Znane sa przekladnie hydrauliczne, w któ¬ rych znajduja zastosowanie zespoly pomp i w których przez przechylanie danego zespolu pomp mozna uzyskac ciaglosc zmian pojemnosci skokowej pomp, przy czym ciecz obiegowa, tlo¬ czona przez pompe, zostaje skierowana do hy¬ draulicznego silnika tlokowego. Zmiana mo¬ mentu napedowego, wymagana w przypadku napedu samochodu, nastepuje przez przechyla¬ nie pomp.Urzadzenie to posiada jednak te niedogod¬ nosc, ze na pompowanie cieczy zostaje zuzyta znaczna moc. Na skutek pracy pomp ciecz na¬ grzewa sie znacznie, tak ze sprawnosc calego ukladu obniza sie. W porównaniu ze stosowana zazwyczaj skrzynka przekladniowa, stanowiaca zespól kól zebatych, w której sprawnosc prze¬ kladni wynosi 0,9 — 0,95, sprawnosc przekladni hydraulicznej waha sie miedzy 0,7 i 0,8.Celem wynalazku jest usuniecie tej wady i podwyzszenie sprawnosci calego ukladu hy¬ draulicznego. W mysl wynalazku sklada sie on z trzech wspóldzialajacych ze soba zespolów pomp, które moga pracowac równiez jako silni¬ ki hydrauliczne tlokowe. Podczas jazdy z szyb¬ koscia optymalna jeden zespól winien byc na¬ stawiony na najwieksza pojemnosc skokowa, a pozostale dwa na zerowa pojemnosc skokowa, w zwiazku z czym pierwszy zespól bedzie pra¬ cowac jako sprzeglo hydrauliczne. Jezeli jeden z zespolów jest uzyty wylacznie jako sprzeglo, nie wystapi w zadnym przypadku nadmierne zuzycie mocy na pompowanie cieczy obiegowej.Sprawnosc calkowita przekladni moze byc bli¬ ska 1.Na rysunku przedstawiono schematycznie przekladnie hydrauliczna wedlug wynalazku.Przekladnia hydrauliczna wedlug wynalazku sklada sie z trzech pomp wychylnych 1, 5 i 11.Miedzy silnik 28 i wal napedowy jest wlaczona pompa wychylna 1. W polozeniu, przedstawio¬ nym na rysunku, pompa 1 nie moze tloczyc cie-czy, w zwiazku z czym silnik 28 jest odprzegnie- ty i biegnie luzem. Po nacisnieciu pedalu pier¬ scien 2 zostaje przesuniety wzdluz walu 7, wy¬ chylajac pompe 2. W miare wychylania pompy zwieksza sie w sposób ciagly wydatek cieczy, przeplywajacej przez nia. Jednoczesnie pompa 5 zostaje przestawiona za pomoca ciegiel 3 i 4 ze skrajnego wychylenia, uwidocznionego na ry¬ sunku, do polozenia zerowego. Przy tym ciecz z pompy 2 zostaje doprowadzona przez wyzlo¬ biony pierscien 6 do pracujacej teraz jako silnik hydrauliczny pompy 5. Czesc momentu obroto¬ wego zostaje przeniesiona przez wal 7, czesc zas przez pare kól zebatych 8 i 9. W chwili, gdy pompa 2 osiaga najwieksze wychylenie, silnik hydrauliczny 5 uzyskuje polozenie zerowe W tym przypadku silnik hydrauliczny 5 nie mo¬ ze czerpac cieczy obiegowej i przenosic mocy, czyli pompa 2 pracuje teraz jako sprzeglo. Mo¬ ment obrotowy zostaje przeniesiony przez wal 7.Przy sprzegnieciu bezposrednim pierscien prze¬ suwny 2 opiera sie o ogranicznik jego skoku, tak ze przy dalszym ruchu w dól pedalu Pi ze¬ spoly pomp 2 i 5 pozostaja nieruchome. W pierw¬ szej czesci drogi pedalu Pi pompa 22 nie zostaje wychylona, poniewaz w odnosnym ciegle prze¬ widziany jest otwór prowadniczy 12, umozliwia¬ jacy luzny posuw sworznia 13. Przy dalszym dociskaniu pedalu Pi sworzen 13 opiera sie o górna powierzchnie otworu 12, powodujac wy¬ chylenie pompy 11. Sworzen 15 oddala sie od powierzchni wewnetrznej ucha 16, przy czym ulega scisnieciu sprezyna 17, poniewaz narzad 10, ograniczajacy skok ciegla, nie pozwala na dal¬ sze wychylenie pomp 1 i 5. Przypadek ten za¬ chodzi przy szybkosciach wiekszych od szybko¬ sci, przewidzianych dla sprzegniecia bezposred¬ niego. Ciecz z pompy 11 zostaje doprowadzona przez wyzlobiony pierscien 6 do pompy wychyl- tiej 1, która jest wówczas