Wynalazek dotyczy przesylania sygnalów, w szczególnosci sygnalów telewizyjnych, zlozo¬ nych z pasma drgan od pewnej okreslonej naj¬ wiekszej czestotliwosci do zerowej lub czesto¬ tliwosci bliskiej zera.Wynalazek dotyczy mianowicie ponownego wprowadzania skladowych, odpowiadajacych sredniej jasnosci obrazu w nadajnikach i od¬ biornikach telewizyjnych w zaleznosci od sta¬ lej amplitudy przenoszonego sygnalu, ukazuja¬ cej sie w regularnych okresach.W urzadzeniach telewizyjnych przesylany obraz jest zwykle rozkladany wiersz po wier¬ szu i zamieniany na drgania elektryczne o cha¬ rakterze zaleznym od rozkladu jasnosci wzdluz poszczególnych wierszy obrazu. Po jednym cal¬ kowitym rozlozeniu obrazu nastepuje drugie rozkladanie itd. Czestotliwosc rozkladanych obrazów moze wynosic np. 24 na sekunde. Po¬ niewaz oko reaguje na jasnosc wzgledna, ko¬ nieczne jest dla otrzymania w odbiorniku wier¬ nej kopii przesylanego obrazu dokladne odtwo¬ rzenie wszystkich zmian jasnosci obrazu nieza¬ leznie od szybkosci tych zmian. Pozadane jest przesylanie i odbieranie calego pasma czestotli¬ wosci az do zerowej wlacznie. Stosowanie do tego celu wzmacniaczy pradu stalego jest jed¬ nak klopotliwe i polaczone z wielkimi kosztami.Natomiast wzmacniacze pasmowe pradu zmiennego umozliwiaja wzmocnienie drgan pas¬ ma czestotliwosci, np. od 10 do 40.000 okresów na sekunde, wzmocnienie zas drgan o czestotli¬ wosciach mniejszych od 10 okresów na sekun¬ de szybko maleje wraz z czestotliwoscia. Sa to zazwyczaj wzmacniacze oporowe, w których anoda lampy poprzedniego stopnia jest polaczo¬ na z siatka lampy nastepnego poprzez konden¬ sator miedzylampowy, siatka zas tej ostatniejlampy jest poprzez opornik polaczona ze wspól¬ nym dla wszystkich lamp przewodem katodo¬ wym. Dolna granice wzmacnianego pasma cze¬ stotliwosci wyznacza stala czasir tego konden¬ satora i opornika. Jezeli obwód anody pierwszej z wymienionych lamp jest pobudzony do drgan, zawierajacych równiez skladowe o czestotliwo¬ sciach mniejszych od czestotliwosci granicznej, jedynie drgania o czestotliwosciach wiekszych od czestotliwosci granicznej przeniosa sie po¬ przez ^sprzezenie na siatke drugiej lampy. Za¬ tem potencjal siatki drugiej lampy zmienia sie w czasie wedlug fali, zlozonej tylko z sinusoid wiek"szych czestotliwosci. Potencjal tej siatki waha sie okolo linii elektrycznego zera tak, iz powierzchnia, ograniczona krzywa zmian poten¬ cjalu w czasie i linia elektrycznego zera, znaj¬ dujaca sie nad linia elektrycznego zera, równa sie takiejze powierzchni pod* linia elektrycznego zera. Zerem elektrycznym jest potencjal, róznia¬ cy sie od potencjalu katody o wielkosc poczat¬ kowego napiecia siatki. Potencjal zera, prakty¬ cznie rzecz biorac, nie zalezy od skladowej sta¬ lej i malych czestotliwosci, które nie sa w sta¬ nie przejsc poprzez sprzezenie miedzylampowe.W znanych urzadzeniach telewizyjnych roz¬ kladanie obrazu jest przerywane na krótko po rozlozeniu kazdego wiersza, a podczas tej prze¬ rwy amplituda