Wynalazek dotyczy urzadzen wskaznikowych, a scislej odnosi sie do urzadzen, przystosowanych do uwidaczniania rozmaitych zawiadomien.Takie urzadzenia wskaznikowe sa czesto uzy¬ wane w sygnalizacji i zaprojektowanie instalacji odpowiedniej do róznych zastosowan bylo proble¬ mem wielokrotnie rozwazanym, lecz bez rozwiaza¬ nia zadowalajacego. Miedzy innymi- stosuje sie je w systemach telefonii automatycznej. Jedna for¬ ma urzadzenia, uzywana obecnie, posiada z tylu plyty oprawkowej obrzeze z lampami, podzielonymi np. na cztery grupy po dziesiec lamp, aby miec moznosc wskazan od czterech przycisków. Plyta posiada litery o wysokosci 6,4 cm, tak ze cale roz¬ winiecie zajmuje obszar w przyblizeniu 38 cm. To urzadzenie nie jest calkowicie zadowalajace, po¬ niewaz duzy wymiar lacznie ze zmiennym rozmiesz¬ czeniem poziomym i pionowym daje to, ze cyfry sa stosunkowo trudne do odczytywania. Inny typ wskazników, uzywany w totalizatorze i zwany wskaznikiem monogramowym, jest taki, ze litery sa tworzone z- malych elementów i jest zupelnie nie¬ odpowiedni dla wskazan drobnych. W dodatku wpro¬ wadzane sa w nich rozmaite narzady czysto mecha¬ niczne, np. kólka cyfrowe lub wskazówki tarczowe, lecz glówna wada ich jest powolnosc w wysylaniu oraz to, ze napisy w tych urzadzeniach sa czesto trudne do odczytywania, a one same sa duze i zlo¬ zone co do konstrukcji.Wynalazek ma na celu budowe urzadzenia, które jest kompaktne i umozliwia wystawienie na szer¬ szy widok jednej lub kilku albo tez wielu liter w dowolnej zaleznosci.W' urzadzeniu ^wedlug -wynalazku do uwidocznia: nia jednej lub wiekszej liczby liter na ekranie wiaz¬ kowej lampy katodowej ruch plamki na ekranie jest kontrolowany przez kombinacje zmiennych potencja¬ lów, tworzacych litery i potencjalów stalych albo wystawiajacych. * Potencjaly zmienne sa uzywane do zakreslania konturu kazdej z omawianych liter, a potencjaly stale o wartosci przyblizonej sa uzywane do okre¬ slania'miejsca kazdej z liter w zadanej pozycji na ekranie. Do kontrolowania pracy siatki najlepsze jest odchylanie elektrostatyczne; do plytek odchy- lowych przylaczone sa prady zmienne. Odchylenie elektromagnetyczne moze byc zastosowane w tym przypadku, gdy potencjaly zmienne moga wytwo¬ rzyc prady zmienne w celu dolaczenia do cewek od¬ chylajacych. Zgodnie z wynalazkiem potencjaly, zmieniajace sie okresowo, sa uzywane do wytycza¬ nia konturów litery przez plamke z szybkoscia pow¬ tarzania, wystarczajaca do otrzymania trwalego uwi¬ docznienia; potencjaly stale o wartosci przyblizo¬ nej sa uzywane do umieszczenia kazdej z liter na zadanej pozycji ekranu.Poza tym w urzadzeniu do uwidaczniania wielu liter na ekranie wiazkowej lampy katodowej przez kolejne przylaczanie do lampy serii kombinacji po¬ tencjalów, kazda kombinacja sklada sie z potencja¬ lów zmiennych okresowo dla wytworzenia prawidlo¬ wego przestrzennie stosunku miedzy kolejnymi lite¬ rami. Poszczególne litery powinny byc powtarza¬ ne ^ze znaczna szybkoscia, podczas gdy calkowity szlak powinien byc powtarzany szybko tak