PL36140B1 - Sposób otrzymywania trudnotopliwych kwasów tluszczowych z tluszczów odpadkowych - Google Patents

Description

Trudnotopliwe kwasy tluszczowe maja liczne zastosowania w technice przeróbki tluszczów.Poniewaz tluszcze naturalne, zawierajace trud- notojpliwe kwasy tluszczowe, których do celów spozywczych sie nie stosuje, same nie moga po¬ kryc zapotrzebowania, wobec tego jest rzecza konieczna uciec sie do zastosowania uwodornia¬ nia, w celu otrzymania tych kwasów z cieklych olejów i kwasów tluszczowych. Oleje o stosun¬ kowo nieznacznej zawartosci wolnych kwasów tluszczowych musza byc jednak zuzywane prze¬ waznie na pokrycie zapotrzebowania tluszczów jadalnych, jest wiec rzecza konieczna utwardzac bezposrednio równiez oleje o wysokiej zawar¬ tosci kwasów tluszczowych. Utwardzanie kwa¬ sów tluszczowych i mieszanin olejów z kwasami tluszczowymi, w których zawartosc kwasów tluszczowych jest tak wysoka, iz zachowuja sie one w znacznym stopniu jak kwasy tluszczowe, wymaga jednak aparatury, która winna byc od¬ porne na dzialanie kwasów tluszczowych w tem¬ peraturach wysokich stosowanych w praktyce przy utwardzaniu i wymaga ponadto stosowania wielokrotnie wiekszej ilosci katalizatora niklo¬ wego niz przy utwardzaniu olejów obojetnych, gdyz czesc niklu reaguje z kwasami tluszczowy¬ mi, tworzac mydla niklowe. Ponadto konieczne jest stosowanie dluzszego trwania reakcyj. Po ukonczonym utwardzaniu nikiel rozpuszczony w kwasach tluszczowych musi byc usuniety przez traktowanie kwasami. Wszystkie fce zjawiska okazaly sie dla procesu utwardzania kwasów tluszczowych nadzwyczaj niekorzystne.Przemyslowe odpadki tluszczowe, otrzymywane w róznych stadiach przeróbki tluszczów wyka¬ zuja dosc wysoka zawartosc wolnych kwasów tluszczowych, wskutek czego produkty te mozna uwazac ostatecznie za kwasy tluszczowe. W mo- wiie potocznej nazywa sie je równiez kwasami tluszczowymi. I tak np. przy odkwaszaniu ole¬ jów surowych alkaliami i rozkladaniu utworzo¬ nych przy tym mydel otrzymuje sie w duzychilosciach tak zwane kwasy rafinacyjne. Skladaja sie one przecietnie z okolo 60 % wolnych kwasów tluszczowych i okolo 40% oleju obojetnego.Przy próbach utwardzania zachowuja sie one jako techiiitne k,was^ t^szczowe lub tez daja sie one utwardzac czesto jeszcze znacznie trud¬ niej niz kwasy nawet wówczas, gdy uprzednio je starannie oczyscic. Z powyzszych wzgledów w praktyce poddaje sie uwodornianiu zawsze tylko oleje tluste, przy czym nalezaloby baczyc, aby zawartosc w nich wolnych kwasów tlusz¬ czowych nie przekraczala 3 %, w przeciwnym bowiem razie wystepuja znaczne przeszkody przy utwardzaniu. W wiekszosci przypadków nalezalo surowe oleje na skutek wysokiej zawar¬ tosci w nich kwasów poddac obok zwyklych me¬ tod oczyszczania równiez zobojetnieniu rozcien¬ czonymi lugami. Uwodornianie innych estrów niz trójglicerydy kwasów tluszczowych bylo do¬ tychczas tylko przedmiotem zainteresowania naukowego. W czasach, gdy odczuwa sie brak tluszczu, a równiez i ze wzgledów gospodarczych, Jest rzecza doniosla, aby mozna bylo zastosowac do wytwarzania wysokotopliwych kwasów tlusz¬ czowych mieszaniny odpadkowych kwasów tlusz¬ czowych lub bardzo kwasne oleje.Wykryto obecnie, ze odpadkowe kwasy tlusz¬ czowe lub bardzo kwasne oleje i tluszcze mozna w sposób prosty i dajacy sie technicznie latwo wy¬ konac przeprowadzic w trudnotopliwe produkty, jesli przed ich uwodornianiem zobojetnic je przez ^estryfikowanie. Dalsze traktowanie mieszaniny estrowej przed jej utwardzaniem w wiekszosci jest w ogóle zbyteczne lub wystarcza zupelnie proste oczyszczenie ziemiami