sygnalu obrazowego przybiera wartosc, odpowiadajaca zupelnej czerni lub war¬ tosc jeszcze bardziej oddalona od wartosci, od¬ powiadajacej bieli, niz wartosc, odpowiadajaca czerni. Impulsy te sa wykorzystywane do syn¬ chronizacji i dlatego beda nazywane dalej im¬ pulsami synchronizacyjnymi.Niech, jak to przedstawiono na fig. 1 — 5, biel w stosunku do potencjalu, odpowiadajacego czerni, wytwarza impuls napieciowy o amplitu¬ dzie — 10 V, impuls synchronizacyjny zas posia¬ da amplitude + 10 V, stala podczas okresu cza¬ su, wynoszacego 1/10 czasu rozkladania jednego wiersza. Sygnal obrazu, przedstawionego na fig. 2, posiadajacego postac czarnego prostoka- cika o dlugosci równej 1/10 dlugosci wiersza, umieszczonego na bialym tle, stanowiacym resz¬ te wiersza, jest przedstawiony na fig. 3, na któ¬ rej odciete oznaczaja czas t, rzedne zas — ampli¬ tudy V impulsów napieciowych w stosunku do potencjalu, odpowiadajacego czerni. Sygnal wiersza sklada sie z czworokatnych impulsów napieciowych albo amplitudzie — 10 V, zaj¬ mujacych kazdy 9/20 wiersza i przedzielonych przerwa o dlugosci 1/10 wiersza, w której ampli¬ tuda sygnalu jest równa zeru. Impuls synchro¬ nizacyjny c o amplitudzie + 10 V trwa równiez 1/10 okresu rozkladania jednego wiersza. Sy¬ gnal, po przejsciu przez szereg obwodów o ma¬ lej granicznej czestotliwosci, np. takich jak przedstawiony na fig. 1, wzbudza w obwodzie wyjsciowym wzmacniacza drgania, odpowiada¬ jace drganiom okolo elektrycznego zera, przed¬ stawionego na fig. 3 linia kreskowa, przy czym powierzchnia, ograniczona krzywa zmian poten¬ cjalu nad linia zera, jest równa powierzchni pod linia zera. W powyzej podanym przypadku am¬ plitudy impulsów synchronizacyjnych wzgledem elektrycznego zera beda np. wynosily + 17 V, a amplitudy impulsów, odpowiadajacych biale¬ mu tlu -3 V. Zero elektryczne posiada wiec potencjal — 7 V w stosunku do potencjalu sy¬ gnalów, odpowiadajacych czerni.Mozna latwo wykazac, ze elektryczne zero sygnalu obrazu, przedstawiajacego bialy prosto- kacik na czarnym tle, posiada potencjal, równy potencjalowi sygnalów zupelnej czerni, a ampli¬ tudy sygnalów obrazowych i impulsów synchro¬ nizacyjnych wynosza + 10 V (fig. 5).Jasne jest wiec, ze z powodu wyeliminowa¬ nia skladowej stalej, lampy wzmacniacza powin- ny byc-dostosowane nie tylko do wiernego wzmacniania najwiekszych amplitud, odpowia¬ dajacych impulsom swietlnym, a wiec wedlug wyzej opisanego przykladu amplitud + 10" V, lecz równiez amplitud wahajacych sie np. od — 3 V do + 17 V. Poczatkowe napiecia powinny wiec uwzgledniac np. wahania pomiedzy — 10 V a + 17 V.Przy uwzglednieniu powyzszych warunków konieczne jest, jezeli sygnal nie zawiera sklado¬ wej stalej, stosowac lampe, w której prostolinio¬ wa czesc jej charakterystyki przypada na wa¬ hania napiec dwukrotnie wieksze, niz wahania napiec sygnalu, zawierajacego skladowa stala.Analogicznie przy modulowaniu w nadajni¬ ku fali nosnej amplituda jej, gdy nie ma sygna¬ lu obrazowego, musi miec wartosc dwukrotnie