Wynalazek dotyczy ukladu polaczen do prze¬ noszenia drgan elektrycznych, zawierajacego przynajmniej jedna sterowana lampe elektrono-, wa, w której poza elektroda wyjsciowa umiesz¬ czona jest przynajmniej jeszcze jedna elektroda, przewodzaca prad. Celem wynalazku jest stwo¬ rzenie srodków do zmniejszenia szumu, wystepu¬ jacego w takich ukladach polaczen.Szum ten, bardzo szkodliwy, szczególnie przy przenoszeniu slabych sygnalów, jest powodowany czesciowo przez znajdujace sie w ukladzie lampy elektronowe, czesciowo przez pozostale czesci skladowe ukladu i moze byc podzielony na szum lampowy i szum sieciowy.Szum sieciowy jest wywolywany przez nagle zmiany napiecia, wystepujace na koncach kazde¬ go przewodnika wskutek ruchów cieplnych elek¬ tronów tym silniej, im wiekszy opór omowy wy¬ kazuje odnosny przewodnik. Tego rodzaju na¬ piecie szumu wystepuje w obwodzie drgajacym, wlaczonym w obwód wejsciowy lampy wzmacnia¬ jacej wielkiej czestotliwosci, i jest okreslane za¬ zwyczaj jako „szum obwodowy".Szum lampowy dzieli sie zazwyczaj na szum emisyjny i na szum rozdzielczy. Szum emisyjny jest spowodowany wahaniami emisji katody, przy czym moze to dotyczyc zarówno katody termojo- nowej, jak i katody pomocniczej wtórnej emisji albo fotokatody. Szum rozdzielczy powstaje przez wahania w rozdziale pradu w lampach z wiecej niz jedna dodatnia elektroda, wystepuje wiec na * przyklad w lampach z, siatka oslonna i w wielo- siatkowych lampach mieszajacych.Szum rozdzielczy jest na ogól znacznie silniej¬ szy od szumu emisyjnego, tak ze w lampach z siatka oslonna i wielosiatkowych lampach mie¬ szajacych szum calkowity jest spowodowany za¬ sadniczo przez szum rozdzielczy.Próbowano juz zmniejszyc szuni rozdzielczy przez specjalna budowe lampy. W lampach z siatka oslonna mozna na przyklad zmniejszyc szum rozdzielczy badz to przez ograniczenie pra¬ du siatki oslonnej, badz tez przez tego rodzaju geometryczne rozmieszczenie * elektrod, ze emisja pewnych czesci katody przyczynia sie jedynie do powstania pradu siatki, a emisja innych czesci# katody przyczynia sie jedynie do powstania pra¬ du anodowego*.Wedlug wynalazku mozna bez stosowania specjalnej buSowy lampy wydatnie obnizyc albo tez calkowicie usunac szum rozdzielczy.Zgodnie z wynalazkiem, pobiera sie z obwodu przewodzacej prad elektrody napiecie szumu, zwiazane z przypadkowymi wahaniami rozdzialu pradu pomiedzy elektroda wyjsciowa i wspom¬ niana elektrode prowadzaca trad, i steruje na¬ pieciem tym prad wyjsciowy lampy z taka faza, ze prad szumu w obwodzie) wyjsciowym, spowo¬ dowany wahaniami, zostaje zniesiony albo przy¬ najmniej znacznie zmniejszony.W tym celu wlacza sie w ukladzie, zawiera¬ jacym lampe z siatka oslonna, w obwód siatki o- slonnej indukcje, przy czym napiecie szumu, po¬ wstajace na tej indukcji, przenosi sie poprzez pojemnosc pomiedzy siatka oslonna a siatka ste¬ rujaca lampy na wejsciowa siatke sterujaca lampy." . Inna mozliwosc polega na tym, ze obwód siatki oslonnej sprzega sie za pomoca transfor¬ matora z obwodem wejsciowej siatki sterujacej lampy. W ukladach mieszajacych mozna osiag¬ nac zmniejszenie szumu rozdzielczego w ten spo¬ sób, ze w obwód jednej siatki oslonnej wlacza