KI. 14c 10.Zelazne lub stalowe lopatki do kól (stalek lub wirników) turbin parowych i gazowych niszcza sie w wielu wypad¬ kach od rdzy, szczególnie w przerwach ruchu. Przy wielkich szybkosciach srodka napednego, przepfywajacego miedzy lo¬ patkami, wplywy natury chemicznej i me¬ chanicznej bardzo czesto tak ujemnie dzia¬ laja na lopatki, ze czestokroc prowadzi to do zupelnego ich zniszczenia. Próbowano przeciwdzialac powyzszym zjawiskom przez stosowanie do wyrobu lopatek ma- terjalów nierdzewiejacych lub bardzo twardych. Jednakowoz metalowe lopatki nie daly dobrych rezultatów w parze prze¬ grzanej i przy wysokiem obciazeniu; wy¬ sokoprocentowa stal niklowa równiez za¬ wiodla, a oprócz tego obróbka jej jest trudna i zwiazana z duzemi kosztami.Znany jest równiez sposób ochraniania stalowych lopatek od wspomnianych wply¬ wów niszczacych, zapomoca niklowania lub emaljowania. Metoda ta jest równiez bezskuteczna, gdyz po pierwsze nalozona warstwa ochronna jest zbyt cienka, a po drugie zwiazek jej z metalem podstawo¬ wym jest tak slaby, ze w" krótkim czasie przeplywajaca para usuwa powloke.Istnieje natomiast inny sposób jednostaj¬ nego uszlachetniania powierzchni czesci zelaznych, przez poddanie tejze pewnej modyfikacji, która nadaje jej bardzo wielka twardosc i czyni ja calkowicie odporna na powstawanie rdzy. Polaczeniem ze¬ laza, majacem te wlasciwosc, jest azotniak zelaza, który w sposób znany mozna wy¬ twarzac na lopatkach.Przedmiot niniejszego wynalazku sta¬ nowi lopatka turbiny o tak zwanej po¬ wierzchni uazotowanej. W celu otrzy-mania takich lopatek wystawia sie je przy pewnej okreslonej temperaturze na dzia¬ lanie pradu gazu amonjakowego lub in¬ nego wydzielajacego azot, tak, iz lopatki dostaja sie najpierw do strefy gazu re¬ dukujacej i rozgrzewajacej, a nastepnie powoli do stref, skladajacych sie z czy¬ stego amonjaku. Tam zas gorace czesci zelazne rozkladaja gaz amonjakowy na azot i wodór. Azot, który, jak wiadomo, podobnie do wszystkich pierwiastków w stanie tworzenia sie (in statu nascendi), ma spotegowana zdolnosc reagowania, laczy sie z zelazem tworzac azotniak ze¬ laza, dzieki czemu lopatki powlekaja sie zelazem azotowanem. Uwalniajacy sie wodór tworzy wspomniana powyzej strefe o dzialaniu redukujacem, w której po¬ wierzchnia lopatek oczyszczona zostaje od wszelkich warstw tlenkowych i staje sie odpowiedniejsza do powierzchniowego uazotowania.Lopatki uazotowane w ten sposób po¬ siadaja powierzchnie o wielkiej twardosci i odpornosci na rdze. Opisany powyzej sposób formowania jest szczególnie wla¬ sciwy dla lopatek z tego powodu, ze po zostawia bez zmiany rdzen lopatki w prze¬ wazajacej czesci, t. j. wytrzymalosc lo¬ patki nie zmienia sie, przytem jednak uszlachetnienie ostrych i cienkich konców lopatek zapewnione jest równomiernie.Sposób ten ma pozatem te jeszcze zalete, ze lopatki moga byc azotowane w zupel¬ nie wykonczonym stanie, nie wykazuja zmian wymiarów i-nie wymagaja potem zadnej obróbki dodatkowej. Twarda war¬ stwa nie moze oddzielic sie, gdyz nie jest ona przytwierdzona, lecz sklada sie z pier¬ wotnego materjalu lopatek, który pod dzialaniem azotu zostal na powierzchni pod pewnym wzgledem uszlachetniony. PLKI. 14c 10. Iron or steel blades for the wheels (stays or rotors) of steam and gas turbines are damaged in many cases due to rust, especially during breaks in motion. At high speeds of the propellant flowing between the blades, the effects of a chemical and mechanical nature very often have such a negative effect on the blades that it often leads to their complete destruction. Attempts have been made to counteract the above phenomena by using non-rusting or very hard materials for the manufacture of blades. However, the metal paddles did not give good results in overheated steam and under high load; High-percentage nickel steel also works, and is difficult and costly to work with. There is also a known method of protecting steel blades from the abovementioned destructive effects, by means of nickel plating or enamelling. This method is also ineffective, because firstly the applied protective layer is too thin and, secondly, its relationship with the base metal is so weak that "the flowing steam removes the coating in a short time. There is another way to uniformly refine the surface of the part iron, by having undergone this certain modification which renders it very hard and makes it completely resistant to rust formation. A combination of iron having this property is iron nitride, which can be produced in a manner known per se on paddles. They are a turbine blade with a so-called nitrided surface. In order to obtain such blades, they are exposed at a certain temperature to a current of ammonia gas or other nitrogen-emitting gas, so that the blades first enter the zone gas for reducing and heating up, and then slowly to zones consisting of pure ammonia. decompose ammonium gas into nitrogen and hydrogen. Nitrogen, which, as is known, like all elements in a nascent state, has an enhanced reactivity, combines with the iron to form iron nitride, so that the blades are coated with nitrided iron. Released hydrogen creates the abovementioned zone of reducing action, in which the surface of the blades is cleaned of any oxide layers and becomes more suitable for surface nitriding. The blades thus nitrided have surfaces of great hardness and resistance to rust. The above-described shaping method is especially suitable for blades because it leaves the core of the blade unchanged in the major part, i.e. the strength of the blade does not change, yet the sharp and thin ends of the blades are refined evenly. This one also has the advantage that the blades can be nitrided in a completely finished condition, show no dimensional changes and do not require any additional treatment afterwards. The hard layer cannot separate as it is not fixed, but consists of the original material of the blades, which has been somewhat improved on the surface by the action of nitrogen. PL