Jest rzecza znana, ze w regeneratywnych na¬ grzewnicach powietrza, tzw. cowperach (w ko¬ tlach, piecach, a szczególnie w wielkich pie¬ cach), po okresie rozgrzewania komór za po¬ moca gazów spalinowych nalezy zamknac do¬ plyw gazu zasuwa, umieszczona przed wylotem paleniska, aby uniknac dostania sie goracego powietrza do przewodu gazowego i tym samym wytworzenia silnie wybuchowej mieszanki.W dotychczas stosowanych ukladach zasuwy odcinajacej bezposrednio przed wylotem pal¬ nika bylo pozadane zasilanie palnika z duza predkoscia gazu i zwlaszcza powietrza, aby za¬ plon plomienia gazowego odsunac od wyiotu palnika i tym samym uchronic zasuwe odcina¬ jaca przed dzialaniem plomienia gazowego.Ten sposób uzycia palnika jest jednak bardzo nieekonomiczny, poniewaz zasadnicze prawa spalania nie pozwalaja na natychmiastowy za¬ plon gazu w przekroju wylotowym gazu.. Ponadto stale przerywTa sie zaplon, a powro¬ towi jego towarzysza zaplony natury wybucho¬ wej, co wywoluje stale trzaski palnika.Te powrotne zaplony, przebiegajace w spo¬ sób wybuchowy, wystepuja ichwilami w tak silnej formie, ze fale wybuchu rozprzestrzeniaja sie przez dmuchawe na zewnatrz i zagrazaja personelowi, obslugujacemu tego rodzaju urza¬ dzenie. Trwale wystepujace slabe, chwilami 2as silne wybuchy powoduja czesto zniszczenie dmuchawy i jej silnika, jak równiez uszkodze¬ nie innych elementów instalacji cowpera z jego armatura zasuwowa. Przez nieustanne wstrzasy rozluznia sie i niszczy wykladzina cowpera, która odpadajac z kopuly w postaci duzych kawalków, dostaje sie do zasuwy, utrudniajac szczelne zamkniecie zasuwy.Wedlug wynalazku zostaja usuniete poprzed¬ nio wspomniane wady, przy czym wylot palnika i zasuwa odcinajaca sa ze soba sztywno pola¬ czone w ten sposób, ze przez przesuniecie, wy¬ chylenie lub obrót moga byc ustawiane w od¬ powiednie polozenie. Palnik pracuje przy tym bez zarzutu i nie powoduje uszkadzania przez nagrzewanie zasuwy, wylot palnika^ laczy cala szerokosc korpusu zasuwy tak, iz korpus zasu-wy lezy w obszarze zimnego powietrza, wlasci- **wa*zas pofoywa znajduje si^ d&lekó qd wylotu «#calnika, wieje w dobrze^ chlodzonym miejscu.Do przestawienia zasuwy potrzebna jest bardzo mala sila, poniewaz pokrywa zasuwy i wylot palnika daja przeciwne momenty.Pelne wyrównanie momentów wynika stad, ze ciezary pokrywy i wylotu palnika sa prawie jednakowe, a w kazdym przypadku moga byc latwo wywazone, tak iz uzyskuje sie latwa obsluge oraz szczelne zamkniecie zasuwy. Po¬ krywa zasuwy jest dosuwana w dokladnie rów¬ noleglym do gniazda prowadzeniu.W zasuwie istnieje mechanizm zatrzaskowy, tak iz istnieje mozliwosc ustalania zasuwy w zadanych polozeniach. Przy przestawianiu ¦trzeba- najpierw zwolnic zatrzask przez odciag¬ niecie calego ruchomego elementu od powierz¬ chni przylegania i dopiero wtedy mozna wy¬ konac obrót do nowego polozenia pracy. Dzieki temu obsluga jest znacznie ulatwiona, ponie¬ waz unika sie niepotrzebnego tarcia, zuzycie zas równiez jest ograniczone do minimum.Na rysunku pokazany jest przyklad wyko¬ nania wynalazku, mianowicie: fig. 1 i 2 poka¬ zuja jedna postac wykonania wynalazku, przy czym zasuwa i wylot palnika na obu figurach pokazane sa w dwóch polozeniach; fig. 3 poka¬ zuje przekrój urzadzenia zatrzaskowego do ustalania zasuwy w dwóch polozeniach wzdluz linii E—F na fig. 2; fig. 4 pokazuje przekrój te¬ go urzadzenia wzdluz linii G—H na fig. 3; fig. 5 podaje druga postac wykonania wyna¬ lazku, w której zasuwa i wylot palnika moga lbyc wychylane dokola wspólnej osi tam i z po¬ wrotem