Do wtyrzynamiia rowków! na powierzchni obrabiainieigo materjalfu bylo dotychczas ko¬ niecznem uzycie plyty dzielacej do ozna¬ czania mieijisc, na których mialy byc rowki wyrzniete w ten sposób, aiby byly równo- mileirnie rozllozOne na powierzchni. To uzy¬ cie plyty dzielacej przeszkadza automat tycznej;, ciaglej pracy narzedzi maszyno- wych, iWyrzynajacych rowki.Niniiejsizy wynailaizek dotyczy metody automatyczneigo wyrzytiiainia rowków, lub podobnych wglebien, na powierzchniach w kierurikalch ptrositfyoh lub krzywych. Zasada wynalazku jest ta, ze maJterjal obrabiany nie ulegaj,, jak to jest w wypaidfcu uzycia plyty dzielajoej, tylko jednemu obrotowi w stosunku do narzedzia tnacego, lecz prze¬ ciwnie ulegal wielu obrotom,, dopóki wtezystt- kie rowki nie zostana wyrzniete nia jego powierzchni. Nalezy zauwazyc, ze przy u- zyciu plyty dzielacej, narzedzie tnace wy- rzyna kazdy rowek tuz obok poprzednieigo, gdy tymczasem, wedlug niniejszego wyna¬ lazku, wyrzyma ono kolejno rowki odlegle jeden; od drugiego o 2, 3» 4, lub wiecej od¬ stepów.Wyrzynlainie rowków wi ten sposób, t. j. obracajajc materjal obrajbiany wielokrotnie W stosunku do narzedzia tnajcego i w odsie- pajch odpowiadajacych kilku rowkom mie¬ dzy dwoma rowkami, wyrzynaJnenii jeden zia druigim, jest szczególnie wazne, gdy idzie o to, aiby rowkom nadac specjalna krzywizne lub inny ksztalt.Zalajczone rysunki uwidaczniaja szcze¬ góly, potrzebnie dla zrozumienia iwynalalzku.Fig. 1 i 2 przedstawiaja przekrój pianowy, wzglednie pozilomiy, materjalu obrabianego, maljacego jeden rowek dowolnego l^szitaltu i kierunku; filg. 3 i 4 — odpowiiedinie prze¬ kroje materjalu z rowkiem prostolinijnym; fig. 5 i 6 — rowek podobny do tegoz na fig. 1 i 2, lecz zakrzywiony w strone przeciwna; fig. 7 jest figura pomocmibza, przedstawia¬ jaca rozklad kolejno wyrznietych rowków dokola powierzchnii materjalu, i fig. 8 i 9 przedistaiwiafa przekrój pionowy, wzglednie poziomy, konstrukcji mechanizmu, wiraiz z materjalem obraibiainym, na którym maszyna zaczela ^^^yr^nac rowek, posiadajacy ksztalt specjalny.Przy wyrzynalnilu rowkai, równoleglego do osii materjalu, jak wskaizuija fig. 3 ii 4, materjal, wedlujg wynalazku, jest polapzio- ny z koilem zjajpaldkowieim, przedstawilonem na fiig. 7, o 13 zebach. Materjal jest przy- mooowiaJny do maszyny, polaczonej z ko¬ lem zapadkowem w ten sposób, ze po wyrznieciu kalzaego rowkai jest obracany przez zapajdke o pewna ilosc zebów na¬ przód tak, ze narzedizfe tnace wciaz wy- rzyna nowe rowki na powierzchni mate¬ rjalu.Narzedzile tnace jest powstrzymane przed powtnotein do poprzedniego wyrznie¬ tego rowkai przez to, ze liczba zebów kola zapadkowegb i liczba zebów posunietych przez zapadke, przy kazdym obrocie, sa tak dobrane, ze obie te lifczby nile maja wspólczynnika. Na fig. 7 przedstawione jest, jako przyklad, kolo' zapadkowe z 13 zebami, przycziem kazdy ruch zapadki jest zastosowany w ten sposób,, ze zapadka prtzesowa po pilec zebów za kazdym razem, Podczas gdy narzedzie tnace wyrzyna rowek C. na materjale B, ziapadka chwyta np. zab, oznaczony 1 przy A. Gdy rowek C zostal wyrznilety, zapajdka popychai piec zebów ii chwyta zajb oznaczony przez 6 przy a; nastepnym razem zapadka chwyci zab oznaczony przez 11 przy a. Podcza® pierw- sizeigo obrotu materjalu zostana wyrzniete te trzy rowki, oznaczone przez C, D, D\ odpowiadajace zapadice chwytajacej trzy zeby A, a, a. Podczals ciaglego wyrzyma- nilai, majteinjal B zrobi tyle obrotów, ile ze¬ bów zapajdka popycha zaj kazdym razem, t. j, 5, poczem! wsizystkie rowki beda wy¬ rzniete ii równomiernie rozlozone na calej powilerzchnl materjalui. W calosci bedzfe wyrznietych trzynascie rowków, podbzas gdy ziapadka wciaz obraca kolio zapadko¬ we, (iw przypadku