Wynalazek dotyczy urzadzenia wzmacniajace¬ go, np. radiowego aparatu odbiorczego, przysto¬ sowanego do zasilania z baterii niskiego napie¬ cia, np. baterii akumulatorów o napieciu od 2 c*o 12 V. W tego rodzaju urzadzeniach doprowadza sie napiecie anodowe lamp wzmacniajacych po¬ przez przetwornice pradu stalego, skladajaca sie z drgajacego przerywacza do przeksztalcania sta¬ lego napiecia, pobranego z baterii, na prad zmienny, z transformatora zasilajacego do zwie kszania napiecia zmiennego oraz z drugiego drga¬ jacego przerywacza do prostowania pradu zmien¬ nego o" zwiekszonym napieciu. Prad zarzenia do lamp wzmacniajacych pobiera sie jednak najle¬ piej bezposrednio z baterii.Kontakty obu mechanicznych przerywaczy sa wprowadzane w drgania za pomoca jednej jedynej Sprezyny, która ze swej strony jest pobudzana do drgan za pomoca cewki wzbudzajacej, zasilanej z baterii przez kontakt przerywajacy.Wedlug wynalazku zaciski wyjsciowe prze¬ twornicy sa polaczone z urzadzeniem do dolacza¬ nia do sieci wysokiego napiecia, jako tez prze¬ widziano urzadzenie przelaczajace, za pomoca którego zmniejsza sie przekladnie transformato¬ ra zasilajacego. , Przez zastosowanie wynalazku mozna zaoszcze¬ dzic baterie w tych przypadkach, gdy do dyspo¬ zycji stoi prad sieci, ewentualnie mozna baterie nawet ladowac, co nie tylko umozliwia zastoso¬ wanie baterii o malej pojemnosci, lecz równiez zwieksza czas jej dzialania.Na rysunku przedstawiono schematycznie urza¬ dzenie wzmacniajace 1, zasilane z baterii niskie¬ go napiecia 2. Wysokie napiecie, potrzebne do zasilania lamp wzmacniajacych, np. napiecie anodowe lub siatJti oslonnej, pobiera sie z ba¬ terii poprzez przetwornice pradu stalego i dopro¬ wadza do zacisków wejsciowych 3 urzadzenia wzmacniajacego.Zaciski baterii sa polaczone z zaczepem srod¬ kowym uzwojenia pierwotnego U transformatora 5 i sprezyna 6. Sprezyna" 6 jest pobudzana do drgan za pomoca cewki wzbudzajacej 8, zasilanejpoprzez kontakt przerywajacy 7 z baterii 2 i zwie¬ ra kolejno kontakty 9 HO, które tworza czesc ob¬ wodu pierwszego drgajacego przerywacza i z któ¬ rych kazdy jest polaczony z jednym koncem uz¬ wojenia pierwotnego 4 -transformatora. Pobrany * z baterii prad. staly przeplywa kolejno w róznych kierunkach jedna i druga polowe pierwotnego uzwojenia transformatora, wskutek czego indu¬ kowane jest w uzwojeniu wtórnym transformato- • ra '11 napiecie zmienne. Konce wtórnego uzwo¬ jenia transformatora sa polaczone z kontaktami przerywajacymi 12, 13 drugiego drgajacego prze¬ rywacza. Kontakty sa zwierane i otwierane ko¬ lejno synchronicznie z kontaktami 9 i 10 pierw- .szego drgajacego przerywacza' równiez przez sprezyne 6, Na zaciskach wyjsciowych drugiego przerywacza, skladajacego sie z sprezyny 6 i srodkowego zaczepu drugiego uzwojenia wtórne¬ go, wystepuje pulsujace napiecie stale. Przery¬ wacz jest w ten sposób polaczony, ze srodkowy zaczep wtórnego uzwojenia transformatora 11 tworzy dodatni zacisk, podczas gdy zacisk ujem¬ ny uziemia sie. Napiecie stale, pobrane z zaci¬ sków wyjsciowych przetwornicy, zostaje dopro¬ wadzone po wygladzeriiu w filtrze do zacisków wejsciowych urzadzenia wzmacniajacego 1.W celu stlumienia spowodowanych przez kon¬ takty-przerywajace szkodliwych napiec wielkiej czestotliwosci, zaciski wejsciowe i wyjsciowa przetwornicy sa polaczone z bateria 2 lub filtrem wygladzajacym 1U poprzez filtr oczyszczajacy wielkiej czestotliwosci 15 lub 16.Za pomoca opisanej przetwornicy i przy za¬ silaniu urzadzenia wzmacniajacego napieciem z baterii jest przetwarzane niskie napiecie z ba¬ terii, np. 2 V na wyzsze, stale napiecie np. 110 V.Stosunek napiecia wyjsciowego do wejsciowego przetwornicy uwarunkowany jest oczywiscie prze¬ kladnia transformatora 5.W przeciwstawieniu do napiecia anodowego, pobiera sie potrzebny prad zarzenia do lamp wzmacniajacych bezposrednio z baterii 2 i do¬ prowadza poprzez filtr wygladzajacy 