowaniu urza¬ dzen stosunkowo prostszych i tanszych w wyko¬ naniu, uwidocznionych na fig. 3 i 4. Wedlug tej odmiany konstrukcyjnej osadnik posiada ksztalt rury wykonanej np. z blachy lub drewna, przez co osiaga sie jeszcze wieksze oszczednosci na kosztach inwestycyjnych urzadzen.Osadnik 1" jest zaopatrzony w przegrode roz¬ dzielcza 12" oraz w kanal doprowadzajacy U" i przelewowy 17 do odprowadzania nadmiaru cie¬ czy. U dolu osadnik zaopatrzony jest najlepiej do¬ kladnie na jego przedluzeniu w worek osadowy 4" dowolnie przytwierdzony do obwodu Osadnika w miejscu 18. Worek osadowy 4" moze byc do¬ wolnie zamykany w miejscu 19, najlepiej za po¬ moca odpowiednich znanych zaworów. Tak wy¬ konane osadniki 1" moga byc osadzone jedne obok drugich wzdluz kanalu* podluznego U" do dopro¬ wadzanila cieczy zawieszajacej rozdzielany mate¬ rial ziarnisty. Ciecz ta, zaleznie od przebytej drogi w kanale 11", osadza w poszczególnych osadnikach rurowych 1" material ziarnisty i (lub) zawiesine o coraz mniejszej przecietnej wielko- — 3 —sci ziarn. W ten sposób mozliwe jest osadzanie materialów o znacznie zrózniczkowanej wielko¬ sci. Oczywiscie kanal 11 moze posiadac w miejscu doprowadzania cieczy do poszczególnych osadni¬ ków rurowych 1" zawory wylaczajace poszczegól¬ ne osadniki, gdy jest to pozadane. Osadnik 1" mozna równiez rozmiescic blizniaczo z dwóch stron kanalu 11", jak przedstawiono na fig. 4.Ciecz z osadzonym materialem doprowadza sie zatem do osadników 1" przez otwory w dnie ka¬ nalu 11" i jest kierowana ku dolowi osadnika przymusowo za pomoca przegrody 12". Dzieki te¬ mu przyspiesza sie osadzanie ziarn i z drugiej strony tej przegrody uzyskuje sie ciecz pozba¬ wiona zawiesiny. Nadmiar tej cieczy wyplywa przez przelew 17 do kanalu sciekowego lub do innych baterii osadników lub tez do osadnika innego typu, wzglednie do znanych urzadzen splawiajacych. Obslugujacy baterie osadników moze latwo stwierdzic przez uchwycenie worków 4, 4" przebieg osadzania sie materialu i z chwila nagromadzania sie w nim odpowiedniej ilosci osadu, usunac go przez otwarcie zaworu 19, np. do wózka, który kieruje sie do suszarni. Dzieki wykonaniu worka 4" z materialu przepuszczaja¬ cego ciecz, przyspiesza sie proces osadzenia ma¬ terialu dzieki powstajacej sile zasysajacej jak na normalnym plótnie fiflttracyjnym. Ciecz ociekajaca z worków zbierac mozna w umieszczonych pod workami kanalach zbiorczych, skad odprowadzac ja mozna poza urzadzenia fabryczne.Jakkolwiek sposób wedlug wynalazku mozna najkorzystniej przeprowadzic w wyzej przedsta¬ wionych urzadzeniach, to jednak same one moga byc w szczególach inaczej wykonane, niz przed¬ stawiono na rysunku i przykladowo opisano, bez wykraczania poza zakres wynalazku. PL