Wynalazek polega na samoczynnym "urzadze¬ niu do regulowania przekladni. Jest on szcze¬ gólnie przydatny przy zmiennych przekladniach samochodów ciezarowych. Znany tez jest wplyw oddzialywania samoczynnego regulatora na me¬ chanizm przesuwkowy, które to oddzialywanie jest zalezne od wplywów zewnetrznych. Na urzadzenie regulujace oddzialywuje z jednej stro¬ ny zmienna sila, zalezna od momentu obrotowe¬ go silnika, z drugiej zas zmienna sila, zalezna od szybkosci pojazdu.W znanych dotychczas urzadzeniach tego ro¬ dzaju nie mozna bylo jeszcze uniknac zupelnie tarcia, a tym samym dokladnego nastawienia przekladni, poniewaz przy tych urzadzeniach sily dzialaja przez system dzwigni. W ukladzie tym wystepuje tarcie, co przeszkadza dokladne¬ mu ustaleniu sie sil nastawiajacych.W szczególnosci znane sa urzadzenia sterujace, przy których sterowanie nastepuje pod wplywem dwóch dzialajacych na sprezyne sil przeciwnie skierowanych, z których jedna zalezy od momen¬ tu obrotowego silnika, a druga od szybkosci po¬ jazdu. Przy tym systemie sila oddzialywania re¬ gulatora odsrodkowego bez posrednictwa ukladu dzwigni dziala przeciw sile drugiej.Przy znanych urzadzeniach przesuwka jett jednak polaczona przez sprezyne z regulatorem odsrodkowym lacznie z druga sprezyna prze¬ ciwnie dzialajaca. Powoduje to niedokladne na¬ stawienie przekladni, oddzialywanie bowiem przesuwki jest opóznione lub przyspieszone w czasie wobec impulsów regulatora odsrodfce- wego, a przy tym moze zajac polozenie, które nie odpowiada dokladnie szybkosci pojazdu.W przeciwienstwie do tego wynalazek powoduje dokladna regulacje; kazdej szybkosci pojazdu odpowiada scisle okreslone polozenie przesuwki.Wynalazek polega ponadto na tym, ze prze¬ suwka polaczona jest z regulatorem odsrodko¬ wym bez posrednictwa sprezyny. Wynalazek przewiduje dalej, ze przesuwka sklada sie ze sprezyn srubowych, wstawionych jedna w dni- ga, o róznej dlugosci i o tej samej osi etyli z tzw. „pakietu sprezyn". Tego rodzaju „pakiety sprezyn" znane sa w postaci sprezyn zawiefzenian -Jazdach, a nie jako przesuwki, wlaczajacc i wylaczajace przekladnie.Takie urzadzenie znane jest przy samoczyn¬ nych przekladniach o wzrastajacej stopniowo szybkosci ruchu przesuwki. Przy tym jednak stosowane sa sprezyny, lezace obok siebie. ' Przy znanych urzadzeniach sily nie moga byc przeto przenoszone bez tarcia, co jest mozliwe przy zastosowaniu „pakietu sprezyn**.Nastepnie wynalazek przewiduje zastosowanie dzwigni recznej, za pomoca której mozna dowol¬ nie regulowac naoed przekladni. W przeciwien¬ stwie do znanych urzadzen dzwignia pomyslana jest w tym przypadku w ten sposób, ze przy wylaczaniu przekladni musi byc przezwyciezone dzialanie regulatora. W ten sposób unika sie raptownego i ostrego zahamowania.Urzadzenie to jest przystosowane do prze¬ kladni lekko chodzacych, podczas gdy znane urzadzenia moga byc stosowane tylko do okreslo¬ nych przekladni, pracujacych przy pomocy na¬ cisku.Na rysunku przedstawiono schematycznie trzy rozwiazania urzadzenia sterujacego przekladnie, przy czym fig. 1 przedstawia zasade wynalazku.(Przesuwka w najprostszym przypadku stano¬ wi sprezyne srubowa I. Jest ona przymocowana na jednym koncu do uchwytu 2, a na drugim do uchwytu 3. Na sprezyne dzialaja dwie zmienne sily. Sily dzialajace na sprezyne sa oznaczone strzalkami 6 i 7. Na przyklad zmienna sila 6 mo¬ ze byc zalezna od momentu obrotowego silnika, podczas gdy zmienna sila 7 zalezna jest do szyb¬ kosci pojazdu.Na przesuwke 1 dzialaja dwie sily 6 i 7 i dla przeniesienia ich na sprezyne nie trzeba stoso¬ wac zadnych dzwigni majacych naturalnie staly punkt obrotu, w którym wystepowalaby sila tarcia. Obie zmienne sily 6 i 7 dzialaja, jak wi¬ dac na fig. 1, na przesuwke 1 i musza byc prze¬ ciwnie skierowane. Linia dzialania tych dwóch sil musi pokrywac sie z osia sprezyny 1.Cyfry i odpowiadajace im kreski na dolnej czesci fig. 1 oznaczaja polozenie przesuwki przy wlaczaniu róznych przekladni w skrzynce biegów. Na podanym przykladzie wlaczony jest bieg drugi i zaleznie od tego, która z sil dzia¬ lajacych 6 lub 7 przewazy, w przypadku zmien¬ nych warunków jazdy wlaczony zostanie bieg pierwszy lub trzeci.Stale sprezyny i napiecie wstepne musza byc tak dobrane, aby przy biegu jalowym narzad * nastawil przekladnie na bieg I.Wobec tego, ze jedna z sil dzialajacych pro¬ porcjonalna jest do kwadratu szybkosci samo¬ chodu, a druga proporcjonalna do szybkosci, konieczne staje sie zastosowanie kilku sprezyn, wstawionych jedna w druga (tzw. „pakiet spre¬ zyn**).Fig. 2 przedstawia rozwiazanie omawiane po¬ wyzej z zastosowaniem „pakietu sprezyn** przy czym liczba potrzebnych sprezyn równa jest liczbie biegów w skrzyni przekladniowej minus jeden.Fig, 3 przedstawia schematycznie calosc urza¬ dzenia sterujacego o dwóch sprezynach 1 i 10, a wiec przystosowanego do przekladni trzy- biegowej.Na talerzyk 2 sprezyny dziala koniec dzwigni pedalu przepustnicy lub pompy wtryskowej. Na przeciwny talerzyk 3 sprezyny oddzialywuje re¬ gulator odsrodkowy 16, napedzany od narzadu zwiazanego z kolami pojazdu. Dla recznego ste¬ rowania przekladni przewidziana jest dzwignia 2U, która nastawia zderzak 29, ograniczajacy przesuw narzadu nastawiajacego 22. Dzwignia reczna daje moznosc ograniczania od góry wla¬ czonych biegów, nie wylaczajac urzadzenia sa¬ moczynnego, co moze byc bardzo korzystne przy jezdzie w terenie górzystym. PL