dlugo, az uzyska sie uwidocznienie zadanej informacji- Bezwladnosc widzenia powoduje pojawienie sie wskazan na stale. Dlatego wskazania liter sa lep¬ sze przy uzyciu wiazkowej lampy katodowej o znacznie opóznionym zarzeniu.W urzadzeniu wedlug wynalazku okreslone lite¬ ry sa przystosowane do wystawienia na widok za pomoca generatora, który jest urzadzony tak, ze mo¬ ze wytwarzac okresowo zmienne potencjaly, odpo¬ wiednie do wytyczania konturu kazdej z omawia¬ nych liter. Wybór jednego lub wiecej potencjalów jest kontrolowany z zewnatrz, dla uwidocznienia na ekranie jednej lub wiecej wybranych liter.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera przyrza¬ dy do wytwarzania potencjalów okresowo zmien¬ nych, koniecznych do utworzenia wybranych liter, przyrzady do wybierania jednego lub wiecej spo¬ sród potencjalów zmiennych, okreslonych przez po¬ trzebne litery, oraz przyrzady do przeksztalcenia zmiennych potencjalów w forme, umozliwiajaca uwi¬ dacznianie liter.Poza tym urzadzenie wedlug wynalazku zawie¬ ra przyrzady do wzbudzania potencjalów, potrzeb¬ nych do wytyczenia kazdej z liter.W urzadzeniu do wzbudzania potencjalów kon¬ trolnych, potrzebnych do uwidacznienia jednej lub wielu okreslonych liter na ekranie lampy promieni katodowych, potencjal zmienny jest przylaczony do wielu oporów pozornych, sluzacych do zmieniania go okresowo w czasie, w celu wzbudzenia potencja¬ lów, potrzebnych do wytworzenia liter.Wynalazek w szczególnosci ma zastosowanie w telefonii, gdzie zawiadomienie, zwiazane z po¬ laczeniem, np. numer abonenta (wywolywanega i wywolujacego), oraz czas trwania rozmowy sa przesylane do punktu centralnego, gdzie zostaja al¬ bo zanotowane, albo uwidoczniane.Zgodnie z wynalazkiem, w systemach telefonicz¬ nych wyposazenie, uwidoczniajace informacje, zwia¬ zane z polaczeniem, zawiera wiazkowa lampe kato¬ dowa do uwidaczniania poszczególnych liter na jej ekranie z tym, ze wybieranie sposród wielu liter w celu uwidocznienia zawiadomienia jest uskutecz¬ niane zgodnie z impulsami, przesylanymi. do_ wy¬ posazenia.Na rysunku fig. 1 przedstawia schemat zasad¬ niczy urzadzenia, fig. 2 — obwód zmieniajacego sie napiecia albo przyklad generatora, fig. 3 — meto¬ de dzielenia litery, fig. 4 — skale, uzywana przy wyznaczaniu ksztaltu obracajacych sie wywieszek, fig. 5 — typowe ksztalty wywieszek i wreszcie fig. 6 i 7 przedstawiaja dwa widoki konstrukcji gene¬ ratora zmieniajacego sie napiecia.Na fig. 1 wyposazenie sklada sie z czterech glów¬ nych czesci. Pierwsza czesc stanowi wiazkowa lam¬ pa katodowa CRO z ekranem malo wrazliwym i o ksztalcie, okreslonym przez wymagania zwia¬ zane z wystawianiem cyfr. Druga czesc stanowi ob¬ wód kontrolny LC rysunku, który zasila lampe w odpowiednie zmieniajace sie napiecia poprzez przewody OF, dla przeprowadzenia uwidocznienia, oraz przesyla potrzebne potencjaly stale po przewo¬ dach LP, dla umieszczenia kazdej figury we wla¬ sciwej pozycji w ramie lub na ekranie.Wyposazenie to moze skladac sie z wybieraka obrotowego z pewna liczba oporników i w wielu