sie cewke i sprzega indukcyjnie z obwodem drgaja¬ cym, nastrojonym na czestotliwosc posrednia, le¬ zacym w jednym z obwodów siatek sterujacych.Na rysunku fig. 1 przedstawia uklad wzmac¬ niajacy, w którym w jeden z obwodów siatek ste¬ rujacych lampy z siatka'oslonna # wlaczono ob¬ wód drgajacy 1, nastrojony na odbierany^sygnal.W obwodzie anodowym umieszczony jest obwód drgajacy 3, który jest nastrojony na te sama czestotliwosc i z którego pobiera sie wzmocnio-, ne napiecie! Wedlug wynalazku wlaczono w ob¬ wód siatki oslonnej cewke samoindukcyjna 12.Na cewce tej wystepuje zwiazane z pradem roz¬ dzielczym szumu Is napiecie szumu Vg (fig. la), opózniajace sie o 90° wzgledem pradu rozdziel¬ czego szumu Is, plynacego przez siatKe oslonna.To napiecie Vg szumu powoduje powstanie po¬ przez pojemnosc 13 (przedstawiona na fig. 1 linia kreskowa) pomiedzy siatka oslonna a siatka ste¬ rujaca pradu Ic, który wyprzedza napiecie na cewce 12 o 90°, a tym samym jest w fazie z pra¬ dem rozdzielczym^Is szumu, plynacym w siatce oslonnej. Obwód 1 tworzy dla tych czestotliwos¬ ci widma szumu, które sa przepuszczane przez uklad, praktycznie wziawszy opór omowy, tak, ze w obwodzie 1 powstaje napiecie Vg szumu o czestotliwosciach przepuszczanych, majace te sama faze co prad * rozdzielczy Is szumu, plyna¬ cy w obwodzie siatki oslonnej- Nalezy; zwrócic uwage na to, ze prady rozdzielcze szumu maja w obwodzie anodowym i w obwodzie siatki oslon¬ nej przeciwne fazy, wskutek czego przypadkowy wzrost pradu anodowego powoduje zmniejszenie sie o te sama wielkosc pradu siatki oslonnej. Na¬ piecie szumu, wystepujace w obwodzie li, posiada tym samym przeciwna faze, jak prad rozdzielczy szumu, plynacy w obwodzie anodowym. To napie¬ cie szumu wystepuje równoczesnie na siatce ste¬ rujacej lampy 2 i powoduje powstanie dodatko¬ wego pradu anodowego o przeciwnej fazie, jak prad rozdzielczy szumu, plynacy w obwodzie ano¬ dowym, tak ze prad szumu, zwiazany z szumem rozdzielczym, zmniejsza sie w obwodzie anodo¬ wym.To zmniejszenie szumu rozdzielczego w obwo¬ dzie anodowym powoduje odtlumienie obwodu wejsciowego. Spowodowane to jest tym, ze prad rozdzielczy szumu w obwodzie anodowym i prad szumu w obwodzie siatki oslonnej maja, jak wy¬ zej wspomniano, przeciwna faze, podczas gdy praoV sygnalowe maja w obu obwodach te sama faze. Z tego powodu mozna bez trudnosci dobrac indukcje 12 i pojemnosc 13 w ten sposób, ze szum rozdzielczy zostaje calkowicie usuniety.W odbiornjku telewizyjnym indukcja cewki 12, potrzebna do calkowitego usuniecia pradu szumu, jest rzedu 0,25 [x H.Fig. 2 przedstawia uklad mieszajacy, w któ¬ rym zastosowano srodki do zmniejszenia szumu rozdzielczego. Odebrany sygnal wystepuje w ob¬ wodzie wejsciowym 1, lezacym w obwodzie pierw¬ szej " siatki sterujacej heksody 2. Obwód dru¬ giej siatki sterujacej zawiera oscylator miejsco¬ wy 1U, przedstawiony na rysunku schematycznie.W obwodzie anodowym lezy obwód drgajacy 3, nastrojony na czestotliwosc posrednia. Wi celu zmniejszenia szumu rozdzielczego wlaczono w ob¬ wody obu siatek oslonnych cewki 15 i 15', sprze¬ zone indukcyjnie z obwodem drgajacym 16, na¬ strojonym na czestotliwosc posrednia, lezacym w obwodzie