bielacymi, aby usu¬ nac z nich ewentualnie obecne w surowcach produkty utlenienia. Utwardzanie mieszaniny estrowej nie wymaga szczególnej aparatury i da¬ je sie przeprowadzic latwo za pomoca zwykle stosowanych ilosci katalizatora. Odpada rów¬ niez dodatkowa obróbka w celu usuniecia mydel niklowych. Otrzymane w ten sposób utwardzone mieszaniny estrowe daja sie, gdy jest to poza¬ dane, dalej oczyszczac za pomoca róznych znanych sposobów oczyszczania i bielenia, np. przez traktowanie ziemiami bielacymi itd. i mozna je, zaleznie od celów zastosowania, sto¬ sowac jako takie lub rozszczepic w sposób znany lub zmydMc w celu odzyskania skliadników alko¬ holowych i otrzymania wolnych kwasów tlu¬ szczowych o wysokim ciezarze czasteczkowym lub mydel tych kwasów tluszczowych.Estryfikowanie mozna przeprowadzic wedlug znanych sposobów. Szczególnie do estryfikowa¬ nia nadaje sie metanoL Przy rozszczepianiu lub zmydlaniu mozna otrzymac gliceryne zwiazana pierwotnie w mieszaninach odpadkowych kwa¬ sów tluszczowych w czesci olejów obojetnych.Otrzymane kwasy tluszczowe o wysokim cie¬ zarze czasteczkowym mozna stosowac np. jako surowdec mydlarski, jako produkty wyjsciowe do wytwarzania „stearyny" lub „oleiny" albo tez do wyrobu swiec.Przyklad I. Jako produkt wyjsciowy slu¬ zy mieszanina kwasów tluszczowych rafinacyj- nych, otrzymana przez rozlozenie kwasem siar¬ kowym mydel uzyskanych przy odkwaszaniu róznych olejów, w których przewazal olej bura¬ czany. Ta mieszanina kwasów tluszczowych wy¬ kazuje nastepujace liczby charakterystyczne: liczba kwasowa 115,5, liczba zmydlania 188,2, liczba jodowa 114,7. Mieszanina kwasów tlusz¬ czowych sklada sie wiec z 60% wolnych kwasów tluszczowych i okolo 40% oleju obojetnego. 100 czesci wagowych tej mieszaniny zadaje sie 0,5 czesci wagowej kwasu kamforosulfonowego i estryfikuje metanolem, po czym produkt reak¬ cji przemywa sie woda goraca w celu usuniecia katalizatora uzytego do estryfikowania. Otrzy¬ many ester, stanowiacy mieszanine estrów mety¬ lowych i glicerydów, zawiera jeszcze 1 % wol¬ nych kwasów tluszczowych.Do 100 czesci otrzymanej mieszaniny estrowej dodaje sie 0,5 czesci niklu osadzonego na ziemi okrzemkowej i uwodornia w temperaturze 175° C, przepuszczajac wodór. Po dwugodzinnnym uwo¬ dornianiu katalizator niklowy odsacza sie, utwar¬ dzona mieszanine estrowa traktuje 3 czesciami ziemi bielacej i przez zmydlende lugiem i rozlo¬ zenie mydla kwasem siarkowym wydziela kwa¬ sy tluszczowe. Otrzymane kwasy tluszczowe wykazuja temperature topnienia 50° C i liczbe jodowa 38,5. Dluzszy czas utwardzania daje po. rozszczepieniu mieszaniny estrowej jasne kwasy tluszczowe o temperaturze topnienia 57,7*0 i liczbie jodowej 7,8.Przyklad H. 100 czesci mieszaniny kwa¬ sów tluszczowych uzytej w przykladzie I estry¬ fikuje sie alkoholem etylowym i przerabia dalej jak w przykladzie I.Przyklad III. 100 czesci mieszaniny kwa¬ sów tluszczowych uzytej w przykladzie I estry¬ fikuje sie glikolem i otrzymana mieszanine estro¬ wa przerabia dalej jak w przykladzie I. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania trudnotopHwych kwa¬ sów tluszczowych z mieszanin odpadkowych kwasów tluszczowych, znamienny tym, ze mieszanine najpierw sie estryfikuje, otrzyj - 2 -mana mieszarndine estrowa uwodornia, a na¬ stepnie rozszczepia.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do estryfikowania stosuje sie metanol.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze mieszanine estrowa przed uwodornieniem oczyszcza sie. Severoceske t u ko v e zavody (dfive Jifi Schicfit) Zastepca: Kolegium Rzeczników Patentowych PL