Do elektrycznego ogrzewania wagonów kole¬ jowych stosuje sie najczesciej napiecie sieci trak¬ cyjnej. Jest to napiecie wysokie i jego charak¬ ter zalezy od przyjetego na danej linii rodzaju pradu.Oporniki grzejne, *umieszczone w Wagonie, musza byc z tego powodu budowane na wysokie na* piecie (1000 — 3000 v) z moznoscia przelaczania ich na rózne napiecia. .Prócz tego winna istniec mozliwosc wielostopniowej regulacji ogrzewania w poszczególnych przedzialach wagonu lub przy- najmiej nastawiania go na polowe wydajnosci cieplnej oraz na wydajnosc zerowa.Wykonanie oporników grzejnych, czyniacych zadosc powyzszym warunkom, nastrecza powazne trudnosci, albowiem zachodzi w tym przypadku koniecznosc stosowania drutu oporowego o bar¬ dzo malej srednicy, przelaczanie zas" i wylaczanie oporów winno dokonywac sie przy uzyciu prze¬ laczników wysokiego napiecia.Z tego wzgledu proponowano sposób ogrzewa¬ nia wagonów, przy którym koncentruje sie ono na jednym oporniku, ogrzewajacym badz powie¬ trze, badz jakakolwiek ciecz, która doprowadza sie nastepnie odpowiednimi przewodami do po¬ szczególnych pomieszczen ogrzewanych. Przez za¬ stosowanie takiego urzadzenia odpadaja jednak wszystkie korzysci bezposredniego ogrzewania elektrycznego. W elektryczno-powietrznym syste¬ mie ogrzewania istnieje ponadto mala mozliwosc regulowania temperatury w poszczególnych prze¬ dzialach oraz wymagane jest. stosowanie utrzy¬ mywanych stale w ruchu wentylatorów. W przy¬ padku ogrzewania wagonów ciecza obiegowa po¬ wstaja trudnosci w zwiazku z wyborem cieczy o niskiej temperaturze zamarzania oraz izolacji drutu grzejnego, zanurzonego w tej cieczy i po¬ zostajacego pod pelnym napieciem sieci trakcyj¬ nej w stosunku do ziemi.Gdyby zrezygnowac z regulacji temperaturyw poszczególnych przedzialach trudnosci powyz¬ sze zostalyby usuniete przez szeregowe polacze¬ nie wszystkich oporników grzejnych, dzieki cze¬ mu przez kazdy opornik przeplywalby calkowity prad roboczy, a na jego zaciskach wystepowala¬ by tylko drobna czesc napiecia sieci trakcyjnej.Wylaczanie polaczonych szeregowo oporników . w poszczególnych przedzialach moze byc prze¬ prowadzone wylacznie przez ich zwieranie; w zwiazku z tym wzrasta prad calego obwodu, co pociaga za soba równiez wzrost wydajnosci ciepl¬ nej pozostalych oporników. Poniewaz czesc opor¬ ników grzejnych wagonu (np. w korytarzu, w ustepach) nie musi byc i nie bywa regulowana, zwarcie wszystkich oporników w przedzialach nie ozinacza bynajmniej zwarcia calego obwodu i by¬ loby mozliwe ich wylaczanie w omawiany sposób, pod warunkiem, ze pozostale oporniki zostana ob¬ liczone na odpowiednio zwiekszony prad. Aby jed¬ nak ilosc wypromieniowanej energii cieplnej w niewylaczonych przedzialach oraz w korytarzach i ustepach nie wzrosla nadmiernie, nalezaloby caly obwód grzejny wylaczac co pewien okres czasu za pomoca glównego wylacznika, zwraca¬ jac uwage na to, by srednia ilosc wytworzonej energii cieplnej pozostawala stala.Tego prostego sposobu regulacji polaczonych szeregowo oporników nie mozna jednak stosowac w praktyce z tego powodu, ze maksymalny prad grzejny calego obwodu jest ze wzgledu na unik¬ niecie przeciazenia kabli zasilajacych ograniczo¬ ny przepisami miedzynarodowymi, natomiast je¬ go natezenie w przypadku omówionego ukladu przekroczyloby znacznie wartosc dopuszczalna.W ukladzie wedlug wynalazku jest mozliwe przeprowadzanie regulacji tego typu, nie powo¬ dujacej jednak podwyzszenia wartosci pradu ro- < boczego w przypadku wylaczania przedzialów.Istota wynalazku polega na tym, ze przy wyla¬ czaniu opornika grzejnego w dowolnym prze¬ dziale 'przez zwarcie, w nie regulowanej czesci obwodu, np. w korytarzu, zostaje równoczesnie wlaczony opornik