pierwszej siatki sterujacej, z taka fa¬ za, ze prad szumu, zwiazany z napieciem szumu, zmniejsza sie w obwodzie anodowym. Prady szu¬ mu rozdzielczego w obwodach obu siatek oslon¬ nych maja przeciwna faze, jak odpowiednie pra¬ dy szumu rozdzielczego w obwodzie anodowym.Prad sygnalowy w obwodzie anodowym ma te sama faze co prad sygnalowy w obwodzie ze¬ wnetrznej siatki oslonnej, jednak przeciwna fa¬ ze, co prad sygnalowy wewnetrznej siatki oslon¬ nej. Wskutek tego sprzezenie zwrotne, wytwo¬ rzone za pomoca cewki 15, powoduje zwiekszenie iradu sygnalowego w obwodzie anodowym, pod¬ czas gdy sprzezenie zwrotne, wywolane cewka 15\ zmniejsza prad sygnalowy w obwodzie anodo¬ wym. Cewka 15 powoduje wiec dodatnie sprzeze¬ nie zwrotne sygnalu, a cewka 159 — ujemne. Z\ powyzszego wynika, ze szum rozdzielczy, spowo- % dowany zewnetrzna siatka oslonna, moze byc cal¬ kowicie usuniety, podczas gdy szum rozdzielczy, spowodowany-wewnetrzna siatka oslonna, moze byc wprawdzie oslabiony, ale nie calkowicie stlu¬ miony. Odpowiednie dopasowanie obu sprzezen zwrotnych osiaga sie na przyklad wtedy, gdy sprzezenie zwrotne cewki 15 jest tak wielkie, ze szum rozdzielczy, wywolany zewnetrzna siatka oslonna, wlasnie sie znosi, a sprzezenie zwrotne . cewki 15* jest takie, ze sygnal zostaje z jednako¬ wa sila sprzezony zwrotnie zarówno w kierunku dodatnim (przez cewke 15), jak i ujemnym (przez cewke 15')-. Moc sygnalu w obwodzie ano¬ dowym jest wtedy równie wielka jak bez wyrów¬ nania szumu, szum zas w obwodzie anodowym Jest znacznie zmniejszony.Zamiast dwóch oddzielnych cewek i,5 i 15* mozna równiez zastosowac jedna wspólna cewke, do której oba obwody siatek oslonnych sa przy¬ laczone za pomoca osobnych zaczepów. Przy uzy¬ ciu lampy, w której obie siatki oslonne sa pola¬ czono wewnatrz lampy, to ostatnie nie jest moz¬ liwe, tak ze n# ogól nie mozna uzyskac w tym przypadku dobrego zmniejszenia szumu.Obwód 16 posiada najlepiej^ opornosc, wyno¬ szaca okolo 1000 omów.W zasadzie, zamiast opisanego sprzezenia zwrotnego za pomoca obwodu czestotliwosci po¬ sredniej 16, moznaby zastosowac równiez sprze¬ zenie zwrotne aperiodyczne. Ma to jednak te wa¬ de, ze zarówno odebrane drgania, jak 1 drgania miejscowe zostaja sprzezone zwrotnie taK, ze dobre dzialanie lampy mieszajacej mogloby zo- f stac zaklócone. Dlatego tez nalezy dac pierwszen¬ stwo opisanemu, zaleznemu od czestotliwosci, sprzezeniu zwrotnemu.Na fig. 3 przedstawiono uklad wzmacniajacy malej czestotliwosci, wyposazony w srodki do zmniejszania szumu rozdzielczego. Wzmocnione napiecie jest doprowadzane zaciskami 17 i 18 do uzwojenia pierwotnego transformatora wejscio¬ wego 19, którego uzwojenie wtórne jest wlaczo¬ ne pomiedzy siatke ' sterujaca i katode lampy / wzmacniajacej 2. W obwód anodowy lampy jest wlaczone uzwojenie transformatora wyjsciowego 20, którego uzwojenie wtórne jest polaczone z za¬ ciskami wyjsciowymi 21 i 22. W celu zmniejsze¬ nia szumu rozdzielczego, transformator wejscio¬ wy 19 jest zaopatrzony w uzwojenie dodatkowe ' 23, wlaczone w obwód siatki oslonnej. i indukuja¬ ce w obwodzie wtórnym transformatora wejscio¬ wego napiecie szumu z prawidlowa faza, zwia¬ zane z szumem rozdzielczym. PL