Niniejszy wynalazek dotyczy udoskonalenia w obrabiarkach z automatycznym wylaczaniem ruchu suportu, gdy toczenie zostalo wyko¬ nane. We wszystkich rodzajach obrabiarek wa¬ runki dokladnej pracy polegaja przede wszyst¬ kim na dokladnym zatrzymaniu noza, to znaczy na precyzyjnym wykonaniu okreslonej dlugosci toczenia.Istnieje kilka sposobów rozwiazania tego za¬ dania. Wedlug jednego z tych sposobów, na dro¬ dze odbywanej przez suport umieszcza sie na¬ stawny zespól zderzaków, który wylacza urzadze¬ nie napedowe.Przy takim urzadzeniu nie mozna uzyskac duzej dokladnosci i dlatego takie urzadzenie sto¬ suje sie tylko w przypadkach, gdy chodzi o mniej¬ sza dokladnosc. Wykonanie ruchu na scisle o- kreslonym odcinku mozna przeprowadzac tylko przez zahamowanie o staly zderzak. Na przyklad suport tokarki po przejsciu okreslonej drogi sty¬ ka sie ze zderzakiem, powodujacym natychmia¬ stowe zatrzymanie. W tymv przypadku dokladi- nosc obróbki zalezy od mozliwosci dokladnego na¬ stawienia zderzaka. W zwyklej obrabiarce pozo¬ stawiaja wymienione szczególy wiele do zycze¬ nia. W celu zabezpieczenia napedowego mecha¬ nizmu przed uszkodzeniem nalezy umiescic w nim takie przyrzady, które pozwalaja na ruchy nape¬ du po zatrzymaniu suportu zanim nastapi wyla¬ czenie czesci napedowej, co jest przedmiotem niniejszego wynalazku.Na rysunku fig: 1 przedstawia zastosowanie wynalazku do tokarki; fig. 2 — inny przyklad wykonania.Suport podluzny 1 otrzymuje ruch posuwowy od walka pociagowego 2 za posrednictwem kól zebatych 3, 4, slimaka 5, slimacznicy 6, kól ze¬ batych 7, 8, 9, ^0 i kólka 11 wspóldzialajacego z zebatka przytwierdzona do podstawy 12 tokarki.Ruch zas poprzeczny suportu nadaje kolo zeba¬ te 8 za posrednictwem kól 13 i 1A, przy czym ko¬ lo 1A, zaklinowane-jest na sworzniu sruby pocia¬ gowej napedu poprzecznego 15. Slimak 5 osadzo¬ ny jest trwale na walku 16 przesuwnym osiowo w lozyskach suportu podluznego. Sprezyna 17 utrzymuje walek 16 w polozeniu normalnym.Sprezyna dziala w obu kierunkach, to znaczy w prawo i lewo, dzieki kolnierzom 18 i 19. 'Gdysuport zetknie sie ze sruba 23, stanowiaca na¬ stawny zderzak, zatrzymuja sie kolo zebate 11 oraz caly zespól kól 10, 9, 8, 7 i slimacznica 6.Slimak 5^ z walkiem 10 cbraca sie nadal i w wy¬ niku tego obrotu- walek 16 wraz z slimakiem 5 pofeuwa sie wzdlul swej osi w prawo lub w lewo sciskajac sprezyne 17.Gdy walek 16 przesunie sie o odcinek a, po¬ wierzchnia stozkowa 20 przesuwa sie w poloze¬ nie oznaczone liniami kreskowanymi i zmusza dzwignie 21 do obrócenia sie na swej osi i zaje¬ cia polozenia oznaczonego linia kreskowana. Po¬ wyzsza dzwignia polaczona jest z pewnego ro- \ dzaju sprzeglem utworzonym np. miedzy sli¬ macznica 6 i walkiem 22, powodujac rozlaczenie sprzegla przez opisany ruch dzwigni 21. Powyz¬ sze sprzeglo i polaczenie z dzwignia 21 nie jest uwidocznione na rysunku. Po wylaczeniu