Wynalazek niniejszy dotyczy prostej lekkiej maszyny do frezowania wielkich przedmiotów, w szczególnosci wlewek staliwnych. Pospieszne frezowanie wielkich przedmiotów ze stali, przy zastosowanie zespolu frezarskiego, odbywa sie zgodnie z wynalazjkiem za pomoca urzadzenia, które sklada sie z suportu dla obrabianego przed¬ miotu, zaopatrzonego we wrzeciono i konik, po¬ miedzy którymi umieszczony jest obrabiany przedmiot, przy czym suport ten przesuwa sie na lozu podluznym. Do loza podluznego zas dobudo¬ wane jest loze poprzeczne, na którym przesuwa sie osobny suport, zaopatrzony w zespól frezar. ski, przy czym loze jest ustawione pod ostrym katem do tworzacej obrabianego przedmiotu. Na lozu poprzecznym suport przesuwa sie przy frezo¬ waniu, podczas gdy obrabiany przedmiot obraca sie i przesuwa podluznie. Wrzeciono frezarskie krzyzowac sie moze z prowadzeniem loza po¬ przecznego pod prostym katem. Przez skosne ustawienie wrzeciona frezarskiego w stosunku do obrabianego przedmiotu mozliwe jest zastosowa¬ nie szybkobieznej glowicy nozowej o malej sred¬ nicy, z wielka iloscia nozy z twardego metalu, jako tez nadac jej duza mase zamachowa, gdyz przestrzen nie jest ograniczona ani przez konik, ani przez obrabiany przedmiot. Przy obróbce ciez¬ kich przedmiotów mozna przeto stosowac wielkie szybkosci skrawania rzedu 200 do 300 m/min., przy posuwie przedmiotu do dwóch m/min. Przy wyzej wymienionym stosunku szybkosci narze¬ dzia frezarskiego do posuwu przedmiotu mozliwe sa tylko nieznaczne sily skrawania, a przez to lekka budowa maszyny. Przez uzycie narzedzia frezarskiego o malej srednicy mozna przy danych szybkosciach skrawania zastosowac wielka szyb¬ kosc obrotu przy niewielkiej przekladni pomiedzy silnikiem a wrzecionem freza. Wrzeciono freza moze byc np. napedzane przez silnik bezporednio za pomoca kól klinowych. Jako narzedzie frezar-skie stosuje sie gowiee nozowe, zaopatrzone w noze z twardego metalu. Kazdy z nozy skrawa tylte*n&wtelki wiót i ^a<3ji|e tylko przez bardzo krótki czas,* poza tyni nóz stygnie przez okres czasu dostatecznie dluzszy. Przy obróbce lekkich metali mozna osiagnac szybkosc skrawania ba¬ rdzo diuza. Ruch suportu frezarskiego odlbywa sie w znany sposób, odbierany z ksztaltu przedmiotu za pomoca narzadu kopiujacego, umieszczonego na suporcie frezarskim. Dalsze cechy znamienne' wynalazku polegaja na hydraulicznym urzadze¬ niu, sterujacym suport frezarski w zaleznosci od obrabianego przedmiotu, jako tez na pewnej szczególnej budowie i rozmieszczeniu niarzadów, wykonujacych ruch kopiujacy. Dzieki zastosowa¬ niu suportu dla obrabianego przedmiotu, przesu¬ wajacego sie na podluznym lozu, do którego do¬ budowane jest skosnie loze poprzeczne dla su¬ portu frezarskiego, uzyskuje sie korzystne i stale miejsce obslugi bezposrednio przy przedmiocie obrabianym z mozliwoscia dobrej obserwacji miejsca obróbki. Równoczesnie, zastosowanie loza podluznego dla przesuwajacego sie wzdluz niego przedmiotu oraz skosnej dobudowy loza poprzecz¬ nego dla poruszajacego sie suportu narzedziowe¬ go, stwarza mozliwosc sterowania suportu narze¬ dziowego bezposrednio przez obrabiany przed¬ miot, dzieki