wieksza, niz przy modulowaniu sygnalu sklado¬ wa stala.Sposób wedlug wynalazku usuwa wymienio¬ ne wady, a przynajmniej zmniejsza je w duzym stopniu i umozliwia stosowanie wzmacniaczy, nie przystosowanych do wzmacniania pasma malych czestotliwosci lacznie z zerowa.Wedlug wynalazku skladowa stala i sklado¬ wa malych czestotliwosci zostaja ponownie wprowadzone do sygnalu w odpowiednim punk- — 2 —cie toni transmisji za pomoca urzadzenia, rea¬ gujacego na powtarzajace sie najwieksze lub najmniejsze wartosci amplitudy sygnalu.Wynalazek polega na tym, iz do ponownego wprowadzenia skladowych, odpowiadajacych sredniej jasnosci, wykorzystuje sie impulsy syn¬ chronizacyjne, przesylane wspólnie z pradami, odtwarzajacymi rozklad jasnosci obrazu.Na rysunku fig. 6 — 13 przedstawiaja przy¬ klady ukladów polaczen urzadzen do stosowa¬ nia sposobu wedlug wynalazku.Nadajnik do stosowania sposobu wedlug wy¬ nalazku posiada znane urzadzenia do wytwarza¬ nia sygnalów obrazowych, jak tez do wytwarza¬ nia impulsów synchronizacyjnych o znaku przeciwnym do znaku sygnalów obrazowych, a mianowicie w przerwie pomiedzy grupami sy¬ gnalów obrazowych, odtwarzajacych sasiednie wiersze. Niech amplituda impulsu synchroniza¬ cyjnego równa sie + V woltom wzgledem zupel¬ nej czerni, a najwieksza amplituda sygnalu obrazowego — V woltom wzgledem zupelnej bieli. Sygnaly i impulsy te sa wytwarzane w dwóch komórkach swiatloczulych, z których jed¬ na sluzy do wytwarzania sygnalów obrazowych, a druga do wytwarzania impulsów synchroniza¬ cyjnych. Prady, wytwarzane w obu komórkach, zostaja nalozone na siebie i doprowadzone do zacisków wejsciowych wzmacniacza oporowego.Stala czasu obwodu sprzezenia tego wzmacnia¬ cza niech wynosi np. 1/100 sekundy, a czestotli¬ wosc impulsów synchronizacyjnych — 3000 na sekunde. Potencjal zmienny w obwodzie ano¬ dowym lampy wzmacniacza waha sie okolo elek¬ trycznego zera, posiadajacego pewien staly po¬ tencjal wzgledem ziemi. Srednia wartosc zmien¬ nego potencjalu wzgledem linii elektrycznego zera jest równa zeru. Niech w pewnej chwili amplituda impulsu synchronizacyjnego wynosi + n V woltów wzgledem elektrycznego zera, gdzie n oznacza wspólczynnik wzmocnienia, a elektryczne zero w tej chwili odpowiada zu¬ pelnej czerni. Wówczas sygnal obrazowy przed¬ stawia dokladnie jasnosc przesylanego obrazu.Jezeli nastepnie srednia jasnosc obrazu zwieksza 6ie, amplituda impulsu synchronizacyjnego wzra¬ sta równiez, np. do + n (V + v). W celu doklad¬ nego Odtworzenia tej jasnosci nalezy zwiekszyc amplitude sygnalu obrazowego w kierunku ujemnym o n v woltów, przy czym rzeczywista linia zerowa, odpowiadajaca potencjalowi czer¬ ni, bedzie przebiegala na wysokosci + n v wol¬ tów wzgledem zera elektrycznego. Osiaga sie to "przez nadanie zeru potencjalu o n V woltów mniejszego od najwiekszej amplitudy impulsu synchronizacyjnego. W ten sposób skladowa stala, okreslajaca jasnosc tla przesylanego obra¬ zu, moze byc ponownie wprowadzona do prze¬ sylanych sygnalów.Ponowne