Znany jest uklad przekladni pojazdów gasie¬ nicowych, przy którym sila napedowa silnika jest przenoszona na obie gasienice dwiema prze¬ kladniami planetarnymi, których wience moga byc ustalone, napedzane lub zluzowane. Najcze¬ sciej przy ustalonym wiencu nastepuje jazda na wprost, przy zluzowanym zas i napedzanym, za¬ leznie od kierunku obrotu, nastepuje skret w le¬ wo lub w prawo.Przy równoczesnym przyhamowywaniu gasie¬ nic osiaga sie z reguly wymagany zakres promie¬ ni skretu. Mozna jednak powiekszyc go znacznie przez wbudowanie wielostopniowej przekladni miedzy silnik i przekladnie planetarna. Wykona¬ nie tego rodzaju przekladni jest stosunkowo skomplikowane, przy czym zajmuje ona duzo miejsca. Niekorzystne jest takze to, ze liczba po¬ trzebnych w tym celu kól zebatych jest dosc znaczna, co podraza koszty produkcji.Uklad przekladni wedlug wynalazku, w któ¬ rym kazdej przekladni podporzadkowany jest je¬ den regulowany bezstopniowy zespól hydraulicz¬ ny napedzany z silnika glównego, usuwa wiele trudnosci technicznych tak ze wzgledu na wy¬ konanie, jak zamontowanie calosci. Poza tym zwieksza znacznie zwrotnosc pojazdu i jego sile pociagowa. Wbudowanie calego urzadzenia jest bardzo proste, a obsluga latwa.W ten sposób mozliwa jest bezstopniowa zmia¬ na przekladni przy jezdzie na wprost, w przód lub w tyl, przy czym zespoly hydrauliczne od- dziatyiwuja jednakowo na obie przekladnie pla¬ netarne. Skoro tylko oddzialywanie to staje sie nierównomierne, nastepuje jazda po luku.Dalsza szczególna cecha ukladu wedlug wyna¬ lazku jest to, ze sila napedowa z silnika przeno¬ szona jest na przekladnie hydrauliczna bez po¬ srednictwa skrzynki przekladniowej.Przez odpowiednie oddzialywanie na pompy obydwu zespolów hydraulicznych uzyskuje si$ dostatecznie duzy zakres predkosci.Na rysunku przedstawiono schematycznie przy¬ klad wykonania wynalazku.Gruba linia zewnetrzna 1 przedstawia zarys pojazdu gasienicowego, którego polozenie ozna¬ czone jest napisami „przód", „tyl", wzgl. „lewo",„prawo". Za pomoca kól napedzajacych 2 i 3 sa napedzane w znany sposób obie gasienice. Obie rozdzielajace sile napedowa przekladnie plane¬ tarne oznaczone sa przez R i L, a dzwigajace satelity kosze 4 i 5 sa polaczone na stale z wa¬ lami napedowymi 6 i 7.Oba wience zewnetrzne 8 i 9 napedzane sa przez silnik M za posrednictwem kola zebate¬ go 10. Koronowe kola 11 i 12 obydwóch prze¬ kladni planetarnych polaczone sa stale przez jed¬ na pare kól zebatych z silnikami 13 i 14 zespo¬ lów hydraulicznych.Sila napedowa przenoszona jest z silnika M przez glówne sprzeglo 15 i pare kól stozkowych 16 i 17 na wal pomocniczy 18. Na koncach tego walu znajduja sie pompy 19 i 20 zespolów hy¬ draulicznych.Wal pomocniczy 18 posiada takze sprzeglo klo¬ we 21, za pomoca którego mozna go odlaczyc od silnika. Wreszcie osadzone sa na nim dwa róznej wielkosci kola zebate 22 i 23, które po wlacze¬ niu odpowiedniego sprzegla przenosza sile na¬ pedowa przez kola 2U i 25, zamocowane na wspólnym wale 26, na kolo zebate 10.Kola zebate 22 do 25 tworza razem ze sprze¬ glem dwustopniowa przekladnie.Podczas jazdy