W napedach pojazdów mechanicznych, w któ¬ rych uzywana jest przekladnia hydrauliczna, dazy sie do tego, aby przekladnie hydrauliczna chlo¬ dzic ciecza, zawarta w oslonie przekladni. Przy przekladniach hydraulicznych o zamknietym obiegu cieczy, dla których wynalazek jest prze¬ widziany, zastosowanie urzadzenia chlodzacego jest szczególnie korzystne, poniewaz olej uzywany w przekladni moze osiagac stosunkowo wysoka temperature (okolo 200° C).Zastosowanie urzadzenia chlodzacego pozwala przenosic duze moce przy niewielkich wymiarach przekladni hydraulicznej. Dla utrzymania górnej granicy temperatury ogrzania oleju stosowane sa czesto termostaty regulujace. Sluza one do wska¬ zywania temperatury cieczy w przekladni oraz moga sluzyc do sterowania poszczególnych prze¬ biegów, jak np. do regulowania doplywu paliwa do silnika napedzajacego, w zaleznosci od stanu temperatury przekladni. Termostat regulujacy temperature umieszczono w cieczy przekladni.W wynalazku zaklada sie. ze przy przekladni hydraulicznej nie celowe jest regulowanie zwiek¬ szajacej sie temperatury czynnika bezposrednio w zaleznosci od temperatury czynnika (oleju) w przekladni, jak czyniono to dotychczas, lecz wykorzystuje sie szczególne zalety przekladni z zamknietym obiegiem hydraulicznym, bez do¬ stepu powietrza. Przy regulacji przyrostu ciepla wykorzystuje sie zdolnosc przejmowania ciekla calego urzadzenia chlodzacego. W tym przypadku czynnik roboczy (olej) moze osiagnac dosc wyso¬ kie temperatury, które dotychczas byly uwazane za niedopuszczalne, poniewaz w dotychczasowych rozwiazaniach przekladni hydraulicznych przy dosc wysokiej temperaturze zagrzania i nastepnie zmieszania sie oleju z powietrzem nastepuje bar¬ dzo szybki rozpad oleju. W wynalazku przyrost ciepla jest zmniejszany samoczynnie przez urza¬ dzenie regulujace temperature w zaleznosci od najwyzszej temperatury dopuszczalnej czynnika chlodzacego, skutkiem umieszczenia termostatu w komorze chlodzacej ciecz przekladni hydrau¬ licznej. Dzieki temu urzadzeniu wedlug wyna-¦/.Ik.: lazku przekladnia moze przez dluzszy okres czasu przenosic moc znacznie wieksza od mocy trwalej, dla której zostala zbudowana.W znanych dotychczas rozwiazaniach nawet krótkotrwale przeciazenie przekladni powoduje skutkiem silnego rozgrzania rozpad oleju i w na¬ stepstwie powazne zaklócenia w pracy prze¬ kladni. Wedlug wynalazku czynnosc regulacji temperatury nastepuje wtedy, gdy przekladnia ogrzeje sie do temperatury, której przekroczenie nie jest dopuszczalne ze wzgledów bezpieczen¬ stwa. Zastosowanie niniejszego wynalazku nie odnosi sie tylko do przekladni hydraulicznych, chlodzonych bezposrednio ciecza zawarta w oslo¬ nie przekladni, ale moze miec równiez zastoso¬ wanie przy innych rodzajach przekladni, w któ¬ rych chlodzenie oleju odbywa sie za pomoca ukladu chlodzacego, znajdujacego sie poza obu¬ dowa przekladni. W tyim przypadku obieg oleju powinien odbywac sie bez dostepu powietrza.Aby umozliwic odpowiednie przelozenie mie¬ dzy termostatem normalnego typu o malej sile nastawczej a drazkiem sterujacym doplyw paliwa do silnika, przewidziany jest miedzy tym czujni¬ kiem a drazkiem sterujacym serwo-mechanizm.Przy wiekszej odleglosci miedzy czujnikiem cieplnym a urzadzeniem „serwo", korzystnym jest polaczyc czujnik z urzadzeniem „serwo" w sposób hydrauliczny np. za pomoca cieczy zamknietej w przewodzie pomiedzy dwoma tlokami.Na rysunku przedstawiono schematycznie przy¬ klad rozwiazania wynalazku, czesciowo w prze¬ kroju. Przekladnia hydrauliczna 2 jest napedzana przez silnik spalinowy 1: Komory robocze 3 prze¬ kladni hydraulicznej sa otoczone przez komory chlodzace 4. Czesc zewnetrzna 6 obudowy 5 jest polaczona za pomoca przewodu 7 z komora chlo¬ dzaca 4 przekladni Termostat 8 jest tak umiesz¬ czony, ze jego trzonek 10 wystaje z obudowy 5.Urzadzenie „serwo" znanego rodzaju sklada sie z suwaka sterujacego 12 i tloka przesuwnego 13.Suwak sterujacy 12 umieszczony jest suwliwie w tloku przesuwnym i znajduje sie pod dziala¬ niem sprezyny 14. Suwak posiada wyzlobienie 17. otwory odpowietrzajace 15, z którymi laczy sie kanal odpowietrzajacy 16. W tloku przesuwnym znajduje sie rowek pierscieniowy 18 polaczony przez otwór poprzeczny 19 z wyzlobieniem 17 su¬ waka sterujacego. Kanal 20 w tloku prowadzi do komory 22. Podobnie kanal 21 prowadzi do ko¬ mory 23. Przewód 29 sluzy do doprowadzenia czynnika przenoszacego cisnienie do rowka pier¬ scieniowego 18 w tloku 13. Komory chlodzace 4 przekladni 2 sa polaczone przewodem 33 i komora 6 przez przewód 32 z ukladem chlodzacym silnika spalinowego. Tlok 13 jest polaczony za pomoca preta 24 z krzywka sterujaca 25, która moze sie wychylac dokola punktu zamocowania 26. Po po¬ wierzchni krzywki sterujacej slizga sie waleczek 27. Waleczek przymocowany jest do drazka 28 sterujacego doplyw paliwa i przyciskany za po¬ moca sprezyny 30 do powierzchni krzywki steru¬ jacej. Drazkiem 28 uruchamiana jest przepust- nica 31, która przy przekreceniu zgodnym z ru¬ chem wskazówek zegara dlawi doplyw mieszanki do silnika spalinowego. Przepustnica moze byc równiez uruchamiana za pomoca dzwigni recznej 34 przez kierowce pojazdu mechanicznego. Dzwi¬ gnia 34 posiada segment z wycieciem 36 dla usta¬ wienia jej podczas biegu luzem silnika. W naryso¬ wanej pozycji urzadzenia przyjeto, ze temperatura w komorze 6 obudowy; 5 napelnianej ciecza chlo¬ dzaca przekladnie hydrauliczna nie jest wyzsza od temperatury dozwolonej. Wówczas trzonek 10 czuj¬ nika cieplnego cofa sie do wnetrza, tak, ze suwak sterujacy 12 jest przyciskany za pomoca sprezyny 14 do dna cylindra 11. Przy tym czynnik przeno¬ szacy cisnienie podaza z wyzlobienia 17 za po¬ moca kanalu 21 do komory 23. W tym przypadku tlok 13 znajduje sie w polozeniu skrajnym. Przy tej pozycji urzadzenia kierowca moze za pomoca dzwigni recznej 34 poruszac przepustnica od po¬ zycji zamkniecia przelotu do calkowitego otwar¬ cia. Przy przekroczeniu dozwolonej temperatury trzonek 10 termostatu 8 naciska na suwak regu¬ lujacy 12, przesuwajac go troche w lewo. Przez to czynnik przenoszacy cisnienie podaza z wyzlo¬ bienia 17 przez kanal 20 do komory 22, tak, ze tlok 13 zostanie przesuniety w lewo. Sila przesu¬ wajaca tlok 13 jest zalezna od dzialajacego cis¬ nienia i od wielkosci czynnego pola tloka. Przy ruchu tloka 13 w lewo krzywka sterujaca 25 jest obracana za pomoca preta 24 przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, dokola punktu obrotu 26, co powoduje przesuniecie drazka 28, zwiazanego z waleczkiem 27 i przymykanie sie przepustnicy 31, przy czym dzialanie to jest przeciwne oddzia¬ lywaniu sprezyny 30. Tlok 13 porusza sie z su¬ wakiem sterujacym 12 do chwili, gdy czynnik przenoszacy cisnienie podaza kanalem 20 do ko¬ mory 22, czyli gdy ruch czynnika ustaje.Gdy tlok 13 znajduje sie w lewej pozycji usta¬ wiajac przepustnice 31 mniej wiecej tak, jak przy biegu luzem i wraz z suwakiem sterujacym 12 pozostaje w tej pozycji tak dlugo, dopóki tempe¬ ratura czynnika chlodzacego nie spadnie ponizej dozwolonej wartosci. Temperatura obniza sie skutkiem dlawienia doplywu paliwa do silnika spalinowego i trzonek 10 termostatu cofa sie.Wówczas sprezyna 14 moze przesunac suwak ste¬ rujacy 12 w prawo, zas kanal 21 zostaje pola¬ czony z wyzlobieniem 17. Kanal 20 i komora 22 jest odpowietrzona przez kanal 16. Czynnik prze¬ noszacy cisnienie podaza wtedy do komory 23 2 —i wprawia tlok 13 w ruch zgodny z przesuwaniem «ie suwaka regulujacego 12 na prawo, co powo¬ duje wychylenie sie krzywki sterujacej 25 w kie¬ runku zgodnym z ruchem wskazówek zegara.Drazek 28 przy powyzszym ruchu ukladu zwie¬ ksza doplyw paliwa do silnika otwierajac prze- pustnice. PL