dodatkowy tak, ze ogólna wy¬ dajnosc . cieplna tej czesci obwodu wzrasta. W korytarzu jest umieszczony regulator tempera¬ tury, który oddzialywa na glówny wylacznik ob¬ wodu i za pomoca którego calkowity prad robo¬ czy jest okresowo wylaczany, dzieki czemu sred¬ nia wydajnosc cieplna w korytarzu pozostaje w przyblizeniu stala. Przez wylaczanie niektórych przedzialów srednia wydajnosc cieplna w kory¬ tarzu moze wiec pozostac stala, natomiast w przedzialach ogrzewanych uleglaby zmniejszeniu.Jezeli jednak obierze sie opór opornika dodat¬ kowego nieco mniejszy niz opór odnosnego opor¬ nika w przedziale, wówczas w przypadku wyla¬ czenia tego ostatniego wzrasta calkowite nateze¬ nie pradu roboczego obwodu grzejnego; jezeli przy tym stala srednia wydajnosc cieplna w ko¬ rytarzu zostaje utrzymana przez okresowe wy¬ laczanie obwodu grzejnego, wtedy mozna uzyskac przez odpowiedni dobór stosunku oporów opor¬ ników wylaczonych i zastepczych w przyblizeniu stala srednia wydajnosc cieplna w przedzialach nie wylaczonych, zalezna jedynie w nieznacznym stopniu od ich liczby. Wzrost calkowitego pradu roboczego 'jest nieznaczny i pozostaje w. grani¬ cach dopuszczalnych zmian jego natezenia.Uklad wedlug wynalazku jest przedstawiony na fig. 1 rysunku, podczas gdy fig. 2 przedstawia wykres wydajnosci cieplnej ukladu w funkcji liczby przedzialów wylaczonych.Nal fig. 1 cyframi 1, 2, 3, oznaczono przedzia¬ ly wagonu o * regulowanej temperaturze, cyfra U — korytarz wagonu, cyfra 5 — ustep, cyframi 6,7 — zaciski zasilajace ukladu, cyfra 8 — wy- laczalne oporniki grzejne w przedzialach, liczba¬ mi 9, 10 —stale oporniki grzejne w korytarzu i ustepie, liczba 11 dodatkowe zastepcze oporni¬ ki w korytarzu, liczba 12 — przelaczniki do wy¬ laczania oporników 8 w przedzialach i do jedno¬ czesnego wlaczania oporników 11, liczba 13 -^ glówny wylacznik obwodu grzejnego, liczba 1U zas — regulator panujacej temperatury w kory¬ tarzu, oddzialywajacy na wylacznik 13.Z fig. 1 .wynika, ze przelaczniki 12 wylacza¬ ja wprawdzie calkowity prad obwodu grzejnego, jednak na ich zaciskach panuje napiecie, równe czesci napiecia sieci trakcyjnej. Przelaczniki ma¬ ja zatem prosta konstrukcje i moga byc ponadto uruchamiane recznie.Na fig. 2 przedstawiono wykres wydajnosci cieplnej ukladu, odkladanej na osi rzednych, w funkcji liczby przedzialów wylaczonych, odklada¬ nej na osi odcietych, przy czym liczba 15 ozna¬ czono przebieg calkowitej chwilowej wydajnosci cieplnej w korytarzu, liczba 16 — przebieg cal¬ kowitej chwilowej wydajnosci cieplnej w ogrze¬ wanych przedzialach, liczba 17 — przebieg sred¬ niej wydajnosci cieplnej w korytarzu, liczba 18 zas — przebieg sredniej wydajnosci cieplnej w ogrzewanych przedzialach.Linia 16 obrazuje równoczesnie wzrost cal¬ kowitego natezenia pra-du roboczego w obwodzie grzejnym.Jak wynika z wykresu przez stosunkowo -ma¬ le, pozostajace w granicach dopuszczalnych zmian, podwyzszenie natezenia pradu roboczego jest mozliwe uzyskanie nieznacznej zaleznosci wydajnosci cieplnej w przedzialach od liczby wy¬ laczonych przedzialów.Zamiast termometrowego regulatora tempe- — 2ratury 1 U, który utrzymuje stala srednia wy¬ dajnosc cieplna w korytarzu, mozna z powodze¬ niem zastosowac regulator oporowy, umieszczo¬ ny w osobnej szafce i sterowany pradem obwodu grzejnego. ' - Elementy grzejne oporników moga byc wyko¬ nane z drutu zelaznego. Mozna równiez kojarzyc druty zelazne z drutami z takiego materialu, któ^ rego opornosc jest w bardzo malym stopniu za¬ lezna od natezenia przeplywajacego przezen pra¬ du.Regulacja temperatury za pomoca tego urza¬ dzenia jest niezalezna od warunków chlodzenia korytarza, np. od otwierania znajdujacych sie na korytarzu drzwi i okien. ^ PL