czemu osiaga sie wielkie uproszcze¬ nie konstrukcji i napedu maszyny. Urzadzenie kopiujace zapewnia równomierna glebokosc skra¬ wania na calej powierzchni obwodowej przed¬ miotu. Grubosc skrawania, a tym samym strata materialu jest mniejsza, niz przy dotychczas zna¬ nych sposobach kopiowania przy pomocy szablo¬ nów i sterowaniu dzwigniowym. Poza tym urza¬ dzenie dozwala w miare potrzeby na wlaczenie kopiowania wedlug obrabianego przedmiotu i za¬ stosowanie szablonu o ksztalcie, sterujacym su¬ port frezarski prostoliniowo, skosnie, wzglednie dowolnie tak, ze przedmiot moze uzyskac cylin¬ dryczny, stozkowy albo inny dowolny ksztalt.Sposób hydrauliczny kopiowania nie da sie zasto¬ sowac np. przy tokarkach do wlewek, gdyz ze wzgledu na zbyt wielkie isily skrawania kopiowa¬ nie wedlug obrabianego przedmiotu jest bez za¬ stosowania silnika pomocniczego niecelowym.Na zalaczonym rysunku przedstawiono przykla¬ dowo urzadzenia wedlug wynalazku. Fig. 1 — oznacza rzut pionowy, fig. 2 — rzut poziomy, fig, 3 — szczegól wykonania glowicy frezarskiej w przekroju, fig. 4 — schemat sterowania hy¬ draulicznego suportu, fig. la — przekrój po¬ przeczny widelek, pokazanych na fig. 1, fig. 2a — widok boczny widelek, pokazanych na fig. 2.Maszyna do pospiesznego frezowania wlewek sklada sie z loza podwójnego 1, na którym prze¬ suwa sie suport 2, do którego dobudowane jest loze poprzeczne 3 z suportem frezarskim 4.Wlewka, zamocowana pomiedzy wrzeciona 5 a konikiem 6, przesuwa sie w kierunku loza 1 osiowo, równoczesnie sie obracajac, przed nieru¬ choma glowica nozowa 8. Budowa tego rodzaju wykazuje szczególne zalety ze wzgledu na obslu¬ ge. Noze mozna podczas pracy stale dobrze obser¬ wowac, a obslugujacy ma pod reka wszystkie do obslugi potrzebne narzady. Glowica nozowa 8 nie wykonuje bocznego ruchu, a przesuwa sie jedynie po lozu poprzecznym w kierunku skosnym do osi wlewki w celu obróbki srednicy wlewki, wzgle¬ dnie podczas czynnosci kopiowania przy nieokra- glych, wzglednie stozkowych wlewkach. Wlew¬ ke 7 jednym koncem zamocowuje sie w uchwy- - cie 9, drugi koniec wlewki wsparty jest na ko¬ niku 6, który podluznie przesuwa sie na lozu 2.Konik wyposazony jest w kiel dla precyzyjnego nastawiania. Kiel nastawiany jest za pomoca kola recznego z nakretka. Zamocowywanie przedmiotu odbywa sie najlepiej od tylnej strony maszyny.Wlewka moze byc Oparta i wyposrodkowana po¬ miedzy wrzecionem i konikiem za pomoca dzwigu na dwóch widelkach 10 i 11, umieszczonych w su¬ porcie 2 tak, ze mozna je odchylic albo wglebic (fig. 1, lai, wzgl. fig. 2, 2a). Widelki 11 zapew¬ niaja polozenie srodkowe przedmiotu w pla¬ szczyznie pionowej, które zmienia sie tak dlugo, az widelki 10 wskaza polozenie srodkowe w pla¬ szczyznie poziomej. Nastepnie zaciska sie szczeki 9 i odchyla wzglednie opuszcza sie widelki 10 i 11.Do odprowadzenia krótkich wiórów, wytwarza¬ nych w wielkiej ilosci, suport 2 zaopatrzony jest W otwory wypadowe 27, przez które wióry spa¬ daja na pochylenie w lozu podluznym a stamtad przez otwory w tylnej scianie loza do zbiornika* Azeby na wlewce módz wytwarzac spiralne rowki, uzyskuje ona przez wrzeciono much obro¬ towy, zas suport 2 wraz z wlewka wykonuja ruch posuwowy. Odpowiednie sprzegla dozwalaja na dowolne nastawianie posuwu albo ruchu obro¬ towego.Na skosnie do loza 1 dobudowanym lozu po¬ przecznym 3 przesuwa sie suport 4 frezarki. Na suporcie tym umieszczone jest wrzeciono 12 z glo¬ wica nozowa 8 i silnikiem napedowym 13 oraz krazki kopiujace 14 i 15. Caly suport frezarski 4 poruszany jest hydraulicznie i dociskany podczas pracy do wlewki 7, przy czym krazki kopiujace opieraja sie o nia. Cylindry i przewody rurowe do hydraulicznego uruchamiania umieszczone sa wewnatrz suportu frezarskiego. Dzieki zastoso¬ waniu zacisku hydraulicznego, zamiast zazwyczaj — 2 —uzywanego sprezynowego, osiaga sie te korzysc, ze *ile dociskowa mozna bardzo dokladnie na¬ stawic, unika sie drgan i osiaga sie latwosc prze¬ suwania suportu. Przedni krazek kopiujacy 14 osadzony jest w suwaku 10, przesuwajacym sie swobodnie w suporcie frezarskim 4, równiez uru¬ chamianym hydraulicznie. Polozenie krazka wzgledem glowicy nozowej 8 nastawiane jest przy pomocy, kólka recznego 11 (fig. 4) i podzialki przez co wyznacza sie glebokosc skrawania naskórka odlewniczego z wlewki. Sterowanie ruchu supor¬ tu frezarskiego odbywa sie samoczynnie przez zderzaki graniczne 18a i 18b na suporcie robo¬ czym oraz za pomoca dzwigni recznej 19 i no* znej 20. Suport frezarski mozna kazdej chwili szybko, odsunac od obrabianego przedmiotu. Zde¬ rzaki graniczne samoczynnie dzialaja w ten spo¬ sób, ze po zakonczeniu obróbki wlewki caly su¬ port frezarski zostaje cofniety a naped suportu roboczego wylaczony.Ze wzgledu na wielkie szybkosci skrawania, jakie mozna osiagnac w urzadzeniu wedlug wy¬ nalazku, wystarczy zastosowac pomiedzy silni¬ kiem napedowym a wrzecionem frezarskim 21 (fig. 1) przekladnie jednostopniowa. Pasy klino¬ we 22 napedzaja mocne i sztywne wrzeciono fre- zarskie 21, na którym osadzona jest glowica no¬ zowa 8. Noze 23 (fig. 3) mozna latwo wymienic z glowicy nozowej 8. Noze zaopatrzone sa w sru¬ by nastawne 24, które dokreca sie po zaostrzeniu nozy wedlug sprawdzianu. Za pomoca tych srub opieraja sie noze o glowice. Przy wymianie jed¬ nego-z nozy nie potrzeba wiec regulowac calosci.Na wrzecionie frezarskim 21 umieszczony jest takze drugi tylny krazek kopiujacy 15, który .wtedy zaczyna dzialac, gdy przedni krazek zej¬ dzie z przedniego konca przedmiotu. Polozenie tylnego krazka kopiujacego wzgledem narzedzia mozna przy pewnych robotach nastawic za po¬ moca mimosrodu 25 (fig. 3). Glowica nozowa przykryta jest odchylana oslona 26. W lozu po¬ przecznym miesci sie zbiornik oleju dla hydrau¬ licznego urzadzenia w suporcie frezarskim oraz drazki dla sterowania odrecznego. Na sciankach bocznych umieszczone sa: pompa hydrauliczna, napedzana oddzielnym silnikiem, jiatao tez mecha¬ niczna smarownica. Ze wzgledu na to, ze nie mozna uniknac, by pewna ilosc ciepla, wywiaza¬ nego pitzy skrawaniu, przeszla na wrzeciono fre- zarskie 21, przewidziano chlodzenie olejowe wrze¬ ciona, azeby zapobiec nadmiernemu ogrzewaniu sie. Urzadzenie to sklada sie z misy 28, umiesz¬ czonej nad wrzecionem. Olej pobierany z urza¬ dzenia hydraulicznego albo doprowadzany