przypadkach moze ono poza tym byc uzyte rów¬ niez do innych celów. Wybierak obrotowy jest uwi¬ doczniony jako posiadajacy dwie szczotki: jedna do ciaglego dostarczania potencjalów ustalonych albo ustalajacych miejsce, druga do ciaglego dostarcza¬ nia potencjalów Xi Y do lampy wiazkowej.Rysunek jest schematyczny i w praktyce napie¬ cia X i Y winny byc dostarczane przez oddzielne szczotki wybieraka. , Trzecia czesc sklada sie z wybieraka figur FSt który w praktyce powinien tworzyc czesc przyrza¬ du, kontrolujacego uwidocznianie. Wyposazenie mo¬ ze sie skladac z wielu takich wybieraków, z któ- — 2 —rych kazdy dostarcza okreslone napiecia X i Y do zespolów stykowych wybieraka w obwodzie, kon¬ trolujacym uwidoczniony rysunek. Jezeli na przy¬ klad nalezy wystawic cztery cyfry, to winno byc przewidziane dostarczanie napiecia dla czterech ze- spolów X i y, a wiec potrzeba czterech wybieraków obrotowych. Wybieraki te powinny byc przylaczane do wyposazenia od zewnatrz, np. za posrednictwem impulsów doprowadzanych tam, z tym, ze przewody od generatora figur sa zwielokrotnione poprzez listwy kontaktowe wybieraków. Urzadzenie, przed¬ stawione na rysunku, jest schematyczne i wybie¬ rak jest uwidoczniony jako dostarczajacy obydwóch napiec X i Y do obwodu, kontrolujacego uwidocz¬ niony rysunek. Wybieraki figur moga równiez skla¬ dac sie z grup przekaznikowych, które lacza kon¬ takty wybieraka rysunku, aby przylaczyc do siebie koncówki generatora figur.Czwarta czesc zawiera generator figur FG, któ¬ ry dostarcza potencjalów zmiennych dla uksztalto¬ wania cyfr od 1 do 0. Jedna taka jednostka moze zaopatrywac duza liczbe lamp i dlatego uklad jest szczególnie odpowiedni do zasilania wielu przy¬ leglych, lecz niezaleznych urzadzen uwidaczniaja¬ cych.Obwód generatora figur jest uwidoczniony na fig. 2. Oscylator pracuje na czestotliwosci 500 kc/s i zasila wspólna ruchoma czesc kondensatora wie¬ lokrotnego C2X, C2Y, C3X, C3Y. Kazda zamocowa¬ na plytka jest przylaczona przez opornosc i obcia¬ zenia RA2X, RA2Y, RA3X, RASY do ziemi. Poten¬ cjal wielkiej czestotliwosci, rozwiniety na oporno¬ sci, jest prostowany odpowiednio przez jeden spo¬ sród suchych prostowników stykowych MR2X, MR2Y, MR3X i MR3Y. Wyrównujace opornosci RB2X oraz pojemnosci CA2X sa wprowadzone dla zabezpieczenia sie od zamazania wielkiej czestotli¬ wosci, które normalnie ma miejsce w nizszej wste¬ dze czestotliwosci slyszalnej.Kazda cyfra, z wyjatkiem 1, wymaga dwóch potencjalów kontrolnych i dlatego urzadzenie mu¬ si zawierac dziewietnascie plytek i koncówek wyj¬ sciowych. Konstrukcja generatora figur, przedsta¬ wiona na fig. 6, posiada podstawe stalowa 10, zao¬ patrzona w podpory nosne // i 12, które sa przy¬ mocowane do podstawy za pomoca srub 13 i 14. Na podstawie 10 znajduje sie równiez silnik 15, przy¬ mocowany srubami 16, oscylator 17, przedstawiony liniami przerywanymi, oraz rózne oporniki i pro¬ stowniki 18, zlaczone ze stalymi plytkami, i kon¬ densatory 19, tworzace czesci obwodów wyrównuja¬ cych. Silnik 15 sluzy do napedzania walu 