calkowicie wychylo¬ na. Pompa wychylna 1 pracuje teraz jako silnik hydrauliczny i obraca wal 7 z liczba obrotów, wieksza od liczby obrotów silnika, pozwalajac uzyskac przelozenie multiplikacyjne. Wydatek pompy przy szybkosciach, zblizonych do szybko¬ sci, odpowiadajacych sprzegnieciu bezposrednie¬ mu jest tak maly, ze obieg cieczy jest nieznacz¬ ny, poniewaz przewazajaca czesc momentu jest wówczas przenoszona bezposrednio przez wal 7.Ta nieznaczna ilosc cieczy, znajdujacej sie w obiegu, wplywa w nader malym stopniu na sprawnosc ogólna. Do samoczynnej regulacji przekladni sluzy regulator 18. Regulator ten dziala na przepustnice 19 silnika 28. Jest on tak zabudowany, ze wspomniana regulacja przepust- nicy przebiega jedynie podczas czesci drogi spe¬ cjalnej przesuwnej tulei sterowniczej. Pozostala czesc drogi tej tulei jest wykorzystana do roz¬ rzadu przekladni. W tym celu tuleja sterowni¬ cza dziala poprzez serwomotor S na opisane cie¬ gla. Jesli przy sprzegnieciu bezposrednim na skutek pokonywania pochylosci drogi spada na¬ gle liczba obrotów silnika, regulator 18 prze¬ stawia natychmiast za pomoca serwomotoru S pompy 1 i 5 w ten sposób, ze pompa 2 zostaje cofnieta z powrotem do polozenia zerowego, na¬ tomiast pompa 5 — wychylona z polozenia zero¬ wego. Na skutek tego liczba obrotów walu 7 ulegnie zmniejszeniu, poniewaz miedzy silnikiem 28 i walem 7 wystapi pewien poslizg. Róznica powyzszych liczb obrotów stanowi obok kata wychylenia pompy 1 miare objetosciowa wydat¬ ku cieczy obiegowej. Tloczona ciecz napedza za posrednictwem pompy 5 kola zebate 8 19, dzieki czemu wzrasta moment obrotowy, przylozony do walu napedowego, przy jednoczesnym spadku liczby obrotów silnika. Oddzialywanie zwrotne serwomotoru S jest tak silne, ze pedal jest cofa¬ ny pod noga. Na odwrót, przy jezdzie po pochy-; losci w dól liczba obrotów silnika zaczyna wzra¬ stac i regulator wlacza za pomoca serwomoto¬ ru pompe 11.Przy zwolnieniu pedalu Pi pompa wychylna 1 zostaje przesunieta z powrotem do polozenia zerowego za pomoca sprezyny 23, czyli silnik napedowy zostaje odprzegniety. Przy dalszym wzroscie liczby obrotów silnika regulator 18 wy¬ wola obrót przepustnicy 19 za pomoca ucha pro- wadniczego 20, co zapobiegnie rozbieganiu sil¬ nika po odprzegnieciu go. Poza tym przewidzia¬ na jest mozliwosc zmiany naciagu sprezyny re¬ gulacyjnej 22 przez przekrecenie nakretki 21 w zaleznosci od liczby obrotów silnika przy sprzegnieciu bezposrednim. Zamiast sprezyny 22 moze byc takze zastosowana oddzielna dzwignia, obslugiwana przez kierowce. W ukladzie obie¬ gowym cieczy wystepuje chlodnica 24 i zawory nadmiarowe 25-, spelniajace równiez role hamul¬ ców pomocniczych. Przy naglym odprzegnieciu silnika zespól 5 zostaje calkowicie wychylony.Dziala on teraz jako pompa, poniewaz wóz jest jeszcze w ruchu i zespól jest napedzany poprzez kola 8 i 9. Ciecz wyplywa wówczas przez zawo¬ ry nadmiarowe 25 do chlodnicy 24. Poniewaz caly uklad pracuje przy stosunkowo duzym cis¬ nieniu cieczy obiegowej, przeto przez wytrysk oleju jego energia kinetyczna zamienia sie po¬ przez prace tarcia przy przeplywie przez otwór przelewowy na cieplo. Pedal P2 sluzy do wla¬ czania biegu wstecznego przekladni. Za pomo¬ ca tego pedalu zostaje wychylona pompa 11 po zwolnieniu pedalu Pi. Ciecz zostaje doprowa- — 2 —dzona do pompy 5 przez zabiór sterowniczy 27, przy czym przez odpowiednie ustawienie tego zaworu wal 7 jest napedzany za posrednictwem kól 8 i 9 w przeciwnym kierunku. Zawór ste¬ rowniczy 27 jest sprzegniety bezposrednio z pe¬ dalem P2 za pomoca ciegla, przedstawionego na rysunku linia kreskowana. PL