wprowadzenie skladowej stalej oraz skladowych malych czestotliwosci moze byc dokonane np. za pomoca urzadzenia, uwidocznio¬ nego na fig. 6.Uziemiony zacisk wyjsciowy wzmacniacza jest polaczony z katoda 5 lampy 6, podczas gdy drugi zacisk wyjsciowy jest poprzez kondensa¬ tor 7 polaczony z siatka lampy 6, która ze swej strony jest polaczona z katoda poprzez opornik uplywowy 8. W obwodzie anodowym znajduje sie opornik 9, polaczony w znany sposób z nie przedstawionym na rysunku generatorem drgan tak, iz amplituda fali nosnej jest modulowana spadkiem napiecia na oporniku 9. Stala czasu opornika 8 i kondensatora 7 jest mniejsza od kazdej ze stalych obwodów sprzezenia wzmac¬ niacza, jak tez mniejsza od stalej kazdego-obwo¬ du, przez który sygnaly przechodza po wprowa¬ dzeniu do nich malych czestotliwosci. Stala cza¬ su opornika 8 i kondensatora 7 jest jednak zna¬ cznie wieksza od odstepu czasu pomiedzy kolej¬ nymi impulsami synchronizacyjnymi i wynosi np. 5/100 sekundy.Urzadzenie dziala w sposób podany nizej.Gdy nie ma sygnalów obrazowych, sygnal na zaciskach wyjsciowych wzmacniacza sklada sie z impulsów synchronizacyjnych o czestotliwosci 3000 na sek, przy czym kazdy impuls zwieksza potencjal siatki lampy w stosunku do potencja¬ lu katody 6. Jezeli przyjac, ze poczatkowo po¬ tencjal siatki jest równy potencjalowi katody, pierwszy impuls czyni siatke dodatnia i powo¬ duje przeplyw pradu w jej obwodzie. Konden¬ sator 7 laduje sie przy tym tak, iz siatka po przejsciu impulsu pozostaje ujemna wzgledem katody. Kondensator 7 wyladowuje sie przez opornik uplywowy 8, jednakze z powodu sto¬ sunkowo wielkiej stalej czasu jedynie mala ilosc ladunku splywa przed zjawieniem sie nastepne¬ go impulsu. Potencjal siatki ponownie wzrasta, lecz w mniejszym stopniu niz poprzednio, a la¬ dunek kondensatora zwieksza sie. Proces ten postepuje tak dlugo, az przeplyw pradu siatko¬ wego pozostaje juz tylko wtedy, gdy amplituda impulsu osiaga swój wierzcholek.Jezeli po impulsie synchronizacyjnym zjawi sie nastepnie sygnal obrazowy, to w czasie jego trwania potencjal siatki stanie sie jeszcze bar¬ dziej ujemny. Sygnal wizyjny zmienia wiec po¬ tencjal siatki pomiedzy wartoscia, przy której prad siatki jeszcze plynie przy wierzcholku am- — 3 —plitudy impulsu synchronizacyjnego, a wartoscia o 2 n V woltów bardziej ujemna od wartosci pierwszej. Niezaleznie od potencjalu jelektrycz- nego zera wzgledem zupelnej czerni, sygnaly, doprowadzone do siatki lampy 6, wytwarzaja zmiany potencjalu od wartosci, przy której prad siatki jeszcze przeplywa, odpowiadajacej wierz¬ cholkowi amplitudy impulsu synchronizacyjne¬ go, az do napiecia, rózniacego sie o okreslona wielkosc od potencjalu czerni.W opisanym urzadzeniu impulsy synchroni¬ zacyjne posiadaja wiec pewna okreslona stala amplitude wzgledem potencjalu czerni. Ponie¬ waz stala czasu kondensatora 7 i opornika 8, które sluza do ponownego wprowadzania skla¬ dowej stalej i skladowych malych czestotliwosci, jest mala w porównaniu ze stala