20, który za pomoca sprzegla izolujacego 21 jest polaczony z walem 22, Wal 22 jest wmontowany w podporach // i 12 na lozyskach kulkowych 2, 3, które sa dopa¬ sowane w plytkach izolacyjnych z fibry 24, z kolei przymocowanych do podpór srubami 32. Wal 22 za wiera okladki kondensatora 1Y — OY, których od¬ powiednie pary 2X i 2Y zaczynaja sie od czesci me¬ talowych 25, przymocowanych do walu 22 srubami przytrzymujacymi 26. Posrednia metalowa czesc 27 sluzy do oddzielenia kazdej pary okladek od par przyleglych. Obrotowe okladki kondensatora wspól¬ dzialaja z jedna para plyt zamocowanych lub piór 28 z tym, ze kazda para jest powiekszona metalo¬ wymi wstawkami 29 i przymocowana do bloków izolacyjnych 30 srubami 31. Na fig. 7, która jest koncowym widokiem fig. 6, od wierzcholka figury obracajace sie okladki sa uwidocznione jako okra¬ gle, poniewaz nieregularny ksztalt okladek, uzywa¬ nych w praktyce, jest trudny do uwidocznienia.Polaczenia elektryczne moga byc przeprowadzone do walu okladek 22 albo za pomoca szczotek i pier¬ scieni slizgowych (nie uwidocznionych na rysun¬ ku), albo za pomoca kuli z naciskiem sprezyno¬ wym, zwiazanej z koncem walu.Poniewaz silnik jest w ciaglym ruchu i energia z oscylatora jest odprowadzona do wszystkich okla¬ dek obrotowych, wiec dziewietnascie zmiennych na¬ piec jest zawsze dostepnych poprzez rózne oporniki obciazenia. Zadane zmieniane napiecia sa brane z oporów obciazenia odpowiednio do nastawienia wybieraka figur i z kolei sa doprowadzane do wiazkowej lampy katodowej dzieki obracaniu sie szczotek wybieraka obrotowego kontroli uwidocz¬ nionego rysunku. Czas, podczas którego szczotki ostatniego wybieraka pozostaja na zespole* styko¬ wym, jest wiekszy niz czas obracania sie walu 22 i kazda litera moze byc przed przejsciem do ryso¬ wania nastepnej wytyczona kilka razy. Jesli liczba liter, wyznaczonych do wystawienia, jest np. cztery, to pierwsze cztery kontakty wybieraka kontroli ry¬ sunku moga byc zwielokrotnione przez zespól i cal¬ kowite wytyczenie bedzie stale powtarzane tak dlu¬ go, dopóki wybierak chodzi. W pewnych przypad¬ kach moze to wystarczyc do wytyczenia litery od- razu, a pewien wspólczynnik znaczenia jest zalezny od opóznienia zarzenia sie ekranu.Dostarczany potencjal generatora figur zalezy od pojemnosci chwilowej kondensatora obrotowego i jezeli okladki sa uksztaltowane wlasciwie, to prawie kazdy ksztalt figufy moze byc osiagniety.Sposób wykonania rysunku np. cyfry 2 jest przed¬ stawiony na fig. 3. Osie wspólrzednych moga byc przeprowadzone przez pozycje spoczynkowa plam¬ ki, jedna równolegle do odchylenia, wytworzonego przez plytki X, druga równolegle do odchylenia plytki Y. W wiazkowej lampie katodowej odchyle¬ nia sa zasadniczo proporcjonalne do" przylaczonych potencjalów, tak ze odleglosci od tych osr wspól¬ rzedne x i y przedstawiaja zadane potencjaly od¬ chylenia. Uwidoczniony rysunek jest w ten spo- — 3 —sób obrazem stosunku miedzy wspólrzednymi x i y w formie x = f(y) (1) Krzywa taka jest wyrysowana przez ruch punktu i w ten sposób stosunek