Patent dodatkowy do patentu nr 35582 Znane maszyny do sadzenia ziemniaków po¬ siadaja wady: sa przewaznie ciezkie, malo zwrotne w czasie pracy i wymagaja umiejetnej licznej obslugi. < Maszyna do sadzenia ziemniaków wedlug wy¬ nalazku posiada prosta i lekka budowe. Ma ona kosz na zapas ziemniaków. Kosz ten jest osa¬ dzony na osi dwóch bocznych kól, za pomoca których maszyna posuwa sie wzdluz zagonów, przeznaczonych na redliny.Maszyna wedlug wynalazku jest ulepszona maszyna do sadzenia ziemniaków wedlug pa¬ tentu nr 35582 i sklada sie z glównego kosza na ziemniaki oraz z pólkoszy do czynnego zapa¬ su ziemniaków.Na rysunku fig. 1 przedstawia maszyne we¬ dlug wynalazku w przekroju podluznym, fig 2 .*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wynalazku jest Roman Kulawinski. twórca — maszyne w przekroju poprzecznym, fig. 3 —- przekrój narzadu do samoczynnego kopania dolka w ziemi na ziemniak, fig. 4 — ten sam narzad widziany z góry i wreszcie fig. 5 —* przedstawia odmiane takiegoz narzadu, zwane¬ go dolownikiem.Glówny kosz 2 jest umocowany na ramie 1 podwozia i moze przechylac sie do tylu za po¬ moca segmentowych ramion 42 zarówno w celu opróznienia kosza z ziemniaków, jak i w celu umozliwienia dostepu do maszyny w razie ko¬ niecznosci przeprowadzenia remontu.Z przodu wozu do ramy 1 przytwierdzony jest zaczep 9, którego hak 58 jest regulowany sruba 52 do wysokosci zaczepu np. traktora.Od wewnetrznej strony kól 5 — 5 osadzone sa na osi 4 boczne tarcze zabierajace 6, mogace przesuwac sie poosiowo i ustawiac w miare szerokosci redlin, przeznaczonych do sadzenia ziemniaków. Do ramy 1 podwozia przymocowa-ne sa pólkosze 3, które takze mozna przesuwac i uzgadniac szerokosc ich- rozstawu z szerokoscia rozstawu tarcz zabierajacych 6— 6', obracaja¬ cych sie czesciowo w pólkoszach 3 — 3' razem z lapkami 30 oraz chwytakami 31, które samo¬ czynnie czerpia ziemniaki z zapasowych pól- koszy 3. Chwytaki 31 sa umocowane do bo¬ cznych tarcz 6 — 6' (fig. 1 i 2) i sa umieszczone po jednej stronie tarczy 6', a lapki 30, przytrzy¬ mujace pochwycony ziemniak, sa umieszczone z przeciwnej strony na tejze tarczy 6. Analogi¬ czne chwytaki i lapki sa umieszczone na dru¬ giej tarczy 6\ Sa one przymocowane symetry¬ cznie do wewnetrznej i zewnetrzej strony zabie¬ rajacych tarcz 6 i 6\ tak iz znajduja sie po jednej stronie tarcz na osi chwytaków i lapek po stronie przeciwnej. W ten sposób liczba ogól¬ na chwytaków i lapek na tarczach jest parzy¬ sta, a poza tym liczba ich jest zalezna od spo¬ sobu sadzenia ziemniaków w podluznych od¬ stepach na zagonie, to jest od zadanych odste¬ pów pózniejszych krzaków, biorac przy tym pod uwage obwód kól 5 — 5 wozu. Chwytaki 31 i lapki 30 (automaty) posiadaja te same elemen¬ ty, jakie sa opisane w patencie glównym, i dzia¬ laja przy obrocie tarcz 6 i 6' podobnie z ta tyl¬ ko róznica, ze w maszynie wedlug wynalazku sa one umieszczone na tarczach zabierajacych 6 i 6' po obydwóch ich stronach. Wskutek takiego ro¬ zmieszczenia chwytaków maszyna moze praco¬ wac co najmniej dwukrotnie szybciej niz ma¬ szyna opisana w patencie nr 35582.Ziemniak, uchwycony przez chwytak i lapke (automat) w pólkoszu 3, przy obrocie tarczy za¬ bierajacej 0 i 6' zostaje przeniesiony ponad ochraniacz 55 ziemniaków, przymocowany do pochylni pólkosza 3, po czym za pomoca znanej sprezyny chwytaka nastepuje zwarcie sie auto¬ matu, co jest równoznaczne z zaciskaniem uchwyconego ziemniaka w automacie. W dal¬ szym obrocie tarczy dolna lapka automatu tra¬ fia na wystep wylacznika 40 i w nastepstwie otwiera