Wynalazek dotyczy wychylnego wielokierun¬ kowo sprzegla sprezynujacego, w którym mo¬ ment skrecajacy jest przenoszony z jednej sprze¬ gnietej czesci przez elementy sprezyste na pier¬ scien posredniczacy, a z niego przez inne ele¬ menty sprezynujace na druga ze sprzezonych! czesci.Na rysunku uwidoczniono przyklad rozwiaza¬ nia konstrukcyjnego takiego sprzegla, które jest wbudowane w duze kolo zebate osadzone na osi, napedzanej silnikiem elektrycznym za posrednic¬ twem przekladni zebatej, przy czym fig. 1 przed¬ stawia sprzeglo w przekroju wzdluz osi I—I na fig. 3, fig. 2 — rozwiniecie przekroju przez sprzeglo wedlug powierzchni cylindrycznej II—II na fig. 1 wreszcie fig. 3 — przekrój czesciowo wzdluz osi III—III na fig. 1, a czesciowo przez lewa strone zestawu kolowego.Silnik napedza za posrednictwem malego kola zebatego duze kolo zebate 2, które ze swej strony jest sprzegniete z osia napedowa 3, za pomoca sprzegla wzdluz wynalazku, wbudowanego w kolo zebate 2. Na osi 3 sa osadzone dwa kola toczne, z których uwidocznione jest tylko lewe kolo. Kolo zebate 2 jest ulozyskowane za po¬ srednictwem bocznych tarcz 6 oraz zlaczonych z nimi trwale piast 7, na lozyskach kulkowych 8 w oslonie 9, polaczonej trwale z silnikiem.Os 3 zestawu kolowego moze przesuwac sie w stosunku do kola zebatego 2 w kierunku pio¬ nowym a jej srodek 10, moze znalezc sie wyzej od srodka kola zebatego np. o odcinek e (fig. !)• Na fig. 3 os oraz kolo zebate uwidoczniono w po¬ lozeniu wpólsrodkowym.Kolo zebate posiada trzy skierowane promie- nicwo do srodka widly 16,17 oraz osadzone trwa¬ le na osi 3 zabieraka 15 widly 18, 19 skierowane promieniowo na zewnatrz. Widly zabieraka wchodza w rozstepy pomiedzy widlami kola ze¬ batego.Przeniesienie sily z widel kola zebatego na wi¬ dly zabieraka 15 nastepuje na skutek wzajem¬ nego sprzegniecia trzech odnosnych zespolów, z-których kazdy sklada sie z dwóch jednakowych elementów sprezynujacych, umieszczonych ko^ lejno po sobie, oraz za posrednictwem podwie¬ szonego pierscienia posredniczacego.Elementy sprezynujace, z których na fig. 1 uwidoczniono tylko te, które leza po lewej stro¬ nie pionowej osi symetrii, skladaja sie ze sprezyn srubowych 21, 22, opierajacych sie swymi kon¬ cami o talerze 23, 24, 25, 26.Talerze sprezyn, których ksztalt jest prosto¬ katny, sa prowadzone pomiedzy zewnetrznym i wewnelrmym wystepem 27, 28 pierscienia 20 i moga sie przesuwac w kierunku stycznym, przy czym przesuw jest ograniczony wystepami 30, 31, 32, 33 na pierscieniu 20.Jedne elementy sprezynujace leza pomiedzy widlami 16, 17 kola zebatego, inne pomiedzy wi¬ dlami 18, 19 zabieraka 15. Jezeli na kolo zebate nie dziala zaden moment skrecajacy i przy wspólsrodkowym polozeniu osi napedowej z osia obrotu kola zebatego (fig. 3), wówczas wew¬ netrzne powierzchnie widel 16, 17 i 18, 19 oraz wystepów 30, 31, 32, 33 przyjmuja kolejno polo¬ zenie równolegle do plaszczyzny, równoleglej do osi 3 (fig. 1). Talerze sprezyn opieraja sie wtedy na tych powierzchniach z najmniejszym naci¬ skiem. W przeciwienstwie do tego, gdy os 10 zo¬ stanie podniesiona o odcinek e w stosunku do osi kola zebatego nastepuje scisniecie sprezyn. Przy tym, co jest widoczne równiez na fig. 2, talerz 23 sprezyny 21 lezy na ramieniu widel 16 kola zebatego, talerz 24 — na dwustronnym wyste¬ pie 32 pierscienia posredniczacego a talerz 26 — na ramieniu widel 19 zabieraka 15 osadzonego trwale na osi napedowej 3.Czesci te wziete same w sobie wywoluja mo¬ ment obrotowy, oddzialywajacy na zabieracz, który jednak zostaje zniesiony przez przeciw¬ dzialanie pozostalych sprezyn sprzegla.W podobny sposób, jak to przedstawiono na fig. 2, odbywa sie w sprzegle przeniesienie mo¬ mentu skrecajacego z widel 16 kola zebatego na widly 19 zabieraka 15.W pozostalych widlach i elementach sprezynu¬ jacych, nie pokazanych na tym przekroju, odby¬ wa sie tó w tym samym kierunku, dajac wy¬ padkowy wspólny moment skrecajacy. Przy tym wlaczane sa po dwie sprezyny