od¬ dzielna pompa, dochodzi do misy i splywa przez otwory 29 na wrzeciono i iiaitej-do zbiornika oler ju,- gdzie sie go ewentualnie chlodzi. - ; . Poniewaz byloby nieekonomicznym dla < stero¬ wania suportu frezarskiego zastosowanie oddziel¬ nego sztywnego szablonu, uzywa sie do tego celu sam obrabiany przedmiot Krazek kopiujacy 14 o tej samej, mniej wiecej, srednicy co glowica nozowa, umieszczony jak najblizej powierzchni obróbki, której polozenie w stosunku do przed¬ miotu moze byc nastawiane, opiera caly suport frezarski o obrabiany przedmiot. Odpowiednio do nieokraglego ksztaltu obrabianego przedmiotu su¬ port frezarski przesuwany jest za pomoca krazka kopiujacego. Krazek kopiujacy jest przy tym tak ustawiony wzgledem narzedzia glowicy, ze narze¬ dzie przesuniete jest blizej do osi obrotu przed¬ miotu i zaglebia sie wen o te wlasnie róznice od¬ leglosci. W miare postepu skrawania, które roz- poczyina sie zawsze od cienszego konca przedmio¬ tu, krazek kopiujacy schodzi z jego przedniego konca i, azeby w tym przypadku obróbka mogla dalej bez przeszkód postepowac, umieszczony jest na wrzecionie frezarskim drugi krazek kopiuja¬ cy A5. Krazek ten znajduje sie za narzedziem, opiera sie wiec o juz obrobione powierzchnie, musi wiec miec dokladnie ten sam odstep od osi przedmiotu, co narzedzie. Azeby móc usunac miejscowe wady powierzchniowe obrabianego przedimdotu, musi istlniec mozliwejbyprzyunie- ruchomionym przedmiocie, narzedzie moglo sie wen zaglejbic, wobec czego równiez i polozenie tyl. nego krazka wtzgledem osi przedmiotu musi byc nastawialne. Dlatego krazek umieszczony jest na mimosrodzie 25, przestawianym za pomoca prze¬ kladni slimakowej 30. Dzieki uzyciu samego ob¬ rabianego przedmiotu, jako szablonu, mozna ob¬ robic przy pomocy maszyny kazdy mozliwy do obrobienia za pomoca frezowania obwodowego ksztalt, przy czym odpada równiez zmudne i do¬ kladne srodkowanie przedmiotu. Poza calkowi¬ tym wyfrezowaniem powierzchni wlewki mozna na wynalezionej maszynie przy zastosowaniu obu krazków kopiujacych wykonywac równiez bez trudnosci rowki podluzne, pierscieniowe i wgle¬ bienia.Jak przedstawiono na fig. 4, w lozu poprzecz¬ nym 3 umieszczony jest w obsadzie 3a drazek tlokowy 33a tloka 33. Przez drazek przechodza dwa kanaly olejowe 33b i 33c, doprowadzajace olej do cylindra 32, przymocowanego do suportu frezarskiego.Uklad taki posiada te korzysc, ze nie potrzeba zadnych osobnych ruchomych przewodów olejo¬ wych.Na suporcie 4 umieszczony jest poza tym cy¬ linder 34 dla przedniego krazka kopiujacego lLliflfztic tWt.Osj^z^pyr^^st w suwaku 16; pccesu- wt^cym siA ^:«|ip«pc4e fremrsnm 4 i alaczo- n$&fc s*tjrwa© z jaskiem tlokowym 35a. Buch suwaka 16 ku przodowi jest ograniczony przez zderzak 36, oraz krawedz oporowa 36a, nasta¬ wiana przy pomocy. kólka recznego 11 i prze¬ kladni slimakowej, osadzonych w suporcie. W su- porcie A umieszczony jest poza tym narzad ste¬ rujacy 38, sluzacy do sterowania cylindra 34 su¬ waka. 16.