autómat-chwytak, zwalniajac przez to ziemniak, który wypada samoczynnie po zwol¬ nieniu go do przedniej czesci wylotu 29 ziemnia¬ ków, w którym jest umieszczona zastawka 27, która wypadniety ziemniak chwilowo zatrzymu¬ je w wylocie, aby w odpowiednim momencie, przy posuwaniu sie wozu naprzód po zagonie, otworzyc sie wahadlowo i wypuscic tenze ziem¬ niak do uprzednio wykopanego dolka. Zastawka 27 jest umieszczona w ten. sposób, ze zwalniajac jeden ziemniak wpadajacy do dolka przez odemkniecie sie, jednoczesnie zatrzymuje o pe¬ wien nioment pózniej spadajacy ziemniak z au¬ tomatu (chwytaka z lapka), umieszczonego po przeciwnej stronie tarczy zabierajacej 6 lub Z chwila gdy wylot 29 znajdzie sie w poczat¬ kowym miejscu wykopanego dolka, przelacznik 24, przy obrocie spowodowanym kolami 5 — 5, sprzegnietymi z glówna osia 4, na której umo¬ cowane jest glówne- zebate kolo 23 za po¬ moca lancucha „Galla" 46, obracajacego zebate kolo przelacznikowe 22, osadzone na tej samej osi, co i przelacznik 24 zastawek wylotowych w skrzynce trybowej 10, trafia na rolke 25 dzwigni zastawkowej. Dzwignia ta przez spe¬ cjalny swój wystep na pólobrocie cisnie z kolei za pomoca zlacza 28 zastawek i przesuwa oske kolankowa 26 zastawki 27 w poiozenie odwrotne.Ruch tej dzwigni otwiera wahadlowo zastawke 27, osadzona na tejze osce 26, i w ten sposób uwolniony ziemniak spada tuz przyziemi w do¬ lek, drugi zas ziemniak, jaki spadnie za mo¬ ment z uwolnionego chwytaka, umieszczonego z drugiej strony tarczy 6 wzglednie 6', bedzie przez zastawke 27 zatrzymany i uwolniony po¬ nad nastepnym dolkiem w chwili, gdy droga rolki 25 dzwigni zastawkowej po wystepie mi- mosrodowym przelacznika 24 bedzie ukonczona; bedzie to mialo miejsce w dalszym obrocie mi- inosrodowego przelacznika 24, a zastawki po¬ wróca do poprzedniej pozycji za pomoca spiral¬ nej sprezyny 56, sprzezonej ze zlaczem 28 i pól- koszami 3, co jest równoznaczne z otwarciem sie zastawki w drugim kierunku i wypuszcze¬ niem ziemniaka do nastepnego dolka w zago¬ nie. Zamiast sprezyny 56 moze byc, wedlug wy¬ nalazku, zastosowany inny mimosrodowy wy¬ lacznik w celu otwarcia zastawek w drugim kierunku, co uniezalezni dzialanie mechanizmu zastawkowego od sprezyny spiralnej 56, która moze czasami zawodzic. Praca zastawek jest zsynchronizowana z obrotem tarcz zabieraja¬ cych 6, - 6', jak z mechanizmem- dolowników, za pomoca kola zebatego 23 sprzezonego z ko¬ lem zebatym 22 przez lancuch „Galla" 46 oraz z osadzonym na tej samej osi 4 kola przeklad¬ niowego 21 i przelacznika 24 zastawek, przekar zujac dalej obrót na zebate kola 20, osadzone na wspólnej osi z ramieniem 19 dolownika.Wykopanie dolka przez mechanizm dolujacy odbywa sie przed wypadnieciem ziemniaka uwolnionego z wylotu 29, powstrzymywanego zastawka 27 i moze byc ewentualnie przyspie¬ szone lub opóznione za pomoca przekrecenia kola zebatego 20 lacznie z oska i ramieniem o kilka zebów w góre iub w dól, zaleznie od wymaganej szybkosci posuwu maszyny.Wytwarzanie dolka moze byc wykonywane sposobem dolkowania szpadelkowego (fig* 3) — 2 —lub dolownikiem klinowym (fig. 4), albo przy¬ rzadem pryzmowym, jaki podano w patencie nr 35582.Narzad dolujacy jest przymocowany do ramy 1 podwozia za pomoca ramion 11, zaopatrzo¬ nych w wywiercone boczne otworki dodatkowe do regulowania srubkami opuszczenia lub pod¬ noszenia lozysk 33 dolownika 12 do wysokosci osi 57 dolownika, z która to osia laczy sie re¬ gulacja glebokosci dolka. Na osi 57 sa nasadzo¬ ne ramiona 13 dolownika 12 w postaci dwóch plaskich ramion, umocowanych do osi 57 