czasu obwo¬ dów, przez które sygnal przechodzi od chwili wprowadzenia do niego malych czestotliwosci, lampa 6, kondensator 7 i opornik 8 nadaja sie do wprowadzenia wszelkich skladowych, które zostaly utracone w poprzedzajacych obwodach.Z drugiej strony stala czasu ustrojów elektrycz¬ nych do ponownego wprowadzania malych cze¬ stotliwosci jest wielka w porównaniu z okresem pomiedzy dwoma kolejnymi impulsami synchro¬ nizacyjnymi, tak iz punkt pracy, okreslony na poczatku pewnej liczby sygnalów, przedstawia¬ jacych poszczególne wiersze obrazu, nie bedzie sie zmienial duzo podczas okresu az do nastep¬ nego impulsu. Wobec tego urzadzenie bedzie równiez dzialalo prawidlowo, gdy okresy zja¬ wiania sie wierzcholków impulsów nie sa sobie równe. Oprócz tego opisane urzadzenie sluzy do wprowadzania równiez skladowych zmiennych o czestotliwosciach mniejszych od najmniejszej czestotliwosci impulsów synchronizacyjnych, a wiekszych od granicznej czestotliwosci toru, przez który plyna sygnaly, poniewaz stala cza¬ su ustroju do ponownego wprowadzania jest mniejsza od stalej czasu poprzedzajacych obwodów.Fala nosna jest wiec przy najwiekszej war¬ tosci amplitudy sygnalu modulowana w pew¬ nych stalych granicach amplitudy. Jedna gra¬ nica jest najmniejsze napiecie siatki, przy któ¬ rym prad w siatce jeszcze plynie, druga grani¬ ca jest suma amplitud impulsu synchronizacyj¬ nego i najwiekszej amplitudy sygnalu obrazo¬ wego, przy czym nalezy naturalnie uwzglednic wzmocnienie we wzmacniaczu i w modula¬ torze.W odbiorniku odbywa sie detekcja sygnalów i wzmocnienie we wzmacniaczu oporowym. Sy¬ gnaly te nie zawieraja malych czestotliwosci.W celu ponownego wprowadzania w urzadzeniu odtwarzajacym, a mianowicie w wiazkowej lam¬ pie katodowej, tych czestotliwosci do sygnalów stosuje sie sposób, analogiczny do opisanego.Sygnaly zostaja doprowadzane do obwodu siat¬ ki lampy JO (fig. 7), która w tym przypadku jest ostatnia lampa wzmacniacza. Anoda lampy 10 jest polaczona bezposrednio z siatka rozrzadcza wiazkowej lampy katodowej 11, a poprzez opor¬ nik 12 i zródlo wysokiego napiecia 15 — z kato¬ da. Dodatni zacisk zródla jest polaczony ze zmiennym stykiem dzielnika napiecia 14, zasila¬ nego ze zródla pradu 15, polaczonego drugim stykiem z katoda wiazkowej lampy katodowaj.Styk przesuwny dzielnika 14 jest tak nasta¬ wiony, ze gdy nie ma sygnalu obrazowego oraz gdy impulsy synchronizacyjne zmniejszyly po¬ tencjal siatki lampy wzmacniacza do wartosci najmniejszej, przy której prad jeszcze plynie w obwodzie siatki, potencjal siatki rozrzadczej wiazkowej lampy katodowej posiada wartosc, odpowiadajaca czerni. W ten sposób impulsy synchronizacyjne utrzymuja siatke wiazkowej lampy katodowej na potencjale czerni, a sygna¬ ly obrazowe zwiekszaja jej potencjal, odtwarza¬ jac w ten sposób wiernie rozklad jasnosci prze¬ pytanego obrazu.Fig. -8 przedstawia odmiane wykonania urza¬ dzenia wedlug fig. 7, w którym zbedne jest zró¬ dlo pradu 15. Dzialanie kondensatora 7 i opor¬ nika 8 w obwodzie