opisanym 5 raizy), tak ze pierwszy obrót powoduje kontakt zapad¬ ki1 z zebami) oznaczonemu) przeiz a, a, a\ dru¬ gi obirót zaipaldlki — z zebami oznalczaneml przez b, trzeci obrót z! zebami c, czwarty i piaty z zebami) d i e, az wkoncu nastapi kontakt z; zebami, oznaczometmi przez 9 i przy E, pocztem caile postepowianile sie po¬ wierzy.Przy wytrzynanilu rowków, stlosowmiie do fig. 3 i 4, nile potrzeba obracac materjahi w stosunku do nalrizedzila tniafcego, w czasie saJmego wytrzymania rowka, skoro tenze ma byc równolegly do osi materjalu. Jezeli rowek niie ma byc rówlnolegly, nalezy zal- stosiowiac specjalne srodki celem obrotlu materjailu podczias samego wyrzyniania! row¬ ka, a specjallnie w tym wypaldku uzycie ni¬ niejszej metody jest waznie,, gdyz zapadka jest tak ustawiona, ze popycha tyle zebów, ze obrót materjlalu, dokonany przeiz za¬ padke, 4pomiiedzy wyrzynianiem kazdego rowka jeslt wilekisizy,, nilz dbrót fconiieczny do wyrzynania jedlnego rowka. Ma sie z tego te korzysc, ze materjal jest wi ciaglym ruchu, dokonywanym przez zapadke tak, ze wyrzynaniie wsizystldbh rowków, równo¬ miernie rozilozolnych na powierzchni! odby- wia sie pralca maszynowia i zupelniie aluto^- majtycznie.W mechanizmie wskazanym nla fijg. 8 i 9 cyfra 21 oztiafoza rame polaczlona ze sta¬ lym fundamentem mlaisizyny z lozyskami dla walu 22 f dzwigajacego malterjal B i ko¬ to stozkowe 23, które powoduje obrót wal¬ ka 221 w kierunku strzalki, zapomoca kolastozkowtego 24 na walie 25, umieszczonym na ramie 21, z kolem zapaidkowem 26, po- ddbnem do kola zapadkowego, uwidocznio¬ nego na fig. 7. Kolo zjajpadkowe 26, a1 wsku¬ tek tego koila stozkowe 23 ii 24 i) materjal B sa poruszanie przez zapadke G, umie¬ szczona na specjalnej dzwSlgni 27, poruszal- jaceij sole swobodnie w stosunku do walu 25 i uruchomiana zapotmocaj lajcznika 28, polaczonego z parujszajacemii sie tam i zpo- wrotem czesciami maszyny, ozmaczonemi po prawej stroiniie Hg. 9, gdzie 29 ozmlalciza poruszajace sie tam i zpowrotiem trzyma- dillo narzedzia tnacego. Celem uczynienia przesuniec zajpaidki zmilenineimi], jeden koniec laaziniiikal 28 jest pollacziony ruchomo z dzwi¬ gnia 27 przez; szczeline w tejze 30. Jezeli zapadka popycha 7 zejbów! za1 kazdym ra¬ zem, wtedy m Aby narzedzile tnace nile wytrzymalo row¬ ka w calej swej glebokosci zia jednym ru¬ chem, ranna 21 jest1 tak zmontowana, ze mo¬ ze byc przesunieta automatycznie o pewna odleglosc w stosunku dó ramy maszyny, jak wlskazano na fig. 9 przez strzalki //, dopóki narzediziie nile wyrznie wszystkich rowków zadanej glebokosci. Jak poprzed¬ nio zaznaczono Uzycie kola zapadkowego, którego liczba zebów jest liczba pierwsza, pcwiodluije, ze nalrzedlzie nile wrócii do po^ przednio wyrzniJetego roiwku, panini wszyst¬ kie rowki nie zostalna wyrzniete. Dlatego tez liczba1 zebów kola zlaipajdkoiwego i lifcz- ba zebów popychaJnych kazidlorazowio przez zapadke nile moga miec wspólczynnika.Jesli cwie liczby maja wispólbzytnnik, na¬ rzedzie nie wyrznie tylu rowków ile kolo zapadkowe ma' zebów!, Wz mniejsza ilosc, gdyz narzedzie przejdzie przez poprzednio wyrzniete nówki wiecej niiz jeden raz. Jesli liczba zebów! jest tak wybrana, ze jest licz¬ ba pierwisza, pomnozona np. przez 2, a za- paJdka lpopycha za, kazdym razem niepa¬ rzysta liczbe zebów, to bedzie wyrzniiefcych tyle rowków,, ile kolo zaipadkowe mai zebów.Jesli ewientualnie polowia rowków np. by¬ laby obrobiona raz jesizcze przez ilnne na¬ rzedzie, ruch zapadki jest tak ulozony, ze tym razem zapadka popycha parzysta licz¬ be zebów, al rezultat bedzie ten, ze tylko jedlniai polowa rowków jeist obrobiona po¬ wtórnie.Wyzej opisana! metoda1 mioze byc z&sto- sowana takze i pirzy materjailafch obrabia¬ nych o róznych ksztaltach. PL