¦;. W lozu S umieszczona jest pompa olejowa#.Z» {fig.. 4) o dwóch kolach zebatych, zaopatrzona w zawór nadmiarowy 31a, ograniczajacy naj¬ wyzsze cisnienie robocze. Do loza przymocowa¬ ny jest równiez narzad sterujacy 37, suport fre- zarski 4 przy pomocy cylindra 32. Narzad ten uruchamiany jest za pomoca dzwigni recznej 19, przestawianej w zaleznosci od kierunku ruchu supartu. Poza tym moze on byc takze urucha¬ miany zderzakiem 18a, przymocowanym do su- portu 2 o ruchu podluznym za pomoca noska 39, umieszczonego na lozu 3.Z dzwignia reczna 19 polaczona jest dzwignia nozna 20, która poprzez drazki 40 i dzwignie 41 •porusza wal sterujacy 42, osadzony na lozu 3.Na wale tym umieszczony jest przesuwnie no¬ sek 43, który uruchamia narzad sterujacy 38, umieszczony na suporcie 4 i przesuwa sie na wale 42 wraz z suportem. Wal sterujacy 42 moze byc równiez samoczynnie uruchamiany przy pomocy noska 44 zderzakiem I8b, umieszczonym na suporcie 2 o ruchu podluznym, na którym jest umocowana wlewka.W- polozeniu spoczynku dzwignia reczna 19 jest nastawiona na polozenie „R".. Drazek, laczacy dzwignie reczna 19 z dzwignia nozna 20, posiada podluzny, otwór, azeby dzwignia reczna 19 nie wplywala na przesuniecie dzwigni noznej przy ^wskazanym polozeniu. Pompa 31 tloczy olej przez przewody a i b oraz do cylindra 32, który od strony denka polaczony jest przez przewód 4, narzad sterujacy 37 i przewód e ze zbiornikiem oleju, nie znajduje sie wiec pod cisnieniem.Z tego powodu cylinder 32, a wraz z nim suport 4 zostaja przesuniete ku tylowi i przytrzymane w tym polozeniu. Równoczesnie dochodzi do denka cylindra 34 cisnienie, przez przeód h, na¬ rzad sterujacy 38 i przewód /, podczas gdy cylin¬ der ten od strony drazka tlokowego polaczony jest przez przewód g, narzad sterujacy 38 i przeT wód k ze zbiornikiem olejowym. Tlok 35 wraz z rolka 14 zostaje wiec przesuniety ku przodo¬ wi i docisniety do krawedzi oporowej 36a.Przez przestawienie dzwigni recznej 19 w po¬ lozenie „,,V", przewód c, bedacy pod cisnieniem (a przy polozeniu »R" zamkniety) j«st polaca0py z przewodem d. Do cylindra 32 od stronj ceo* ka dcchodzi równiez dsnienie. Z obu strpA cy¬ lindra panuje wiec to samo cisnienie i eyltater-32 pod wplywem sil, wynikajacych z róznicy po¬ wierzchni tloka po jednej i po drugiej steofeitym- staje przesuniety ku przodowi, Suport 4 z wrze¬ cionem frezarskim polaczony z cylindrem 32, prze¬ suwa sie ku przodowi tak dlugo, az krazek kopiu¬ jacy 14 oprze sie o obrabiany przedmiot. Ponie¬ waz powierzchnia tloka 35 jest wieksza niz po¬ wierzchnia tloka 33 w cylindrze 324 dzialajaca na drazek 33a sila, z jaka tlok 35 wyciskany jest ku przodowi, jest wieksza, niz sila, dzialajaca na suport 4, a olej, wypelniajacy cylindry 34, zacho¬ wuje sie tak, jak gdyby tworzyl sztywny drazek.Przez przesuniecie krawedzi oporowej 36a moz~ na zmienic polozenie krazka 14 w stosunku do su* portu 4, a tym samym takze w stosunku do glo¬ wicy freza, dzieki czemu mozna nastawic pozada¬ na glebokosc skrawania przedmiotu i wedlug po¬ trzeby zmieniac ja podczas pracy. Jezeli podczas obracania sie przedmiotu i wskutek jego nie- okraglosci krazek kopiujacy 14 zostanie odsunie¬ ty, to krawedz powoduje przy wspólpracy draz* ka 35a, tloka 35, cylindra 34 oraz wypelniajacego go oleju przesuniecie sie równiez i suportu 4.Wskutek