siatki lampy 36, a mianowi¬ cie lampy z siatka oslonna, jest analogiczne do dzialania tych czesci w urzadzeniu wedlug fig. 7.Anoda lampy jest polaczona za posrednictwem opornika 12 ze zródlem napiecia anodowego do¬ statecznie stabilizowanego. W tym celu zródlo napiecia jest zaopatrzone w stabilizator neono¬ wy, nie uwidoczniony na rysunku, skladajacy sie z zamknietej oslony, zawierajacej neon o ni¬ skim cisnieniu. Stabilizator tego rodzaju posia¬ da dwie elektrody, polaczone szeregowo z opor¬ nikiem poprzez odpowiednie zródlo pradu, przy czym napiecie anodowe moze byc pobierane z tych elektrod lub tez z innych zacisków. Siat¬ ka oslonna lampy moze byc zasilana równiez z tego zródla pradu, polaczonego równiez ze zmiennym opornikiem 37, zabocznikowanym kondensatorem 38 i polaczonym . szeregowo z opornikiem 39. Oporniki te stanowia dzielnik napiecia. Katoda lampy 11 jest wlaczona mie¬ dzy oporniki 37 i 39. Wielkosc opornosci opor¬ nika 37 jest dobierana w ten sam sposób, jak nastawienie dzielnika napiecia 14 (fig. 7).Jak wyzej zaznaczono, powstajace pomiedzy rozkladaniem dwóch sasiednich wierszy obrazu impulsy w kierunku czerni sluza w odbiorniku — 4 —do synchronizowania obrazu odbieranego z na¬ dawanym. Np. impulsy te moga rozrzadzac ge¬ neratorami impulsów pilowych, sluzacych do odchylania wiazki promieni katodowych. Od¬ dzielanie tych impulsów od sygnalów obrazo¬ wych w znanych urzadzeniach jest trudne, po¬ niewaz polozenie linii zera elektrycznego jest zmienne. Wytwarzane impulsy rozrzadcze, je¬ zeli zero elektryczne przesuwa sie w kierunku czerni, moga miec za mala amplitude do rozrza¬ du ruchem skladania. Zapobiega sie tym trud¬ nosciom stosujac urzadzenie, wykonane w spo¬ sób nizej opisany.Sygnaly zostaja doprowadzone do lampy 16 wzmacniacza (fig. 9), w obwód siatki której wlaczony jest kondensator 7 i opornik 8. Faza sygnalów jest przy tym taka, iz impulsy syn¬ chronizacyjne zwiekszaja potencjal siatki. Ano¬ da lampy 16 jest polaczona poprzez kondensator z siatka lampy 17, sluzacej do odwracania fazy sygnalów. Obwód wyjsciowy lampy 17 zawiera narzady 18, umozliwiajace oddzielenie impulsów synchronizacyjnych wierszowych od impulsów synchronizacyjnych obrazowych. Impulsy wier¬ szowe sa odbierane z zacisków 19, a impulsy obrazowe z zacisków 20. Lampa 16 posiada du¬ zy spólczynnik amplifikacji i taka charaktery¬ styke, iz jej prad anodowy zanika przy malym ujemnym napieciu siatki rozrzadczej, a przy tym zakres roboczy napiecia siatki, a wiec za¬ kres pomiedzy wartoscia napiecia, przy której zjawia sie prad siatki, a wartoscia, przy której prad anodowy zanika, jest nieco mniejszy od amplitudy impulsów synchronizacyjnych. Im¬ pulsy synchronizacyjne powoduja przeplyw pra¬ du siatki, az kondensator 7 naladuje sie do ta¬ kiego napiecia, iz prad w obwodzie siatki ply¬ nie jedynie przy wierzcholkach tych impulsów.Poniewaz sygnaly obrazowe, doprowadzone do siatki, zmniejszaja jej potencjal, nie wplywaja one na prad anodowy, podczas gdy amplituda