jedna za druga.W przeciwienstwie do zwyklego napedu sprezy¬ nowego o jednakowej liczbie sprezyn, sprezyny przedstawionego napedu przejmuja podwójna sile przy dwa razy mniejszym obciazeniu.Dokladniejsze zbadanie omawianego sprzegla wykazuje, ze dla danej ekscentrycznosci e osi napedowej 3, srodek 12 podwieszonego pierscie¬ nia posredniczacego 20 ustawia sie z dwa razy mniejsza ekscentrycznoscia i ze w czasie obra¬ cania sie kola zebatego i osi pierscien posredni¬ czacy obraca sie z taka sama liczba obrotów jak te czesci dookola punktu 12, lezacego po¬ srodku pomiedzy srodkiem osi i srodkiem kola zebatego.Przy tym z pierscienia posredniczacego prze¬ nosza sie poprzez odnosne sprezyny pionowe sity równej wielkosci, przeciwne co do kierunku, z jednej strony na kolo zebate i rame podwozia, a z drugiej strony na os napedowa 9.Sila, dzialajaca na os napedowa, wywiera za¬ leznie od polozenia srodka kola zebatego, dzia¬ lanie odciazajace lub obciazajace na os pod lub nad jej srodkiem.W przeciwienstwie do znanych i stosowanych sprzegiel sprezynujacych przy indywidualnych napedach osi pojazdów szynowych, podane roz¬ wiazanie ustawienia sprezyn wedlug wynalazku wykazuje zalete ze wzgledu na latwiejsze wyko¬ nanie i lepszy dostep w przypadku wymiany lub naprawy zuzywajacych sie czesci.W porównaniu ze sprzeglami elastycznymi ty¬ pu (przegubowego ma ono te zalete, ze przy mi- mosrodowym biegu sprzezonych czesci nie wy¬ stepuja wahania pierscienia posredniczacego, czyli nie wystepuja swobodne momenty bez¬ wladnosci. W szczególnosci, jezeli elementy spre¬ zynujace sa prowadzone pomiedzy równoleglymi do siebie bocznymi powierzchniami zabieracza, to wówczas w wyniku wyzej (wymienionego usta¬ wienia sie posredniczacego pierscienia przy mi- mosrodowym biegu obu sprzezonych czesci nie wystepuja zadne drgania ani w kierunku prosto¬ padlym do linii mimosrodowej ani tez w kie¬ runku stycznym.Dalej przy wbudowaniu tego sprzegla w kolo zebate sprezyny moga zostac umieszczone w przestrzeni, oddzielonej od oslony kola zebatego* w ten sposób, ze w przypadku pekniecia spre¬ zyny jej odlamki nie wpadna miedzy zeby kól.Poniewaz podwieszony pierscien posrednicza¬ cy wiruje, wiec przy mimosrodowym polozeniu sprzeganych czesci nastepuja poslizgi zabieraka w kierunku promieniowym wzgledem elemen¬ tów sprezynujacych, które to poslizgi sa dwa razy mniejsze niz przy znanych sprzeglach ela¬ stycznych bez pierscienia posredniczacego.Na tej podstawie, w przypadku ograniczonej przestrzeni, istnieje mozliwosc wykonania pla¬ skich wewnetrznych powierzchni widel, styka¬ jacych sie z elementami sprezynujacymi, a~ tak¬ ze sprezyn z powierzchniami wypuklymi, tak, ze sprezyny srubowe elementów sprezynujacych sa obciazone zawsze osiowo.Male przemieszczenie ku obwodowi punktu styku wypuklej powierzchni talerza sprezyny, powstale w wyniku przenoszenia momentu skrecajacego, zostaje skompensowane przez to, ze przy nie obciazonych elementach sprezynu- - 2 —jacych punkt styku 35 z plaskimi powierzchnia¬ mi zableraków przesuwa sie promieniowo do srodka, jak to pokazano przy sprezynie 22 na fig. 1, tak, ze przy najczesciej wystepujacym momencie skrecajacym wspomniany punkt styku lezy w osi sprezyny.Oba boczne wystepy pierscieni 20 moga byc polaczone na stale kolnierzem 36 (fig. 3 i fig. 1).Moga one byc jednak zestawione niezaleznie od siebie i prowadzone wzgledem siebie tylko za pomoca talerzy sprezyn 23 i 24, Tarcie bocznych wystepów pierscienia 20 o bo¬ czne pierscienie 6 kola zebatego, powstale na skutek luznych przesuniec wewnatrz sprzegla, moze byc podwyzszone za pomoca sprezyn 37, umieszczonych pomiedzy bocznymi wystepami i wykorzystane do tlumienia drgan obu sprzega¬ nych czesci. Tarcie to mozna równiez podniesc przez zastosowanie odpowiednich okladzin ciernych.Przy zastosowaniu sprzegla do sprzegania walów, jest rzecza celowa zlaczyc zabierak 15 z jednym walem, a piaste 7 z drugim, przez co odpada uzebienie na obwodzie kadluba sprzegla. PL