tego zostaje z cylindra 32 od strony den¬ ka wycisniety olej, który przez przewód d, narzad sterujacy 37 oraz przewód c uchodzi zaworem nadmiarowym 31a.Sila, z jaka cylinder 32 i suport 4 dociskany jest ku przodowi pozostaje przy tym nie zmie¬ niona tak, ze krazek 14 dostosowuje isie do nie- okraglego profilu obrabianego przedmiotu, jak gdyby go dociskala sprezyna. Przez przestawie¬ nie drazka recznego 19 mozna kazdej chwili od¬ sunac suport od obrabianego przedmiotu.Zanim przedni krazek kopiujacy zejdzie przy dalszym przesuwaniu sie przedmiotu z jego przed¬ niego konca, musi drugi tylny krazek kopiuja¬ cy 15, osadzony na wrzecionie frezarskim, byc dostawiony do obrabianego przedmiotu i przejac czynnosc kopiowania. Niepotrzebny juz do dalszej pracy przedni krazek 14 cofa sie samoczynnie.Odbywa sie to za pomoca zderzaka 18b, umoco¬ wanego na suporcie przedmiotu. Zderzak opiera sie o nosek 44 i przekreca wal 42. Nosek 43 wci¬ ska suwak sterujacy 38, obciazony sprezyna, do gródka. Cylinder 34 od strony denka laczy sie przez przewody h, i, oraz zawór 38o, przewo¬ dy j, k ze zbiornikiem olejowym. Przewód g, któ¬ ry poprzednio byl polaczony z k i byl bez cisnie¬ nia, zostaje polaczony z przewodem cisnienio¬ wym f; do cylindra 34 od strony drazka tloko- — 4 —*feegrdech0dEi cisnienie l *uwak ta aie cofa, Po- *riew»z Jednak odbywa sie to po&am - firacy i dataegp kopiowania, to olej musi odplywac ze ^tony denka cylindra ^4 przez nastawiamy za- wfr JUKtariMowy $Ja; obciazony flgmezyisa tak, a*eby cisnienie w calym uMadzie, a w szefcegói- Hosci cylindrze 32 nie opadlo. W przeciwnym wypadku glowica freza nie bylaby bowiem do¬ ciskana wystarczajaco silnie do przedmiotu.Gdy tylko jest ukonczona praca, frezarka, a wiec i glowica znajduje sie w poblizu uchwy¬ tu 9 suportu 2; caly suport 4 zostaje samoczynnie cofniety w celu unikniecia uszkodzenia uchwytu lub glowicy przez nieuwage obslugujacego. Zde¬ rzak 18a na suporcie 2 przedstawia za pomoca dzwigni katowej i noska 39 suwak narzadu ste¬ rujacego 37 polozenie „R", wskutek czego su¬ port 4 powraca do polozenia spoczynku.Azeby uniknac uszkodzenia narzedzi glowicy na poczatku pracy, nalezy uniemozliwic dosunie- cie suportu frezarskiego 4 wraz z glowica fre¬ zarki do przedmiotu, zanim krazek kopiujacy 14 zostanie wysuniety naprzód. Jezeli z jakiegokol¬ wiek powodu nalezycofnac krazek kopiujacy,na¬ ciska sie dzwignie nozna 20, obciazona sprezyna, przez co wal sterujacy 42 zostaje przekrecony za posrednictwem drazka 40 i dzwigni 41. Nosek 43 przyciska suwak narzadu sterujacego 38 do srod¬ ka i krazek 14 zostaje cofniety, jak wyzej opi¬ sano. Dzieki drazkowi pomiedzy dzwigniami 20 i 19, dzwignia 19 zostaje przymusowo przestawio¬ na w polozenie „R" i suport 4 wraz z glowica cofniety od obrabianego przedmiotu. Drazek 40 jest tak umieszczony, ze zanim nosek 43 uruchomi suwak narzadu sterujacego 38, dzwignia 19 musi byc przestawiona. Po zwolnieniu dzwigni noz¬ nej 20, krazek 14 wraca niezwlocznie do swego przedniego polozenia przy krawedzi oporowej 36a, suport jednak pozostaje cofniety az do chwili, kiedy przestawi sie go odrecznie do polozenia po¬ przedniego. PL