impulsów synchronizacyjnych, wytworzonych w obwodzie anodowym, jest stala i zalezy jedy¬ nie od wielkosci roboczego zakresu napiecia siatki. Zakres ten moze byc zmieniony za po¬ moca zmiany napiecia anodowego lampy 16 tak, aby amplituda impulsów synchronizacyjnych w obwodzie anodowym wystarczala do rozrza¬ du generatora impulsów pilowych.W opisanych przykladach ukladów wedlug wynalazku amplitudy impulsów synchronizacyj¬ nych sa dodatniego znaku. W ukladzie wedlug fig. 10 zastosowany jest prostownik diodowy, wykonany tak, iz wymienione amplitudy sa ujemne. Katoda ostatniej lampy wzmacniacza odbiornika jest polaczona z katoda lampy 11. a jej anoda za posrednictwem kondensatora 7 z siatka lampy 11. Do siatki tej przylaczona jest katoda prostownika diodowego 21, którego ano¬ da jest polaczona z przesuwnym zaciskiem {dzielnika napiecia 22, a za posrednictwem kon¬ densatora 23 — z katoda lampy 11. Dzielnik 23 jest zasilany ze zródla pradu 24, którego dodat¬ ni zacisk jest polaczony z katoda lampy 11. Rów¬ nolegle do prostownika wlaczony jest opornik 8.Kondensator 7 i opornik 8 posiadaja stala cza¬ su, duza w porównaniu z czestotliwoscia naj¬ wiekszych amplitud sygnalu, a mala w porów¬ naniu ze stalymi czasu poprzedzajacych obwo¬ dów. Odgalezienie dzielnika 22 jest tak dobra^ ne, iz gdy nie ma sygnalu, napiecie poczatkowe siatki lampy 11 jest dodatnie, lecz bardziej ujem¬ ne od potencjalu czerni, a mianowicie o war¬ tosc, równa amplitudzie impulsów synchroniza¬ cyjnych. Sygnaly sa doprowadzane do obwodu z taka faza, iz swymi najwiekszymi amplituda¬ mi, np. impulsów synchronizacyjnych, zmniej¬ szaja potencjalsiatki. , Niech do urzadzenia doprowadzane sa jedy¬ nie impulsy synchronizacyjne, a kondensator 7 niech bedzie rozladowany. Pierwszy impuls zmniejszy potencjal siatki i spowoduje przeplyw pradu przez prostownik 21. Skoro dzialanie te¬ go impulsu ustalo, siatka przybiera potencjal dodatni, wyzszy niz poprzednio, a kondensator wyladowuje sie przez opornik 8. Proces ten po¬ wtarza sie tak dlugo, az osiagniety zostanie stan. przy którym prad plynie przez prostownik tyl¬ ko przy wierzcholkach amplitud impulsów.W tych warunkach potencjal siatki odpowiada czerni, a wiec sygnaly obrazowe sa wiernie od¬ twarzane. Gdy srednia jasnosc obrazu zwieksza sie, przez prostownik przeplywa wiekszy prad, a srednia wartosc potencjalu siatki wzrasta., zwiekszajac w ten sposób srednia jasnosc od¬ twarzanego obrazu.Zamiast urzadzenia, w którym wzmacniacz niskooporowy zasila poprzez kondensator pro¬ stownik, zabocznikowany opornikiem uplywo¬ wym, mozna zastosowac zasilanie ze wzmacnia¬ cza wysokooporowego cewki indukcyjnej, zabo- cznikowanej prostownikiem z szeregowo z nim polaczonym opornikiem o malej opornosci.Uklad takiego prostownika, opornika i cewki indukcyjnej posiada stala czasu o wartosci, mniejszej od okresu najmniejszej czestotliwo¬ sci, przesylanej przez poprzedzajacy wzmac¬ niacz, a wiekszej odvokresu wystepowania naj¬ wiekszych amplitud doprowadzanych