do odpowiednich polozen; fig. 6 podaje clalsza postac wykonania wynalazku, w której zasuwa i wylot palnika sa przesuwane liniowo; fig. 7 pokazuje przekrój postaci z fig. 6 wzdluz linii A—B na fig. 6; wreszcie fig. 8 pokazuje przekrój wzdluz linii C—D na fig. 6.Istota omawianej postaci wykonania palnika, przedstawiona na fig. 1 i 2, jest nastepujaca: Do wylotu palnika 2 doprowadzany jest gaz kanalem 6 i powietrze kanalem 7, mieszczacym sie wewnatrz koncówki 8, a ze strony przeciw¬ nej palnik polaczony jest rozszerzajacym sie ka¬ nalem 1 z komora grzejna cowpera. Zakoncze¬ nie palnika 2 daje sie obracac dokola osi 3 o kat 180°. Wstawka 5 stanowi przejscie od ka¬ nalów zasilajacych do wylotu palnika, przy czym wewnetrzny kanal 9 jest- przedluzeniem przewodu gazowego 6, którego zgrubione zakon¬ czenie 11 tworzy przylgnie dla wewnetrznega odcinka rurowego 10 koncówki palnika 2. Dzie¬ ki stozkowo ulozonej scianie zewnetrznej 12 wstawki 5 kanaly powietrzne 7 sa zmniejszone do srednicy zewnetrznej wylotu palnika 2, przy czym nieco zgrubione, zeszlifowane zakoncze¬ nie 13 przylega powierzchnia czolowa do plasz¬ cza zewnetrznego 14. Wstawka 5 posiada te za¬ lete, ze gaz palny lub powietrze doprowadza¬ ne z zewnatrz nie osadzaja pylu lub innych zanieczyszczen na powierzchni przylegania, a tym samym jest uniemozliwione niszczenie natury mechanicznej i chemicznej. Poza tym wstawka 5 zapewnia zawsze dobre przyleganie koncówki palnika 2, poniewaz jako oddzielny element konstrukcyjny, w miare zuzycia po¬ wierzchni przylgowej, moze byc znowu dopro¬ wadzona do szczelnego przylegania albo przez mocniejsze docisniecie srub albo przez zmniej¬ szenie grubosci uszczelnienia lub wreszcie przez zupelna wymiane.Przedluzenie koncówki palnika 2 tworzy rozszerzajacy sie w kierunku cowpera otwór palnika 1, który jest utworzony przede wszyst¬ kim ze stozkowej wstawki 15 z ognioodpornego materialu z szerokim kolnierzem 16 do zamo¬ cowania do kolnierza korpusu 25 i dolaczonej stozkowej Czesci 17 z ogniotrwala wykladzina 18. Czesc stozkowa 17 sluzy do wbudowania w nie oznaczona na rysunku sciane cowpera.Wstawka 15, wykonana z materialu odpor¬ nego, chroni kolnierz wylotowy 25 korpusu za¬ suwy 22 przed goracymi gazami i tworzy ko¬ rzystne przejscie do przewodu 17. Przewód 17 ze wzgledu na to, ze jest chroniony przez ognioodporna wykladzine 18, nie musi byc wy¬ konany z drogiej stali ognioodpornej. Kanaly gazowe i powietrzne nie musza byc cylindrycz¬ ne wzglednie centryczne i moga posiadac do¬ wolny przekrój.Koncówka palnika 2 i zasuwa odcinajaca 4 (umieszczone w dwudzielnym korpusie 22 i 23) sa polaczone z zalozona na osi 3 piasta 21 przy pomocy zeber 19 i 20. Przez obrót zasuwy do¬ kola osi 3 o kat 180° mozna uzyskac zasilanie (polozenie takie jest pokazane na fig. 1) lub tez odciecie kanalów powietrznych i gazowych (fig. 2). Srodkowa czesc korpusu 22 przez ru¬ rowe nadlewy .24, kolnierze 25 i 26 oraz kol¬ nierze, wkladek 5 i 15 laczy koncówke 8 z otwo¬ rem palnika 1. W bocznych scianach tej czesci korpusu jest osadzona os 3, a czesc korpusu 23, sluzaca do pomieszczenia koncówki palnika 2 i zasuwy 4, jest polaczona srubami. Od dolu jest przewidziana odejmowalna pokrywa 27.Zasuwa odcinajaca sklada sie z pokrywy 28 i wspólsrodkowych zeber kolistych 29, 30 i 31, - 2 -które wraz z oszlifowanymi powierzchniami przylgowymi 11, 13 i 32 na wstawce 5 lub na czesci korpusu 22 daja szczelne zamkniecie.Uszczelnienie koncówki 8 palnika przez po¬ krywe 28 i dobreN przyleganie koncówki palni¬ ka 2 na powierzchniach