Elektryczne zlacze szynowe wykonuje sie zwyk¬ le za pomoca miedzianego kabla, zaopatrzonego w koncówki, które przymocowuje sie do szyn badz mechanicznie, badz tez przez lutowanie lub spawanie przy uzyciu metalu dodatkowego.Mechaniczne sposoby laczenia wykazuja te wade, ze odnosne zlacza nie sa trwale, gdyz pod wplywem ruchów szyn i zmian temperatury roz¬ luzniaja sie z biegiem czasu. Ponadto sa niedo¬ godne równiez pod wzgledem elektrycznym, gdyz opornosc zlacza zwieksza sie z biegiem czasu na skutek utleniania sie i zanieczyszczania po¬ wierzchni stykowych. Jesli chodzi o zlacza, wy¬ konane przez lutowanie lub spawanie, to jakosc ich zalezy w duzej mierze od zrecznosci i staran¬ nosci wykonawcy; poza tym tego rodzaju zlacza wykazuja te wade, ze duze ilosci ciepla, doprowa¬ dzane do kabla miedzianego przy lutowaniu lub spawaniu, powoduja zmiane struktury krysta¬ licznej miedzi, powodujaca oslabienie metalu w miejscu nieco oddalonym od koncówki, co po¬ ciaga za soba wypadki zlamania kabla w tych miejscach pod dzialaniem ruchów szyn.W mysli wynalazku wad tych unika sie przez zastosowanie miedzy kablem a szynami metalo¬ wego narzadu laczacego w ksztalcie czopa. Tego rodzaju narzad laczacy, odpowiednio wykonany, mozna przypawac maszynowo do szyny bez uzy¬ cia metalu dodatkowego, przy czym przypawanie to da sie uskutecznic • znacznie szybciej niz w przypadku spawania recznego, a ponadto jakosc zlacza nie zalezy w tym przypadku od zrecznosci i starannosci spawacza.Na rysunku uwidoczniono przyklad wykonania przedmiotu wynalazku, przy czym f g. 1 przedsta¬ wia zlacze wedlug wynalazku w widoku z boku, fig. 2 — przekrój czesci zlacza, uwidocznionego na fig. 1 przed przypawaniem do szyn, fig. 3 —widok boczny innej postaci zlacza wedlug wyna¬ lazku, fig. 4 — przekrój zlacza wzdluz osi IV —' IV na fig. 3 przed przypawaniem go do szyn, fig. 5 — widok z góry trzeciej postaci zlacza wedlug wynalazku, równiez przed przypawaniem go do szyn, a fig. 6 — sposób przypawania zlacza wedlug wynalazku do szyn.Zlacze wedlug fig. 1 i 2 sklada sie z narzadu laczacego 1 w ksztalcie czopa, z kabla 4, wykona¬ nego z miedzianej zyly, oraz z nasunietych na konce kabla nasadek 3 w ksztalcie tulejek, przy- lutowanych do kabla i zacisnietych na nim przez wykonanie przewezenia 5, przeciwdzialajacego przenoszeniu ruchów zyly do wnetrza nasadki.Kazda nasadka 3 jest osadzona i zalutowana w wydrazeniu 2 narzadu laczacego 1, przy czym os tego wydrazenia jest prostopadla do osi na¬ rzadu laczacego. Narzady laczace wykonuje sie najczesciej ze stali, chociaz mozna je równiez wykonywac z innych metali, np. z miedzi. Rów¬ niez kabel moze byc wykonany nie z miedzi, lecz z innego metalu, np. z aluminium, o ile jnozna zadowolic sie gorsza przewodnoscia elektryczna tego metalu.Koniec narzadu laczacego 1, który ma byc przypawany do szyny, jest zaopatrzony w wykrój 6, zawierajacy ziarnisty lub sproszkowany topnik 9 i. zamkniety stozkowatym kapturkiem metalo¬ wym 7 . przytaymywanyim wewnetrznym wyste¬ pem obrzeza 8 wydrazenia. Topnik ma w tym przypadku zadanie podobne, jak otulina na zwyk¬ lej elektrodzie spawalniczej, to znaczy ulatwia zaplon luku przy spawaniu, stabilizuje luk, wy¬ tworzony miedzy szyna a koncem narzadu lacza¬ cego, ochrania spoine od utleniania, a w razie potrzeby wytwarza równiez dodatkowe ilosci ciepla.Nasadki 3 mozna ewentualnie pominac; w tym przypadku wlutowuje sie konce kabla bezposred¬ nio do narzadów laczacych I, jak to uwidoczniono na fig. 3 i 4. W celu zapobiezenia narazeniu sa¬ mego kabla na naprezenia