Wynalazek przeznaczony jest do pojazdów me¬ chanicznych, szczególnie zas' do pojazdów szyno¬ wych, napedzanych silnikiem spalinowym.Dotychczas uzywane zabezpieczenia mecha¬ nizmu zwrotnego pojazdów motorowych szyno¬ wych nie wykluczaja calkowicie mozliwosci wla¬ czenia podczas biegu pojazdu niewlasciwego kie¬ runku jazdy, co moze spowodowac zniszczenie czesci mechanizmu zwrotnego. Szczególnie nie¬ bezpieczne jest to przy jezdzie po pochylosciach przy wylaczonym silniku lub przy holowaniu po¬ jazdu.Wedlug wynalazku urzadzenie zabezpiecza od wlaczenia mechanizmu zwrotnego dla niewlasci¬ wego kierunku jazdy podczas biegu pojazdu.Istota wynalazku polega na dolaczeniu do mecha¬ nizmu zwrotnego urzadzenia rozrzadczego, poru¬ szanego za pomoca dwóch zebatych pomp olejo¬ wych, napedzanych w ten sposób, ze kazda z nich daje cisnienie oleju tylko przy okreslonym kie¬ runku jazdy.Rysunek przedstawia schematycznie przekrój urzadzenia lacznie z mechanizmem zwrotnym.Suwak rozrzadczy 2, poruszajacy sie w cylin¬ drze 3, nastawiany jest za pomoca dzwigni 1. Su¬ wak posiada trzy komory 4, 5 i 6. Przewód 7 dostarcza sprezone powietrze, które nastepnie przewodami 8 i 9 moze przejsc do cylindra 10.Otwory U, 12, 13, 14 i 15 lacza cylindry 10 i 3 z atmosfera. W cylindrze 10 znajduja sie dwa suwaki 17 i 18, na które dziala od srodka spre¬ zyna 19. Kazdy suwak posiada dwie komory 25, 26 i 27, 28 oraz po jednym otworze osiowym 21 i 22 i po jednym otworze promieniowym 23 i 24.Przewody 31 i 32 lacza cylinder 10 z cylindrem 33. Poruszajacy sie w tym cylindrze tlok 34 ste¬ rowany jest przez suwaki 17 i 18. Trzon 35 pro-kadzony jest w jednym koncu Nv stalej prowad¬ nicy 30, a w drugim koncu jako trzon 40 laczy sie z mechanizmem zwrotnym. Tlok 34 pozostaje pod dzialaniem sprezyny 39, opierajacej sie o ta¬ lerzyki 37 i 38. Zebate kola talerzowe 42 i 43, luzno osadzone na wale 50, zazebiaja sie stale z trybem atakujacym 41 mechanizmu zwrotnego, który przez przekladnie otrzymuje naped od sil¬ nika. Kola talerzowe posiadaja sprzegla klowe 44 i 45. Wal 50, który jest walem napedzanym mechanizmu zwrotnego, posiada w swojej górnej czesci otwór osiowy 49 i wyciecie podluzne 51, którym moze przesuwac sie stworzen 52, umoco¬ wany w przesuwnej tulei 46. Tuleja ta posiada na swej powierzchni zewnetrznej wieniec zebaty i sprzegla klowe 47 i 48. Na sworzniu 52 ulo- zyskowana jest glowica 53, laczaca sie z trzonem 40 w ten sposób, ze wal 50, lacznie z glowica i tuleja, moze obracac sie na trzonie w dowol¬ nym kierunku. Kolo zebate 60, umocowane na wale 61, zazebia sie stale z tuleja 46. Na wale 61 umieszczone sa dwie zebate pompy olejowe 62 i 63, zamkniete w skrzynce 64. Przewody 65 [ 66, prowadzace olej ze skrzynki 64 do cylindra 10, tak sa polaczone z pompami, ze zaleznie od kie¬ runku obrotu kola 60, a wiec od kierunku obrotu tulei 46 z walem 50, czyli od kierunku obrotu kól tocznych, olej tloczony jest przez pompe 62 lub 63. - Rysunek przedstawia polozenie calego urzadze¬ nia dla okreslonego kierunku jazdy. Polozenie to zostalo uzyskane przez przesuniecie suwaka 2 za pomoca dzwigu 1 w jego skrajne dolne polo¬ zenie. Przewód 9 polaczony jest za posrednic¬ twem komory 6 i otworu 14 z atmosfera, a wiec nie jest pod cisnieniem. Sprezone powietrze otworem 7, komora 5 i przewodem 8 przejdzie do cylindra 10, a dalej przewodem 31 do cylin¬ dra 33 i spowoduje przesuniecie tlolka 34 w dolne skrajne polozenie. Z tym polaczone jest jedno¬ czesne przesuniecie trzonu 40 z glowica 53, sworz¬ niem 52 i tuleja 46 az do momentu polaczenia sie sprzegiel klowych 47 i 45. W ten sposób uzyskuje sie kierunek jazdy, okreslony przez naped walu 50 kolem talerzowym 43.Dla uzyskania przeciwnego kierunku jazdy, przedstawionego na rysunku, nalezy przesunac suwak 2 w jego górne skrajne polozenie.Polozenie obojetne otrzymuje sie przez takie przesuniecie suwaka, przy którym otwór 7 be¬ dzie zasloniety, a przewody 8 i 9 polaczone z at¬ mosfera przez komory 5 i 6 otwory 12 i 14. W tym polozeniu suwaka 2 sprezyna 39 utrzymywac be¬ dzie tlok 34 w polozeniu srodkowym, tak ze tu¬ leja 46 nie bedzie sprzegnieta z kolem zebatym 42 ani tez z kolem zebatym 43.Przypuscmy, ze podczas jazdy maszynista prze¬ sunie suwak 2 w polozenie dolne, wskazane na rysunku. Powietrze pod cisnieniem przejdzie na tlok 34 i przesunie go w dól, wlaczajac jedno¬ czesnie zazebienie 45, 47 sprzegla. Jesli wlacze¬ nie to bedzie odpowiadalo kierunkowi jazdy, pompa 62 tloczy olej przewodem 66 do cylindra 10 pod suwak 18. Cisnienie oleju, pokonawszy sile sprezyny 19, przesunie suwak 18 do góry, w polozenie wskazane na rysunku. Powietrze sprezone moze nadal przechodzic nad tlok 34.Jesli jednak zazebienie 45 i 47 sprzegla nie od¬ powiada kierunkowi jazdy, pompa 62 nie tloczy oleju do przewodu 66. Suwak 18 znajduje sie w swoim dolnym polozeniu. Natomiast pompa 63 podaje olej przewodem 65 nad suwak 17 i przesuwa go w dól, az do momentu gdy oprze sie on o suwak 18. Z chwila wiec gdy tylko zacznie sie zazebianie 45 i 47 sprzegla, zostaje przerwane polaczenie przewodu 8 z przestrzenia nad tlokiem 34 i ptrzestrzen ta nie otrzymuje juz sprezonego powietrza. Jednoczesnie zostanie ona polaczona z atmosfera, poniewaz istnieje wtedy komunikacja miedzy przewodem 31 a otworem 11 przez komore 25 i otwory 23 i 21.Przewód 32 jest wprawdzie polaczony z przewo¬ dem 9 za pomoca komory 27, ale poniewaz suwak 2 znajduje sie nadal w swoim dolnym skrajnym polozeniu, przewód 9, a tym samym i przestrzen pod tlokiem 34, nie otrzymuje sprezonego powie¬ trza. Tlok 34 znajduje sie pod dzialaniem samej sprezyny 39, która utrzymuje go, a z nim i tuleje 46x w polozeniu obojetnym. Dopiero gdy maszy¬ nista przesunie suwak 2 w jego górne skrajne po¬ lozenie, powietrze sprezone z przewodu 7 przez komore 6 przewodem 9 komora 27 i przewodem 32 przejdzie pod tlok 34 i przesunie go w górne skrajne polozenie. Tym samym wlaczone zostana zazebienia 44 i 48 sprzegla, odpowiadajace wla¬ sciwemu kierunkowi jazdy. PL