do¬ lownika za pomoca kanalu i klina w celu umoz¬ liwienia poosiowego przesuwania gniazd dolow¬ nika dla uzgodnienia odstepów sadzonych ziem¬ niaków w redlinach. Do ramion 13 dolownika 12 mozna„ przymocowac za pomoca sworznia 16, przechodzacego przez otwory w uchach ramie¬ nia 13 dolownika, dowolny inny dolownik, np. wykonany wedlug fig. 5; dolowniki te posiadaja odpowiednio wywiercone otwory, aby pasowaly do przekroju sworznia 16.Na tejze samej osi 57 umocowane jest stale ramie 17 dolownika, polaczone ze sruba przy¬ ciskowa 18, regulowana za pomoca specjalnego ramienia 19, posiadajacego trzy otwory o prze¬ kroju zaleznym od przekroju sworznia, nie uwi¬ docznionego na rysunku (fig. 1).Naped przekladniowy wraz z oskami jest wmontowany w skrzynke trybowa 10, przymoco¬ wana do poprzecznej belki 47, która z kolei jest przymocowana do ramy 1 podwozia.Praca dolownika odbywa sie w nastepujacy sposób. Z chwila ruchu maszyny po wlaczeniu jej mechanizmu dzwignia 38, kolo zebate 23, zamocowane na osi 4 i sprzegniete sprzeglami z kolami 5 — 5 za pomoca lancucha „Galla" 46, zostaja napedzane kola 22 i 21, osadzone na wspólnej osi wraz z przelacznikiem mimosrodo- wym do zastawek wylotowych, przekazujac obroty na kolo zebate 20, obracajac jednocze¬ snie ramie 19 dolownika 12. Przez polaczenie ra¬ mienia 13 sworzniami regulujacej sruby przy¬ ciskowej 18 z ramieniem 19 dolownika 12 i ra¬ mieniem 17, ruch obrotowy zamieniony na ruch posuwisty dziala na ramie 17, zmuszajac tym samym Os 57 do wykonywania czesci obrotów wahadlowych, a z nia razem' wykonuja ruchy wahadlowe ramiona 13 dolownika 12.Odpowiednie opuszczenie lozyska 33 dolowni¬ ka 12, jak i umieszczenie sworznia, nie uwi¬ docznionego na rysunku, w jednym z otworów ramienia 19 dolownika lacznie z posuwem ma¬ szyny pozwala osiagnac glebsze lub plytsze dol¬ ki i rózna dlugosc dolków, a takze stromosc sciany przedniej dolka w zaleznosci od gleby.W celu zapobiezenia ewentualnemu zepsuciu maszyny, np. w przypadku trafienia dolownika w czasie pracy na przeszkode, np. na kamien, dolownik 12 posiada ramie 13, szpadelek 54. sruby. 15, sprezyny 14 i sworzen 16 (fig. 3).Sruby regulujace zastawki 51, umieszczone w glównym koszu 2, maja przymocowane do swych dolnych konców zastawki 50, reguluja¬ ce samoczynny doplyw ziemniaków z glównego kosza 2 do pólkoszy 3 do pochylni 3' przez au¬ tomaty — chwytaki 30, 31 w obrocie z tarcza zabierajaca 6 — 5* i w dalszym obrocie zwal¬ niajacych je do wylotów z chwytaków za po¬ moca wylacznika 40.W celu zapobiezenia- wypadaniu ziemniaków z pólkoszy przymocowane sa zastawy 53 (fig. 1), do których przymocowane sa klapki 32, otwie¬ rane samoczynnie przez automaty (to jest chwytaki 30, 31). Zamykanie sie klapek 32 po¬ woduje samoczynnie nie uwidoczniona sprezyn¬ ka spiralna zalozona 4° klapy 32.Zasypywanie ziemniaków ziemia odbywa sie na tej samej zasadzie i w ten sposób, co w pa¬ tencie nr 35582, to jest za pomoca talerzy ob- sypnika 8 — 8, umieszczonych z tylu maszyny.Talerze te wylacza sie recznie za pomoca dzwi¬ gni 37.Wlaczanie i wylaczanie maszyny odbywa sie za pomoca dzwigni 38. Sprzegla kolowe sprze¬ gaja os 4 z kolami bieznymi 5 — 5.Zamiast samoczynnego doplywu ziemniaków z glównego kosza 2 do pólkoszy 3 mozna stoso¬ wac doplyw czesciowy, regulowany przez ob¬ slugujacego maszyne. W tym celu zamiast srub zastawkowych 51 i zastawek 49, 50, reguluja¬ cych wlot ziemniaków, mozna stosowac w dnie kosza 2 zwyczajne dwie zasuwki, odmykajace i zamykajace doplyw ziemniaków z kosza 2 do pólkoszy 3 w zaleznosci od potrzeby. PL