Wynalazek dotyczy urzadzenia regulujacego sa¬ moczynne sterowanie wlaczania biegów, zwlasz¬ cza w przekladniach pojazdów mechanicznych.W znanych urzadzeniach, regulujacych wlacze¬ nie biegów w zaleznosci od szybkosci samochodu, istnieje obawa, ze nawet przy malej nie zamie¬ rzonej zmianie ilosci obrotów podczas wlaczania biegów, np. biegu wyzszego, ciezarki regulatora powróca do pozycji poprzedniego (nizszego) biegu, wyprzegajac poprzez wodzik i drazek przelacza¬ jacy sprzeglo klowe w przekladni zebatej, przy czym w niektórych przypadkach moze nastapic ciagle wlaczenie i wylaczenie przekladni. Stan ten mozna przerwac jedynie przez zmiane doply¬ wu paliwa do silnika lub przez odpowiednia zmia¬ ne szybkosci pojazdu.Znane urzadzenia, uniemozliwiajace opisane wyzej zjawiska, sa w tym przypadku nie wystar¬ czajace, gdyz regulator, ze wzgledu na zmiany obrotów, zachodzace podczas wlaczania, ma zaw¬ sze moznosc znalezc sie po wlaczeniu biegu w po¬ zycji, która nie odpowiada wykonaniu wlaczenia biegu.Wynalazek usuwa te trudnosc, przewidujac urzadzenie hamujace, które w momencie wlacza¬ nia samoczynnie hamuje ruchy regulujace i na¬ stepnie po ukonczeniu wlaczania zwalnia je. We¬ dlug wynalazku hamulec ten uruchamiany jest, zwlaszcza w przekladniach hydraulicznych, cis¬ nieniem plynu, zaleznym od wlaczania przekladni.Pozadane po zakonczeniu wlaczenia biegu opóz¬ nienie zwolnienia wahadla jest wedlug wynalazku zapewnione przez spóznione zwolnienie ruchów regulujacych. Urzadzenie wedlug wynalazku po¬ siada stozek, bedacy pod dzialaniem sprezyny, który przez zapadki kulkowe hamuje ruch regu¬ latora odsrodkowego.- Ponadto hamulec zwalnia od wplywu bocznych sil hamujacych ciegla cie¬ zarka. Przy napedzie bez zmiany biegów hamulec jest zwolniony przez dzialanie tloka, znajdujacego sie pod cisnieniem plynu, który pokoriywujac opór sprezyny utrzymywany jest w swej krancowej po¬ zycji.Na rysunku przedstawiono schematycznie przy¬ klady wykonania wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia uklad, przy którym hamulec regula¬ tora umieszczony jest bezposrednio na trzonie cie¬ zarka, fig. 2 — uklad, przy którym hamulec dzia¬ la na cieglo regulujace, a fig. 3 — przekrój przez fig. 2 wzdluz linii A-A.W obudowie 1 urzadzenia umieszczone sa cie¬ zarki wlaczajace 2 regulatora, dzialajace przez tuleje prowadzaca 4 na sprezyne 5, oparta w obu¬ dowie. Trzon 7 laczy ciezarki regulatora 2 z tu¬ leja. Drazek 9 polaczony jest przegubowo z trzo¬ nem 7 dzwignia 8. Prowadzi ono do nie przed¬ stawionych blizej urzadzen wlaczajacych przekla¬ dni zebatej. Sam hamulec regulatora sklada sie ze stozka 10, umieszczonego w tulei 4, na którego obwodzie znajduja sie kule 11, utrzymywane w obudowie 1 i mogace poruszac sie az do zet¬ kniecia z tuleja 4. Stozek 10 polaczony jest trzo¬ nem 12 z tlokiem 14, prowadzonym w cylindrze 15. Sprezyna 16 utrzymuje przez tlok 14 i trzon 12 stozek 10 w stalym zetknieciu z kulami 11.W obudowie 1 przeprowadzony jest kanal 18 do doprowadzenia sprezonej cieczy do cylindra 15.Cala obudowa spoczywa w lozyskach 19 i 20 i na¬ pedzana jest albo silnikiem albo samochodem.Przedstawione na fig. 1 urzadzenie dziala w