PL35342B1 - - Google Patents

Description

Fenol wydzielany ze smól otrzymywanych przy suchej destylacji wegla kamiennego w wy¬ sokich temperaturach, np. ze smól koksowni¬ czych lub gazowniczych, pochodzi, jesli brac scisle, nie tylko bezposrednio ze smoly wegla kamiennego lecz z trzech róznych zródel. Po¬ chodzi on z samej smoly wegla kamiennego, z benzenu surowego lub z produktu wstepnego wytwarzanego przez wyplukiwanie gazu koksow¬ niczego lub swietlnego olejem pluczkowym i na¬ stepujaca po tym destylacje tegoz oleju i wre¬ szcie z wód amoniakalnych, z których ze wzgle¬ dów zdrowotnych nalezy usunac fenol przed spuszczeniem ich do scieków.Fenole, pochodzace z tych trzech róznych zró- del^ sa w istocie swej identyczne i pod wzgledem jakosci równowartosciowe. Wszystkie te fenole przerabia sie wiec razem i daja one bez wzgledu na to, czy sa obrabiane pojedynczo, czy razem w mieszaninie, produkty równowartosciowe.Najdonioslejsza wlasciwosc tych fenoli, której dzis wiekszosc konsumentów przypisuje najwiek¬ sza wartosc, polega miedzy innymi na tym, aby wykazywaly one rozpuszczalnosc klarowna w rozcienczonym lugu sodowym.Równiez fenole ze smoly, otrzymywanej przy wytlewaniu wegla brunatnego, sa zawarte nie tylko w samej smole, lecz i w pozostalych pro¬ duktach wytlewania wegla brunatnego. Przy smole, otrzymywanej przez wytlewanie wegla brunatnego w stosunku do smoly z wegla ka¬ miennego, sprawa komplikuje sie o tyle, ze z wy- * tiewaniem wegla brunatnego jest polaczone uwo¬ dornianie smoly.W produktach wytlewania wegla brunatnego fenol jest zawarty w smole wlasciwej, w gazie, ewentualnie w benzynie uzytej do plukania tego gaizu i wreszcie w wodzie otrzymywanej przy wytlewaniu. Do produktów tych nalezaloby ewen¬ tualnie doliczyc srodkowa frakcje uwodornionej smoly wegla brunatnego zawierajaca fenolei wreswrje wody tak zwane uwodornione, tworza¬ ce sie przy uwodornianiu smoly. ,.Fenole sa-^wytwarzane tylko w poszczególnych przypadkach specjalnych przez bezposrednia przeróbke wegla brunatnego^ w wiekszosci jed¬ nak przypadków wydziela sie je dopiero ze srod¬ kowych frakcjii produkitjów uwodornienia smoly, przy czym oczyszcza sie je. w pewnym stopniu juz podczas uwodorniania i wskutek tego sta¬ nowia one bezposrednie materialy wyjsciowe; smól wegla brunatnego nie bierze sie wiec pod uwage.Do bezposrednich materialów wyjsciowych otrzymywanych przy wytiewaniu wegla brunat¬ nego, kjtfóre tu wchodza w gre, naleza przede wszystkim fenole otrzymywane z benzyny, wy¬ twarzanej przez wytlewanie wegla, i fenole z wód uwodornionych, które otrzymuje sie jed¬ noczesnie przy tym sposobie. Z tych wód uwo¬ dornienia przed spuszczeniem ich do scieków wylugowuje «ie fenole za pomoca benzyny z we¬ gla brunatnego.Benzyne z wegla brunatnego i benzyne, slu¬ zaca do eksljrakcji fenoli z wód uwodornionych, laczy sie ze soba i fenole otrzymuje sie przez ekstrakcje lugiem sodowym, podobnie jak przy smole z wegla kamiennego. Natomiast fenole z wód otrzymywanych przy wytiewaniu wydzie¬ la sie za pomoca benzenu, fosforanu, trójkrezy- lu, przegrzanej pary wodnej lub octanu buty- lowego.Wspomniany ostatnio sposób jest najwazniej¬ szy, gdyz umozliwia jednoczesne otrzymywanie fenoli dwuwartosciowych towarzyszacych stale jednowartosciowym fenolom wegla brunatnego, np. pirokatechiny i jej homologów. Z mieszaniny fenoli fenole jednowartosciowe daja sie latwo oddzielic przez destylacje frakcyjna, poniewaz temperatury wrzenia obu rodzajów fenoli róz¬ nia sie znacznie.Miedzy fenolami surowymi pochodzacymi z obu róznych zródel, mianowicie z benzyny z wegla brunatnego i wód wytlewania, istnieje jednak pewna róznica.Fenole wystepujace w produkcie surowym, bez wzgledu na to czy pochodza z benzyny, czy z wód wytlewania, nie rozpuszczaja sie w roz¬ tworach wodorotlenków potasowcowych prze¬ zroczyscie, lecz tworza roztwory metne.Podczas gdy fenole, otrzymywane z wód wy- tlewanda przez wielokrotne rozpuszczanie w lu¬ gu sodowym, klarowanie za pomoca pary wod¬ nej i osadzanie dwutlenkiem wegla (wedlug sposobów stosowanych do smoly z wegla ka¬ miennego) daja sie otrzymywac w postaci daja¬ cej roztwory przezroczyste, to fenole, otrzymy¬ wane z produktu wytlewania wegla brunatnego ekstrahowane za pomoca benzyny z wegla bru¬ natnego nadspodziewanie nie daja roztworów przezroczystych. Wszelkie wysilki, w celu oczy¬ szczenia tych jednowartosciowych fenoli przez wielokrotne rozpuszczanie w lugu sodowym i klarowanie otrzymanych