na wprost do przodu czesc sily napedowej przenoszona jest na wal pomocni¬ czy 18 przez wspomniana wyzej przekladnie, na przekladnie planetarne R i L i na kola napedza¬ jace 2 i 3. Równoczesnie dalsza czesc sily nape¬ dowej oddawana jest zespolom hydraulicznym.Oba zespoly hydrauliczne w przypadku równego oporu na obydwóch gasienicach przenosza jed¬ nakowe sily. Za pomoca regulacji pompy 20, na¬ stepujacej przez pochylenie jej obudowy, zmie¬ nia sie oddzialywanie ich na przekladnie plane¬ tarne, a przez to zmienia sie liczba obrotów wa¬ lów 6 i 7, a co za tym idzie i szybkosc pojazdu.Skoro system hydrauliczny zostal dobrany z do¬ statecznym zakresem regulacji, mozna zastapic przekladnie kól zebatych 22 do 25 przez zwykle przeniesienie napedu na kolo 10, przez co zmniej¬ sza sie znowu ilosc kól zebatych, w tym jednak przypadku moze byc wieksza strata mocy.Zasadniczo poleca sie stosowac dwustopniowa przekladnie kól zebatych 22 do 25, aby uczynic mozliwie prostym system hydrauliczny.Dla osiagniecia szczególnie malej predkosci przy ruchu w przód albo przy jezdzie do tylu, zostaja ustalone wience zewnetrzne 8 i 9 prze¬ kladni planetarnych przez zablokowanie grupy kól 22 do 25 za pomoca przeciwnych momentów obrotowych, co uzyskuje sie za pomoca sprzegla klowego. Naped przenoszony jest w tym przy¬ padku wylacznie za pomoca zespolów hydrau¬ licznych na waly napedowe 6 i 7. Dzieki temu osiaga sie bardzo wolne obroty i duze momenty na walach napedowych, co odpowiada bardzo malej szybkosci, schodzacej prawie do zera. Po¬ jazd dzieki temu jest bardzo poreczny w uzy¬ ciu i moze osiagnac znaczna sile pociagowa, a przez to zdolnosc ciagniecia duzych ciezarów.Kierowanie pojazdem odbywa sie w znany spo¬ sób przez oddzialywanie na kola 11 i 12 zespo¬ lów hydraulicznych.Gdy wience 8 i 9 zostana ustalone, wówczas mozliwe jest skrecanie dosc szybko po bardzo malym promieniu, który moze byc zredukowany do zera, skoro jeden zespól hydrauliczny nape¬ dza w przód, a drugi wstecz. Uzycie przekladni hydraulicznej do jazdy wstecz wyklucza stoso¬ wanie przekladni dodatkowej, poniewaz zakres szybkosci, uzyskany przy pomocy przekladni hy¬ draulicznej, jest wystarczajaco duzy.Szczególna zaleta ukladu przekladni jest to, ze kola stozkowe 16 i 17 przenosza tylko moment obrotowy silnika, w przeciwienstwie do starszych wykonan, gdzie kolo stozkowe bylo zamocowane na czesci napedzanej stosowanej tam skrzynki przekladniowej, wobec czego musialo przenosic moment zwiekszony o przelozenie przekladni.Zmiana kierunku nastepuje za pomoca zwy¬ klego kólka recznego, zmiana zas predkosci za pomoca dzwigni, wywolujacej przechylanie sie pomp 19 i 20 umocowanej na przekladni kól ze¬ batych 22 do 25.Kólko reczne powoduje niejednakowe, dzwig¬ nia zas jednakowe wychylanie sie pomp.System hydrauliczny jest niezaleznie dzialaja¬ cym. Musi odpowiadac warunkom tego rodzaju, aby obie czesci napedzane mialy ten sam mo¬ ment obrotowy i te same ilosci obrotów, sam zas musi posiadac bezstopniowa regulacje. Zastapie¬ nie go przez przekladnie mechaniczna o tej sa¬ mej charakterystyce jest równiez mozliwe. PL