, Istote wynalazku stanowi udoskonalo¬ ny uklad powietrzny do telegrafji bez dru¬ tu z wybiitnemi wlaisnoslzdamii kierunków, a nadajacy sie do podwójnego dzialania (,,duplex") i zabezpieczajacy dana stacje cd oddzialywanna fal stacyj postronnych lub fal atmosferycznych, Jezeli dwa obwody powietrzne ramo¬ we, zlozone z dwóch prostopadlych wzgle¬ dem siebie ram, zespolic w radjcgonjometr i ustawic na odleglosci odpowiadajacej dlu¬ gosci fal sygnalów nadawanych, wówczas, o ile obwody podobne dzialaja na odbiornik wspólny, odbiornik ten bedzie nieczulym na fale naplywajace w pewnych okreslo¬ nych kierunkach, Zespoly takie sa opisa¬ ne w^ zgloszeniach btryitainskich Nr 24098 z 1914 i w Nr 5783 z 1915 roku.Z kazda rama albo z kazdym ukladem, zlozonym"z dwóch prostopadlych do siebie ram, polaczony jest masywny; bierny ob¬ wód powietrzny w taki .sposób, w jalkii la¬ czymy masywne anteny z pojedynczemi przewodami ramowemiil, t, j. tak, ze kazdy u- klad posiada wykres odbiorczy biegunów? zblizony ksztaltem dio kardjoidy. Mozna równiez uziemic srodkowy punkt uzwojen radjcgonjcnieiru, co dalje ten sam rezultat.W takim razie odbierane w obu ukla¬ dach sygnaly dzialaja jednoczesnie na wspólny odbiornik, umieszczony mniej wie¬ cej posrodku pomiedizy oboma uklaidami; Doprzesuniecia obu obwodów sluzy osobne * urzadzenie, l^a^\6^^pdz3^\i odznaczaja sie wy- bitnemi wlasnosciami kierunkowemi.Mozna mianowicie otrzymac naprzyklad zero dla sygnalów z pewnego kierunku i nialjwyzsza wrazliwosc dla sygnalów ze strony przeciwnej. Zero dla sygnalów z dwóch1 innych stron moze róznicowac o wielkosc przesuniecia faz. Odwrotnie, o- trzymac mozna wzmocniona wrazliwosc dla sygnalów z pewnego kierunku lacznie z calkowitem znieczuleniem dla sygnalów o takiej samej dlugosci failii z jakiej inneij stro¬ ny na luku okolo 65° z kazdej stromy kierun¬ ku przeciwnego kierunkowi najwiekszej czulosci.Rysunek daje przyklad wykonawczy.Anteny A i B ustawione sa n& odleglo¬ sci' fali. Przyrzad C lezy mniej wiecej po¬ srodku, stanowiac odbiornik, w którym przeijete przez oba uklady sygnaly zostaja zespolone i prostowane w celu wytworze¬ nia sygnalów dostepnych dla sluchawek telefonów.Przyrzad A odpowiada przyrzadowi 5.Ustawione pod katem prostym ramy zostaja nastrojone stosownie do naplywa¬ jacych fal zapomoca zmiennych kondensa¬ torów E i polaczone z uzwojeniem radjo- gonjometru D1, D2, Z)3, D4. Uzwojenie F polaczone jest z uzwojeniami, gonijometru i z obwodem G, prowadzacym do central¬ nej stacji odbiorczej.Stale kondensatory H, polaczone ze so¬ ba szeregowo,, leza wzgledem kondensato¬ rów zmiennych E równolegle. Srodek tych kondensatorów odpowiada w ukladach sy¬ metrycznych srodkowi ram. Punkty srod¬ kowe lacza uzwójendle 1 i kondensator do¬ strajajacy J z ziemia.Przez odpowiednie nastrejenfe i sprze¬ zenie obwodu F z plaska antena mozna o- trzymac odpowiedni kardjoidalny wykres odbiorczy.Przy powyzszem powiazaniu ukladów i wykresach w ksztalcie kardjoidy przy przejmowaniu pradów nadawczych na1 sta¬ cji odbiorczej centralnej otrzymac mozna caly szereg odbiorczych wykresów biegu¬ nowych.Jezeli dwa podobne uklady ustawic na odleglosci y^ dlugosci fali w kierunku na¬ plywajacych sygnalów i polaczyc je bez przesuniecia faz, powstanie biegunowy wykres odbiorczy, przedstawiony na fig. 2.Wykres fig. 3 otrzymuje sie w tym wy¬ padku, jezeli obwód K laczacy uklad przed¬ ni B ze stacja centralna, jest nieco roz¬ strojony, wobec czego przewazajacy wplyw samoindukcji wytworzy prad pod katem 22,5° do kierunku sily eilebtromototrycznej naplywajacych sygnalów. W ukladzie A w podobny sposób przewaza pojemnosc i tworzy prad pod 22,5° do istniejacej sily elektromotorycznej.Fig, 4 wyobraza biegunowy wykres od¬ biorczy w razie przesuniecia fafc ukladu 5, w celu wytworzenia pradu pod katem 22,5° i ukladu A równiez pod 22,5°.Zmieniajac stopien przesuniecia faz mozna otrzymac róznorodne biegunowe wykresy odbiorcze, w których pewne zero odbiofle/ze jest stalym, dwaj zas zera od¬ biorcze mozna! dowolnie regulowac.O ile oba uklady ustawione sa doklad¬ nie w kierunku nadajacej sygnaly stacji, wykres odbiorczy lezy zupelnie symetrycz¬ nie. W przeciwnym wypadku wykresy sa mniej lub wiecej niesymetryczne, jak wska¬ zuje fig. 5, Przy odpowiiedniem ustawieniu zespolu w stosunku do stacji nadawczej oraz przez stosowane przesuniecie faz mozna dowol¬ nie regulowac ksztalt wykresów bieguno¬ wych i wylaczac w ten sposób odbieranie sygnalów niepozadanych i fal powietrz¬ nych. — 2 — PL