ten sposób, ze przy zmianie ilosci obrotów urzadzenia napedzajacego, a wiec przy zmianie szybkosci, ciezarki regulatora 2 wykonuja ruch w kierunku promieniowym i przez dzwignie 8 i drazek 9 przestawiaja urzadzenie sterujace w polozenie do zmiany biegu. Do chwili wlaczenia doprowadza sie kanalem 18 do cylindra 15 plyn pod cisnie¬ niem, który przeciwdzialajac sprezynie 16 przy¬ ciska tlok 14 w dól i zwalnia stozek 10 od naci¬ sku kul 11, wylaczajac tym samym dzialanie hamulca. Gdy jednak wlaczenie sie zaczyna za pomoca zwyklego rodzaju sterowania, zanika pa¬ nujace w cyfldndrze 15 cisnienie, tak ze tlok 1 U pod dzialaniem sprezyny 16 i sily odsrodkowej zostanie przesuniety na zewnatrz, a stozek 10 przycisnie kule 11 w ich prowadzeniu w obudo¬ wie 1 do tulei 4. Przez to zostanie zahamowany ruch trzona 7, tak ze od poczatku wlaczenia biegu regulator nie ulegnie przesunieciu nawet przy zmianie ilosci obrotów, a tym samym moze miec wplyw na sterowanie urzadzenia wlaczajacego biegi. Gdy po ukonczeniu zmiany biegu dopro¬ wadzi sie z powrotem plyn cisnieniowy kana¬ lem 18 do cylindra 15, to tlok 14 zostanie przesu¬ niety w dól, a hamulec zwolniony. Pozycja regu¬ latora odpowiada jeszcze wykonanemu wlaczeniu biegu i cale urzadzenie jest przygotowane do na¬ stepnej zmiany biegu.Fig. 2 przedstawia uklad, gdzie hamulec nie jest umieszczony bezposrednio na trzonie regulatora^ utrzymujacym ciezarki, lecz dziala na jedno z cie¬ giel, przenoszacych ruchy regulatora. Poszczegól¬ ne czesci otrzymaly te same znaki, co odpowiednie czesci fig. 1. W ukladzie tym ciezarki regulatora 2 przeciwdzialaja cisnieniu oliwy, doprowadzonej poprzez kanal 21 pod tlok 22. Obudowa 1 regula¬ tora spoczywa w lozyskach 19 i 20, W nierucho¬ mej czesci urzadzenia przewiduje sie ponadto cylinder 23, w którym prowadzony jest tlok 24, bedacy pod dzialaniem sprezyny 25.Kanal 26 prowadzi do cylindra 23. Tlok 24 po¬ laczony jest z wodzikiem 30, prowadzonym w nie¬ ruchomej czesci, np. pomiedzy szczekami 31 i 32, posiadajacym w wycieciu 27 powierzchnie 28 i 29 tak rozmieszczone, ze odleglosc ich zwieksza sie w kierunku osi cylindra 23. Czesc 33 sluzy do prowadzenia drazka 9 i jest odpowiednio do wyciecia 27 wykonana w tym koncu prosto¬ katnie. iGdy przy ukladzie wedlug fig. 2 i 3 nastapi zmiana ilosci obrotów regulatora, to ru¬ chy regulujace moga dopóty dzialac na sterowa¬ nie przekladni i spowodowac zmiane biegu, do¬ póki tlok 24 przez cisnienie plynu, doplywajacego kanalem 26 do cylindra 23, przeciwstawia sie dzialaniu sprezyny 25, przez co powierzchnie 28 i 29 na wodziku 30 nie zakleszczaja drazka 9 re¬ gulatora. W poczatku przelaczania biegu znika cisnienie plynu w kanale 26, a tym samym i w cylindrze 23, wobec czego sprezyna 25, dzia¬ lajac na tlok 24, przyciska wodzik 30 do plasz¬ czyzn zakleszczajacych drazek 9 regulatora.P/rzez to uniemozliwia sie dalsze przesuniecie drazka 9 powodowane nie zamierzonym waha¬ niem sie obrotów, zapewniajac prawidlowe wla¬ czanie biegów. Gdy po ukonczeniu wlaczenia biegu olej zostanie spowrotem doprowadzony do cylindra 23, zwalnia sie zakleszczenie drazka 9 i urzadzenie jest przygotowane do nastepnej zmiany biegu. PL