jest bardziej dokladnie wy¬ razony parametrem t x = t1(t) (2) x = \2 (t) (3) Trasa jest powtarzana wielokrotnie poniewaz sa to funkcje okreaifre. Opór obciazenia (RA2K itd., fig. 2) jest stosunkowo maly i wytwarzane potencjaly sa w ten sposób z grubsza proporcjonalne do chwi¬ lowej pojemnosci kondensatorów zmiennych. W ten sposób równania (2) i (3) moga byc napisane Cx =il(t) (4) Cy = f2(t) (5) gdzie Cx i Cy sa pojemnosciami kondensatorów x i y.Rysunek powinien miec równe oswietlenie, a plamka musi sie poruszac wzdluz trasy ze stala szybkoscia. Krzywa jest wiec podzielona na pewna liczbe równych sekcji, z których kazda przedstawia jednostke czasu. W praktyce mogloby byc bai dziej wygodnie podzielic kazdy rysunek na jego charak¬ terystyczne odcinki odpowiadajace calkowitej licz¬ bie jednostek czasu, zachowujac o He moznosci rów¬ nosc tych odcinków. Czyni to latwiejszym do wy¬ konania te odcinki, które sa powtarzane w dwóch lub wiecej rysunkach. I tak w rysunku cyfry 2 jako linie podstawowa wzieto cyfre trzy, a reszte z krzy¬ wej siedem w dziesieciu sekcjach na które jest po¬ dzielona trasa.Czesc obrotowa posiada zasadniczo stala szyb¬ kosc katowa, a sekcje czasowe równiez przedsta¬ wiaja pozycje katowe walu. Wtedy równania (4) I (5) staja sie.Cx =txW (6) Cy = f2(6) (7) w ten sposób dajac pojemnosc zadana od konden¬ satorów X i Y dla kazdego polozenia walu. Te dwie biegunowe krzywe moga byc otrzymane wprost z fig. 3 i jezeliby plytki, umocowane na stale, mialy wymagany rozmiar, moglyby dawac ksztalt zadany czesci obrotowej. W praktyce trzeba robic plytki sta¬ le obszerne jak tylko mozna i pod katem 18° tra¬ fiac na dogodny odcinek. By równania (6) i (7) mo¬ gly przedstawiac zachodzace powierzchnie okladek kondensatora, musza byc przeprowadzone dwie po¬ prawki.Po pierwsze, dzieki klinowemu ksztaltowi zamo¬ cowanych okladek, skala promieniowa musi byc ta¬ ka, zeby podzialki na skali przedstawialy równe przyrosty zachodzacej powierzchni. W zwiazku z fig. 4 osiaga sie to przez wybranie odpowiednich promieni Ro i Rio dla kól Bo i flio, gdy promien kola Bi jest dany przez równosc: R^R^ + CKR2 — R*) 1 0 ' 10 0 Pozostale promienie oznacza sie w podobny spo¬ sób. Jednostki promieniowe sa w ten sposób propor¬ cjonalne do powierzchni mierzonej od poczatku.Po wtóre, obwód obracajacej sie okladki nie prze¬ cina plytek stalych na luku kola, lecz w ogóle za¬ wiera zmienne wysokosci. Powierzchnia czynna Jest reprezentowana przez calke, wzieta miedzy dwo¬ ma promieniami, o 18° w bok. Poniewaz poszcze¬ gólne krzywe i linie proste, tworzace glówna czesc figur, sa wyznaczone przez funkcje sinosoidalne i liniowe nie wymaga to duzych zmian, dajac tyl¬ ko pewne nieciaglosci. Jedna lub wiecej z nich zda¬ rza sie w wielu figurach, a odwrócenia na drugim koncu trasy dostarczaja dalszych jej przykladów.Dokladne teoretycznie rozwiazanie nie daje sie osiagnac, lecz ksztalt figur nie jest ograniczony i mozna otrzymac pewne przyblizenia, które daja odchylenia od idealu prawie niewidoczne.Przy rozwazaniu odcinków