zginajace w miejscu zamocowania, otwór JO przewierca sie na wylot przez narzad laczacy, na skutek czego wystepuje tu wieksza powierzchnia osadzenia miedzy kab¬ lem a narzadem laczacym.Zlacza wedlug fig. 1 — 4 sa tak uksztaltowane, ze moga byc przypawane do jednej strony glówki szyny, przy czym osie narzadów laczacych 1 sa polozone poziomo, a sam kabel lezy w plaszczyz¬ nie pionowej, równoleglej do toru. W niektórych okolicznosciach, zwlaszcza w przypadku dluz¬ szych kabli, moze okazac sie celowe przypawanie narzadów laczacych do dolnej powierzchni glówki szyny. W takich przypadkach stosuje sie zlacze, uwidocznione na fig. 5, w którym os wydrazenia 11 do osadzenia konca kabla pokrywa sie z osia narzadu laczacego 1.Zlacza, które maja byc przypawane do stopki lub glówki szyny, moga byc rozwiazane w mysl jednego z wariantów, uwidocznionych na rysun¬ ku.Przypawanie zlaczy do szyn mozna przeprowa¬ dzac za pomoca dowolnej maszyny spawalniczej, przy czym sposób postepowania jest uwidocznio¬ ny na fig. 6. Narzad laczacy 1 wprowadza sie do otworu rury 13 uchwytu w ksztalcie pistoletu, rozcietej w poblizu wylotu w celu ulatwienia wsuniecia nasadki 3. Pistolet spawalniczy jest zaopatrzony w przewód, doprowadzajacy prad elektryczny, wlaczany i wylaczany za pomoca wylacznika, uruchamianego jezyczkiem spusto¬ wym pistoletu. Czas trwania spawania reguluje sie oddzielnym regulatorem czasowym, polaczo¬ nym z pistoletem spawalniczym. Na narzad lacza¬ cy 1 nasuwa sie pierscien 15 z ogniotrwalego materialu ceramicznego, spelniajacy role formy do stopionego w czasie spawania metalu. Narzad laczacy, osadzony w uchwycie pistoletu spawal¬ niczego, przyciska sie jego stozkowatym kaptu¬ rem metalowym do szyny 12, wlacza sie prad, przy czym powstajacy miedzy narzadem lacza¬ cym a szyna luk elektryczny roztapia przedni koniec narzadu laczacego, który zostaje w ten sposób przypojony do szyny na calym swym przekroju. Po ukonczeniu spawania regulator czasowy samoczynnie wylacza prad, po czym od¬ dala sie pistolet spawalniczy od narzadu laczace¬ go, a pierscien 15 zdejmuje sie przez jego rozbi¬ cie.Przy tego rodzaju spawaniu doprowadza sie do szyny stosunkowo mala ilosc ciepla, które na skutek tego zostaje bardzo szybko odprowadzone od miejsca spawania, co moze spowodowac zahar¬ towanie szyny w tym miejscu, zwlaszcza w przy¬ padku, gdy zawartosc wegla w tworzywie szyn jest znaczna. W celu unikniecia tego korzystne jest dodatkowe podgrzewanie miejsca spawania.Celowe jest stosowanie do spawania podwój¬ nego pistoletu spawalniczego, za pomoca którego mozna jednoczesnie przypawac do stykajacych sie ze soba konców szyn obydwa narzady laczace kabla. Przy oddzielnym przypawaniu narzadów laczacych nalezy przymocowywac do nich kabel dopiero po przypojeniu obydwóch narzadów do szyn. W przypadku podwójnego pistoletu mozna zuzytkowac do lutowania cieplo, doprowadzone do szyny przy dodatkowym jej podgrzewaniu.Wystarczy wówczas wprowadzic koniec kabla, zaopatrzony w topnik i lut, do narzadu laczacego, — 2 —po czym przylutowanie nastepuje samoczynnie.Mozna poza tym wykonac polaczenie kabla z na¬ rzadem laczacym za pomoca srub, klinów lub nitów.Zamiast spawTania lukiem elektrycznym mozna zastosowac spawanie oporowe, dociskajac moc¬ niej narzad laczacy do szyny podczas spawania.W tym przypadku topnik staje sie zbedny. Wy¬ starczy stozkowe zaostrzenie narzadu laczacego na koncu, który ma byc przypawany do szyny.W pewnych przypadkach mozna taki uproszczony narzad laczacy zastosowac równiez przy spawa¬ niu lukiem elektrycznym. PL