tak fenolanów za¬ wodza. Fenole te w postaci fenolanów rozpu¬ szczaja sie metnie nawet wówczas, gdy prace prowadzi sie tym sposobem nadzwyczaj staran¬ nie i nie poddaja sie w sposób niezrozumialy zreszta tej wypróbowanej metodzie. Im inten¬ sywniej i staranniej przeprowadza sie to klaro¬ wanie stosujac jednoczesnie bezposrednia lub posrednia pare wodna* to jest bardziej zageszcza¬ jac Toztwór fenolanów lub podwyzszajac tempe¬ ratury klarowania za pomoca pary, tym met- niejsze roztwory daja fenole.To niespodziewane zjawisko mozna wytluma¬ czyc obecnoscia w roztworze fenoianu pewnych substancji bezpostaciowych. Substancje te prze- chodza do roztworu z benzyny surowej i przy wzrastajacym stezeniu roztworów poddawanych klarowaniu lacza sie jeszcze mocniej.Próbowano wobec tego zmienic charakter bez¬ postaciowy tych zanieczyszczen tak, aby zacho¬ wywaly 6ie one jak oleje obojetne, które mozna usunac w sposób najprostszy przez klarowanie lugu para wodna, tak jak usuwa sie lugi fenola- nowe ze smoly wegla kamiennego.Stwierdzono, ze cel ten mozna osiagnac, skoro lugi podlegajace klarowaniu poddac umiarkowa¬ nemu utlenianiu za pomoca powietrza. Fenole rozpuszczone w lugu pozostaja przy tym nie¬ zmienione, natomiast bezpostaciowe substancje zanieczyszczajace ulegaja przemianie na oleje obojetne, które nie wykazuja wzgledem lugu szczególnego powinowactwa.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze surowe roztwory fenolanów, otrzymywane przez wylugowywanie benzyny wytlewanej z wegla brunatnego, traktuje sie przede wszystkim go¬ raca para wodna, aby je uwolnic od olejów ulatniajacych sie latwo z para wodna. Ilosc tych olejów wynosi 1% i wiecej. Wystarczy tu uzycie pary wodnej o niskim cisnieniu, przy czym te pare wodna przepuszcza sie w sposób przery¬ wany lub ciagly, w przeciwpradzie do lugu do¬ póty, az skropliny wykaza brak spostrzegalnych ilosci olejów. W roztworze fenolanów nie zacho¬ dza przy tym zadne zmiany tak pod wzgledem stezenia, jak i skladu, gdyz przy tym zabiegu usuwa sie z lugu tylko znaczniejsza czesc lot¬ nych zanieczyszczen oleistych. Nastepnie lug fe- nolanowy ogrzewa sie do temperatury 105° C i przepuszcza przez niego dokladnie rozproszone - 2 -powietrze gorace dopóty, az z lugu oddestyluje okolo 15% wody i stezenie jego .podwyzszy sie 0 tyle, iz poczatkowa gestosc roztworu z 1,14— 1,15 w temperaturze 20° C wzrosnie w przybli¬ zeniu do 1,22. Przy tym umiarkowanym utlenia¬ niu zuzywa sie. okolo 75 m^ powietrza na 1 m3 lugu, przy czym ilosc powietrza zalezy od« dokladnosci rozproszenia powietrza w cieczy.Podczas utleniania lugu fenolanowego powie¬ trzem odpedza sie z tego lugu okolo 0,1%, a co najwyzej 1,25% lotnych olejów obojetnych. Oleje te tworza sie jako produkt utleniania zanieczy¬ szczen bezpostaciowych, które przed utlenieniem z takim uporem pozostawaly w lugu i nie da¬ waly usunac sie za pomoca znanych srodków.Lug poddany utlenianiu jest przezroczysty i wydzielone zen fenole rozpuszczaja sie w roz¬ cienczonym lugu sodowym dajac roztwory calko¬ wicie przezroczyste. Lug fenolanowy po utlenie¬ niu doprowadza sie przez dodanie okolo 15% wody destylowanej do jego pierwotnego steze¬ nia, to jest stezenia, jakie wykazywal lug przed utlenianiem. Nastepnie lug fenolanowy traktuje sie, jak zwykle, a mianowicie dwutlenkiem we¬ gla, przy czym fenolany rozpadaja sie na wolne fenole i weglan sodu. Otrzymywane w ten spo¬ sób fenole przerabia sie na produkty koncowe w sposób zwykle stosowany do obróbki smól z wegla kamiennego. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób otrzyimyrwania fenoli rozpuszczalnych przezroczyscie w rozcienczonych roztworach wo¬ dorotlenków potasowcowych i otrzymywanych z rozttoworów fenolanowych wytwarzanych z su¬ rowych smól i produktów wytlewania, znamien¬ ny tym, ze przez roztwór fenolanowy o gestosci 1,14—1,15 w temperaturze 20° C przepuszcza sie najpierw pare wodna, az do odpedzania latwo lotnych olejów obojetnych, a nastepnie w tem¬ peraturze powyzej 100° C przepuszcza gorace, dokladnie rozproszone powietrze dopóty, az z roztwomi tego oddestyluje co najmniej 15% wody, przy czym gestosc roztworu wzrasta w przyblizeniu do 1,22 w temperaturze 20° C, po czym roztwór fenolanowy po rozcienczeniu go do pierwotnego stezenia przerabia dalej znanymi metodami. Ceskoslovenske chemicke zavody, nar odni podnik Zastepca: Kolegium Rzeczników Patentowych „Prasa" Stalinogród, 381, 20.

1. 53 — R-4-13364 — 150 — BI, bezdrz. 100 g PL