charakterystycznych poszczególnych figur mozna zauwazyc, ze zajmu¬ ja one znaczna czesc figury i moga byc z latwo¬ scia polaczone w ten sposób, iz istotny symetrycz¬ ny ksztalt figury nie ulega zmianie. Odcinki te mo¬ ga byc wykorzystane do latwiejszego wycinania ply¬ tek. Calkowity sposób postepowania jest opisany ni- zej. Nalezy wykreslic zadany kontur w ramie Kar- teziusza, jak uwidoczniono na fig. 3, nastepnie po¬ dzielic trase albo. kazdy charakterystyczny odcinek na odpowiednia liczbe równych czesci i zrobic bie¬ gunowy podzial w podzialce przedstawionej na fig. 4, gdzie pólkole jest podzielone na tyle odcin¬ ków, ile jest odcinków trasy. Porobic poprawki przy nieciaglosciach sposobem przyblizonym i w ogóle wyrównac wynik koncowy, aby dac rysunek okra¬ gly i gladki. Typowe figury, otrzymane wedlug po¬ wyzszej metody, sa uwidocznione na fig. 5. Popra¬ wianie dalsze moze byc wprowadzone, bo trzeba wziac pod uwage fakt, ze wartosc oporu obciazenia nie jest znikoma, poniewaz wydajnosc elektryczna wymaga, zeby byl on dosyc wysoki w porównaniu z opornoscia pojemnosciowa. Daje to nieznaczne splaszczenie przy górnym koncu figury i jest dosyc proste, gdy wziac pod uwage rysunek ksztaltu ory¬ ginalnego.Zadane ksztalty powinny byc rysowane kilka ra¬ zy W calkowitym formacie. Wtedy moga one byc wyciete na plycie fibrowej i sam ksztalt starannie w niej podziurkowany. Gdy papier jest usuniety* znaki moga byc skojarzone z liniowaniem w zlobku — 4 —ciaglym i wygladzonym, który moze byc uzyty jako wzór do pantografu aby wypisac profil o formacie poprawionym na stalowym arkuszu. Gdy jest on wyciety i zahartowany, moze byc uzyty jako wzór do wyrabiania dowolnej liczby zadanych okladek, które moga byc uksztaltowane z aluminium lub me¬ talu albo stopu o wlasnosciach do niego podobnych.Wynalazek umozliwia zwarta budowe urzadze¬ nia do wystawienia na widok znaków i chociaz opis przedstawionego wykonania omawia wystawie¬ ni** cyfr, rozumie sie ze i litery moga byc uwidocz¬ niane albo same, albo w kombinacji z cyframi. Do dostarczania napiec zmienianych lub stalych do wiazkowej lampy katodowej moga byc uzyte rów¬ niez urzadzenia inne, niz opisane wyzej.Zastosowanie urzadzenia do wystawiania na widok znaków sa liczne we wszelkich rodzajach sygnalizowania. Zrobiono juz wyzej wzmianke o stosowaniu go w telefonii automatycznej albo do uwidocznienia numeru wybieranego albo wybieraja¬ cego takze w systemach z zastosowaniem wyposa¬ zenia do utozsamienia linii. Impulsy albo inne sygnaly, przedstawiajace takie numery, moga byc przesylane do wyposazenia i sterowac raczej wprost mechanizm laczacy wybieraka cyfr. W systemach telefonicznych, stosujacych wyposazenie do automa¬ tycznego oznaczania czesci skladowych polaczen, urzadzenie wedlug wynalazku moze byc uzyte za¬ miast urzadzenia notujacego lub drukujacego przy zastosowaniu wyposazenia do fotografowania kaz¬ dego uwidocznienia znaków, tak ze osiaga sie cia¬ gle notowanie kazdego uwidocznienia znaków, któ¬ re w tym przypadku beda stanowic dane o po¬ laczeniu. PL