przylgowych 11, f3 i 32 jest znacznie ulatwione przez umieszczenie sprezyny dociskajacej 33, która miesci sie mie¬ dzy korpusem 22 i piasta 21. Dla latwiejszej obslugi oprócz sprezyny 33 jest przewidziane znane urzadzenie zapadkowe, które sklada sie z zaklinowanej lub zakolkowanej na osi 3 plyt¬ ki 34, przylegajacej do zamocowanej na stale w korpusie 22 plytki 35. Na plytce 34 sa dwa wystepy 41 przesuniete o 180°, które przy obro¬ cie w odpowiednich polozeniach zaglebiaja sie we wglebieniach plytki 40 i sa tak umieszczo¬ ne, ze zaglebianie sie w nich wystepów 41 mo¬ ze odbyc sie tylko wtedy, gdy zasuwa 4 lub koncówka palnika 2 znajduja sie w swoich czynnych polozeniach przed koncówka palni¬ ka 5. Przy zapadnieciu wystepu 41 we wglebie¬ nie 40, pod dzialaniem sprezyny 33 przesuwa sie w lewo os 3, przez co koncówka palnika 2 lub zasuwa 4 sa silnie dociskane do swego gniazda. Przez obrót walkiem 3 powoduje sie wyjscie wystepów 41 z wglebien, przez co plyt¬ ka 34 musi oddalic sie od plytki 35 wbrew dzialaniu sprezyny 33 i os przesuwa sie w pra¬ wo. To przesuniecie powoduje uniesienie sie koncówki palnika 2 .lub zasuwy 4 ponad po¬ wierzchnie przylgowa i dzieki temu przesta¬ wianie sie nie sprawia duzych trudnosci. Dla ulatwienia wyjscia wystepów z wglebien te ostatnie maja ksztalt podluzny z powolna zmia¬ na glebokosci, która jest najwieksza w srodku.W przedstawionym na fig. 5 przykladzie wy¬ konania zasuwa odcinajaca 4 oraz koncówka palnika 2 sa bezposrednio ze soba polaczone i zawieszone na osi 36 za pomoca widlastego laznika 37 tak, ze przez odpowiednie wychy¬ lenie moga byc ustawiane w zadanych poloze¬ niach. Dwudzielny korpus 38, 39 moze posiadac postac pokazana na fig. 5.W postaci wykonania pokazanej na fig 6, w której koncówka palnika 2 i z nim bezpo¬ srednio sztywno zwiazana zasuwa 4 osiagaja odpowiednie polozenie przez przesuniecie linio¬ we, jest przewidziany plaski korpus 42, rozsze¬ rzony na boki lub tez pionowo. Przesuwanie koncówki palnika i zwiazanej z nia sztywno zasuwy moze nastepowac w rózny sposób.W przykladzie pokazanym na fig. 6 jest w tym celu przewidziana linka druciana 43, której oba konce sa zamocowane kazdy do jednego ucha 44, 4S, zewnatrz zas korpusu oparta jest na rolkach 46, 47. Przez umieszczenie na linie drucianej 43 dwóch ruchomych zderzaków 48, 49, którc wspóldzialaja ze stalym oporkiem 50 na korpusie 42, mozna dokladnie kontrolowac przesuniecie koncówki palnika i zasuwy odcina¬ jacej, poniewaz te elementy tylko wtedy znaj¬ duja sie dokladnie w zadanym polozeniu, gdy ruchome zderzaki 48, 49 dokladnie przystaja do oporka 50.Dla prowadzenia zasuwy i koncówki w kor¬ pusie 42 sa one zaopatrzone w dwie prowad¬ nice 51, z których kazda przesuwa sie miedzy stala listwa 52 i listwa ruchoma 53. Te ostat¬ nie opieraja sie przez sprezyny 54 o stale li¬ stwy 55 i sluza do ustalenia koncówki palnika lub zasuwy w polozeniu pracy na ich gniaz¬ dach.Podobne prowadzenie zasuwy i koncówki moze byc przewidziane z tym samym wynikiem przy urzadzeniu wychylnym pokazanym na fig. 5.Zastosowanie wynalazku nie ogranicza sie do ogrzewania w regeneratorach, lecz da sie za¬ stosowac ze skutkiem takze tam, gdzie pale¬ niska gazowe sluza jako paleniska dodatkowe do innych, lub tam, gdzie pojedyncze palniki gazowe w zaleznosci od warunków musza byc wlaczane i wylaczane, tj. ogólnie wszedzie tam, gdzie palnik gazowy musi byc czasowo wyla¬ czany i tym samym powstaje niebezpieczen¬ stwo, ze do palnika moze dostac sie swieze po¬ wietrze lub gaz palny z nadmiarem powietrza. PL