sli¬ macznica 6 moze obracac sie swobodnie na wal¬ ku 22, sprezyna 17 cofa walek 16 do normalnego polozenia i caly mechanizm jest gotowy do roz¬ poczecia nowej pracy przez sprzezenie slimacz¬ nicy 6 z walkiem 22.W taki sam sposób dziala urzadzenie, gdy su¬ port poprzeczny zetknie sie ze. zderzakiem. Jest to widoczne na podstawie rysunku.Sila, dzialajaca na obwodzie kólka zebatego 11 lub na srube 15 do ruchu poprzecznego, jest okreslona sila obrotowa slimaka 5, która jest zwiekszona w stosunku przekladni kól 6, 7, 8, 9, 10 lub 6, 7, 8, 13, 1A.O ile sila ta wzrasta ponad okreslona sile wywierana przez sprezyne 17, to slimak 5 prze¬ suwa sie osiowo wbrew kierunkowi dzialania si¬ ty sprezyny i nastepuje wylaczenie posuwu. Z tego wynika, ze sila na obwodzie kólka zebatego 11 lub dzialajaca na srube 15, przy której naste¬ puje wylaczenie posuwu, jest wywolana dziala¬ niem sprezyny 17. Sprezyna jest tak wymierzona, ze sila dzialajaca na kólko zebate nie moze prze¬ kroczyc wartosci, dla której obliczony zostal me¬ chanizm posuwowy, tak iz obciazenie mechaniz¬ mu nie przekracza dopuszczalnej granicy. Przy przypadkowym przeciazeniu maszyny wzrasta sila na kólku zebatym i zachodzi wylaczenie przesuwu. Urzadzenie to dziala zatem jako za¬ bezpieczenie przed przeciazeniem maszyny.Po zatrzymaniu suportu przez zderzak nie zachodzi jeszcze chwilowe wylaczenie mechaniz¬ mu przesuwowego, poniewaz walek slimaka mu¬ si wpierw przebyc droge a, co jest potrzebne dla wychylenia dzwigni 21 przez stozkowa powierz¬ chnie 20 w polozenie, w którym dzwignia powo¬ duje wylaczenie. Podczas przebywania tej drogi suport jest stale dociskany do zderzaka, a przed¬ miot poddawany toczeniu wykonuje jeszcze kil¬ ka obrotów przed jego wylaczeniem. Poniewaz nóz w tym czasie jest nieruchomy, odsunieta po¬ wierzchnia na obrabianym i obracajacym sie przedmiocie zostaje czysto obtoczona, przez .co osiaga sie wieksza dokladnosc obtoczonej dlugos- gjt przy odsunietych przedmiotach.Droge d obiera sie taka, aby w czasie, gdy suport naciska na zderzak, odsunieta powierz¬ chnia zostala czysto obtoczona, tak aby w tym czasie wrzeciono z nasadzonym przedmiotem wy¬ konalo co najmniej jeden calkowity obrót.Na fig. 2 przedstawiono inne wykonanie przedmiotu wynalazku, w którym zamiast slima¬ ka i slimacznicy stosuje sie srube 24-, osadzona w srodku kola zebatego 25. To kolo obra¬ ca sie, a przeciw ruchom osiowym zabezpieczone jest lozyskiem kulkowym. Sruba ze sworzniem moze poruszac sie wzdluz osi w obu kierunkach naciskajac na sprezyne 26. Gdy suport zetknie sie ze zderzakiem, kolo 25 przestaje sie obracac, a sruba 24 wkreca sie do srodka kola i przesu¬ wajac sie osiowo naciska na sprezyne. Sprezyna i sruba sa tak dobrane, iz nie pozwalaja przy normalnej pracy przesuwac sie osiowo srubie 24 lub obracac sie w kole 25. Pozostale czynnosci sa takie same jak w przykladzie poprzednim. PL