pradów.Urzadzenie takie wyjasnia fig. 11. Sygnaly sa doprowadzane do cewki indukcyjnej 26, wla¬ czonej w obwód anodowy wzmacniacza. Równo- — 5' —legie do cewki 26 przylaczony jest prostownik 27, polaczony szeregowo z opornikiem 28, a wa¬ hania potencjalu na tym oporniku zasilaja ob¬ wód siatki lampy 25. W obwodzie wyjsciowym, w którym plynie juz skladowa stala pradu, znaj¬ duje sie opornik 29. Przyklad ten uwidocznia, iz dla osiagniecia tego samego celu mozna za¬ stosowac kilka rozmaitych rodzajów urzadzen.Mozna równiez zastosowac wedlug wynalaz¬ ku prostowniki innego rodzaju niz lampowe, np. prostowniki stykowe.Wprowadzanie skladowych stalych mozna przeprowadzac dowolna liczbe razy.Przy wprowadzaniu skladowej stalej pow¬ staja straty, których nie mozna uniknac. Np. koniecznym warunkiem dzialania opisanych urzadzen do wprowadzania skladowej stalej jest przeplyw pewnego pradu przez prostownik, co powoduje zmniejszenie przylozonego napiecia.Z tego powodu wprowadzona zostaje niepelna wartosc skladowej stalej. W pewnych przypad¬ kach jest to nieistotne. Jezeli jednak pozadane jest wprowadzenie pelnej wartosci skladowej stalej, mozna zastosowac w odpowiednim miej¬ scu toru transmisyjnego urzadzenia np] przed¬ stawione na fig. 12.Sygnal, do którego ma byc wprowadzona skladowa stala, jest doprowadzany do zacisków 30. Równolegle do opornika 8 przylaczony jest prostownik 31. Jeden z punktów opornika 8, np. lezacy na polowie jego dlugosci, jest pola¬ czony z opornikiem 32, a poprzez ten opornik z siatka lampy 33 wzmacniacza. Miedzy katoda i siatka wlaczony jest opornik 34, polaczony sze¬ regowo z kondensatorem 35, przy czym konden¬ sator ten i opornik sa tak dobrane, iz skladowe o czestotliwosciach wiekszych od 10 okresów na 6ekunde sa równomiernie tlumione, podczas gdy czestotliwosci mniejsze od 10 okresów na sekun¬ de sa coraz mniej tlumione wraz ze zmniejsze¬ niem sie ich az do czestotliwosci zerowej, któ¬ ra nie jest wcale tlumiona.Przyjawszy, iz wskutek dzialania kondensa¬ tora 7, opornika 8 i prostownika 31 napiecie skladowej stalej na oporniku 8 wynosi 90% wla¬ sciwej skladowej stalej, a napiecie skladowych wielkich czestotliwosci 100%, w przyblizeniu po¬ lowa napiecia zostaje doprowadzana przez opor¬ nik 32 do siatki lampy 33. Jezeli wiec odlaczy sie galaz 34, 36, wówczas 50% calego spadku na¬ piecia z opornika. 8 przenosi sie na siatke lam¬ py 33, to znaczy 35% skladowej stalej i 50% skladowych wiekszych czestotliwosci. Dzieki galezi 34, 35 w przyblizeniu 45% skladowej sta¬ lej przenosi sie na siatke lampy 33, podczas gdy skladowe wielkiej czestotliwosci zostaja zmniej¬ szone w przyblizeniu do 10%, tak iz jedynie w przyblizeniu 45% napiecia zmiennego z opor¬ nika 8 przenosi sie do obwodu siatki lampy 33.Odmienne wykonanie przedstawiono na fig. 13, wedlug której zaciski wyjsciowe sa zaboczni- kowane polaczonymi w szereg opornikiem 34 i kondensatorem 35. Obwód ten przenosi skla¬ dowa stala z mniejszymi stratami niz inne cze¬ stotliwosci. PL