Wynalazek dotyczy ukladu polaczen dla obwo¬ du rezonansowego, zwlaszcza ukladu polaczen do stabilizacji czestotliwosci oraz amplitudy drgan calego zakresu strojenia oscylatorów lampowych.Do stabilizowania oscylatorów proponowano Juz szereg polaczen, które sa skuteczne tylko czesciowo. Zwlaszcza posiadaja one te wade, iz oddzialuja tylko na czesc zakresu strojenia. Dwa przyklady takich ukladów polaczen przedsta¬ wiono na fig. 1 i 2 w celu odgraniczenia wyna¬ lazku od stanu techniki.Fig. 1 przedstawia równolegle laczony obwód rezonansowy Llf Ci. Równolegle do glównego kondensatora strojeniowego Ci jest polaczony dzielnik napiecia, skladajacy sie z trzech kon¬ densatorów Ci, Cs i C4. Siatka, katoda i anoda lampy oscylacyjnej V sa przylaczone do trzech odpowiednich punktów pojemnosciowego dziel¬ nika napiecia.Fig. 2 przedstawia dalszy znany uklad pola¬ czen, w którym pojemnosciowy dzielnik napie¬ cia Cs, C4 jest polaczony szeregowo z kondensa¬ torem strojeniowym Ci obwodu rezonansowego Llt Ci. Lampa oscylacyjna V jest polaczona z dzielnikiem napiecia podobnie jak na fig. 1.Oba uklady maja jednak te wade, iz nie sa w stanie osiagnac stalej amplitudy drgan, o ile obwody rezonansowe sa strojone w szerokim za¬ kresie czestotliwosci. W przypadku ukladu, przedstawionego na fig. 1, amplituda drgan spa¬ da w kierunku dluzszych fal i wzrasta w kie¬ runku konca fal krótkich zakresu strojenia, przy czym lampa zostaje nadmiernie wzbudzona, wy¬ wolujac szkodliwy wplyw na stabilizacje.W ukladzie wedlug fig. 2 istnieja warunki od-wrotne. Takie zmiany amplitud, zalezne od stro¬ jenia obwodu rezonansowego, wystepuja glów¬ nie wtedy, gdy wspólczynnik dobroci indukcji, zastosowanej w obwodzie rezonansowym, pozo¬ staje w calym zakresie strojenia bez zmian.Mozna co prawda przez odpowiednie tlumienie osiagnac zmienny wspólczynnik dobroci i nie¬ zmienna amplituda drgan, obnizyloby to jednak stalosc czestotliwosci Przedmiotem wynalazku jest uklad polaczen, dzieki któremu osiaga sie obwód rezonansowy staly tak co do czestotliwosci, jak i amplitudy.Kilka przykladów wykonania wynalazku przedstawiono na fig. 3—5.Na fig. 3 obwód rezonansowy Li Ci jest uzu¬ pelniony pojemnosciowym dzielnikiem napiec Ct, Cif przylaczone równolegle do kondensatora stroje¬ niowego Ci, podczas gdy ostatni kondensator Cs jest polaczony szeregowo z tymze. Pojemnosci kondensatorów C4 i C5 sa znacznie wieksze niz pozostale pojemnosci dzielnika napiecia (np. 100 razy wieksze od C2 i 10 razy wieksze niz C3).Ten obwód umozliwia wykorzystanie wartosci maksymalnej wspólczynnika dobroci uzytej in¬ dukcji Li dla calego zakresu strojenia i zapewnia równiez dosc staly przebieg amplitud.Dzialanie ukladu podano nizej.O ile czestotliwosc oscylacji obwodu przez zmniejszenie pojemnosci strojeniowej Ci zosta¬ nie zwiekszona, wówczas wzrasta opornosc po¬ zorna Li, a jesli wspólczynnik dobroci Q jest staly, zwieksza sie równiez równolegla opornosc rezonansowa calego obwodu, wyrazona równa¬ niem R= aLQ, która podaje równoczesnie wartosc opornosci obciazenia lampy oscylacyjnej V.Jesli jednak wymaga sie stalej amplitudy drgan dla szerokiego pasma czestotliwosci, to konieczne jest równiez by opornosc obciazenia byla równiez stala. Opornosc obciazenia w ukla¬ dzie wedlug wynalazku, dzialajaca w obwodzie pradu, sklada sie z dwóch skladowych, a miano¬ wicie 1) z jednej skladowej, która powstaje przez przeksztalcanie opornosci rezonansowej w reak- tancji CA. Ta reaktancja jest w przyblizeniu wprost proporcjonalna do wymienionego oporu rezonansowego. Pojemnosc C% jest bo^em jak juz wzmiankowano znacznie wieksza niz pojem¬ nosc Cs, tak iz wspólczynnik przeksztalcania jest wyznaczony prawie wylacznie przez druga po¬ tege stosunku Ct: C4, który jest staly. A ponie¬ waz opornosc rezonansowa (przy pojemnosci Ci) w mysl przytoczonego równania jest wprost proporcjonalna do czestotliwosci, to wartosc tej skladowej opornosci obciazenia przy pojemno¬ sci C4 jest równiez w przyblizeniu proporcjo¬ nalna do czestotliwosci 2) z drugiej skladowej, powstajacej przez prze¬ ksztalcanie opornosci rezonansowej przy reak- tancji pojemnosci C5. Poniewaz udzial pojem¬ nosci C2, Cs i C4 jest w ogólnym pradzie cyrku- lacyjnym nieznaczny, wspólczynnik przeksztal¬ cenia równa sie w przyblizeniu tylko kwadra¬ towi stosunku pojemnosci strojeniowej Ci do pojemnosci C$, który równiez jest odwrotnie proporcjonalny do kwadratu czestotliwosci.Wspólczynnik przeksztalcenia pojemnosci CiiC5 jest przeto odwrotnie proporcjonalny do czwar¬ tej potegi czestotliwosci, tak iz opornosc rezo¬ nansowa, bedaca w prostej zaleznosci od czesto¬ tliwosci, przeksztalca sie przy pojemnosci C5 w sposób, odwrotnie proporcjonalny do trzeciej potegi czestotliwosci.Suma obu skladowych, z których jedna jest wprost proporcjonalna do czestotliwosci a druga odwrotnie proporcjonalna do trzeciej potegi czestotliwosci, moze byc dla szerokiego zakresu czestotliwosci (np. Fm^ : Fmax = 1:3) utrzyma¬ na praktycznie na stalym poziomie, jezeli w po¬ blizu konca zakresu fal dlugich w poblizu czesto¬ tliwosci F = l,25 Fnym sa obie skladowe czesci równe.Ten obwód moze spelniac zadania zarówno obwodu kontrolnego w nadajnikach, jak rów¬ niez obwodu oscylacyjnego w odbiornikach z przemiana czestotliwosci, gdzie mozna osia¬ gnac jeszcze inna korzysc, jezeli w znany sposób pojemnosci C4 i C5, które mozna zmieniac w ma¬ lych granicach bez szkody dla stabilizacji, sto¬ suje sie równiez do osiagniecia dokladnego biegu zgodnego miedzy strojonym obwodem odbior¬ czym i obwodem oscylacyjnym.Fig. 4 i 5 przedstawiaja dwa inne przyklady wykonania podstawowej zasady wynalazku.Równiez w tym przypadku stosuje sie pojemno¬ sciowy, zalezny od czestotliwosci dzielnik na¬ piecia do uzyskania stalej amplitudy drgan.Fig. 4 przedstawia uklad polaczen, laczacy w sobie wlasciwosci ukladów wedlug fig. 1 i 2.Pojemnosc- strojeniowa Ct jest np. w biegu zgodnym z pojemnoscia C* (albo w biegu prze¬ ciwnym do pojemnosci C4). Przeto ich oddzialy¬ wania na amplitude znosza sie wzajemnie.Uklad polaczen fig. 1 moze byc ulepszony jak przedstawiono na fig. 5. Odpowiednie indukcje wlacza sie szeregowo z pojemnosciowym dziel- — 2niklem napiecia, przez eo zmienia sie wypad¬ kowa pojemnosc pozorna w zaleznosci od cze¬ stotliwosci. Powyzsze indukcje mozna laczyc jak np. przedstawiono na rysunku szeregowo z Ca i C4 albo tylko szeregowo z jedna z tych pojem¬ nosci a ich opornosc pozorna dobiera sie tak, iz wynosi ona przy najwyzszej czestotliwosci za¬ kresu strojenia w przyblizeniu tylko Vt albo %U reaktancji odpowiednich pojemnosci. PL