17 do wló¬ kien zarowych lamp wzmacniajacych, przylaczo¬ nych np. równolegle do zacisków dolaczeniowych 18 urzadzenia wzmacniajacego.Przy zasilaniu wzmacniacza z sieci elektrycznej doprowadza sie wedlug wynalazku do zacisków wyjsciowych przetwornicy napiecie stale, pobra¬ ne z sieci za pomoca przewodów 21, przy czym wielkosc tego napiecia odpowiada, przynajmniej w przyblizeniu, napieciu na zaciskach wyjscio¬ wych przetwornicy, przy zasilaniu bateryjnym.Przy dolaczaniu do sieci pradu stalego o napie¬ ciu np. 110 V, moga byc przylaczone zaciski wyj¬ sciowe przetwornicy bezposrednio do sieci. Stale napiecie, pobrane przy zasilaniu z sieci, dopro¬ wadzane do zacisków wyjsciowych przetwornicy, dochodzi poprzez filtr wygladzajacy ^ do zaci¬ sków wejsciowych urzadzenia wzmacniajacego 1. Równoczesnie jednak, jezeli sprezyna 6 prze¬ rywacza zostanie pobudzona do drgan, zostaje przetworzone stale napiecie, przylozone do za¬ cisków wejsciowych przetwornicy, na stale niz¬ sze napiecie, odpowiadajace w przyblizeniu na¬ pieciu na zaciskach baterii 2, które po wygladze- nu przez filtr 2 jest doprowadzane do zacisków 18 pradu zarzenia wzmacniacza 1.Przez przestawienie przelacznika 19, 20 w po¬ lozenie zakreskowane laczy sie kontakty 9f 10 drugiego drgajacego przerywacza z zaczepami na uzwojeniu wtórnym 11 transformatora, przez co przekladnia transformatora 5 zostaje zmniejszona.Wspomniane zaczepy sa w ten sposób obrane, ze przy zasilaniu z sieci wystepuje na zaciskach wejsciowych przetwornicy napiecie, równe napie¬ ciu zaciskowemu nieobciazonej baterii albo nie¬ co wieksze od niego. Dzieki temu albo unika sie rozladowania baterii 2, albo nastepuje jej lado¬ wanie najlepiej ladowanie „powolne". W tym przypadku napiecie zarzenia lamp wzmacniaja¬ cych jest wprawdzie nieco wyzsze niz napiecie baterii, jest to jednak przy nowoczesnych lam¬ pach wzmacniajacych, nawet przy bezposrednio zarzonych, bez znaczenia. urzadzeniu wedlug wynalazku bateria 2 moze pozostac przylaczona podczas zasilania z sieci, przez co mozna równoczesnie osiagnac, ze obwód cewki wzbudzajacej 8 przetwornicy pozo¬ staje bez zmian.Na ogól jest jednak pozadane zbudowac urza¬ dzenie w ten sposób, by przy zasilaniu z sieci -mozna bylo odlaczyc baterie za pomoca wylacz¬ nika 2U* W tym celu nalezy przedsiewziac oddzielne srodki ostroznosci azeby zapobiec, by przetworni¬ ca samodzielnie sie uruchamiala przy wlaczeniu sieci. W przedstawionym urzadzeniu w obwód bateryjny cewki wzbudzajacej 8 wlaczony jest wylacznik 22, który przy zasilaniu z sieci zosta¬ je otwarty, a na rdzeniu cewki wzbudzajacej u- mieszczone jest szeregowo z uzwojeniem 8 do¬ datkowe uzwojenie 8\ którego jeden koniec mo¬ ze byc polaczony przy zamknieciu wylacznika 23 z dodatnim zaciskiem wyjsciowym przetwornicy.Cewka wzbudzajaca przy zasilaniu z sieci jest wzbudzana pradem stalym, pobranym z sieci, przy czym uzwojenie 8', z uwagi na obecnie zna¬ czne wyzsze napiecie zasilajace, posiada wielki opór omowy, azeby ograniczyc prad, przeplywa¬ jacy przez cewki 8, 8\ Oddzielny opornik staje sie wtedy zbedny, ponadto prad wzbudzajacy mo¬ ze byc znacznie mniejszy niz przy zasilaniu z ba¬ terii. — 2 —Urzadzenie moze byc w ten sposób wykonane, ze przy dolaczeniu do sieci elektrycznej wspom¬ niane wylaczniki 19, 20, 22, 23, 2U sa przelacza¬ ne za pomoca przekaznika 25, polaczonegov z za¬ ciskami dolaczeniowymi sieci 27, samodzielnie w polozenie zakreskowane. Prostsze jest jednak, by przekaznik 25 obslugiwal jedynie kontakt 2U, przez co przy dolaczeniu da sieci elektrycznej bateria zostaje wylaczona, podczas gdy wylacz¬ niki 19, 20, 22- i 23 mozna przelaczyc za pomoca jednej, recznie uruchamianej galki. Jezeli przy dolaczeniu do sieci wylaczniki 19, 20, 22, 23 zaj¬ ma polozenie jak przy zasilaniu z baterii, to bateria zostaje odlaczona i przetwornica nie mo¬ ze sama sie uruchomic. W ten sposób korzysta¬ jacy z urzadzenia jest zmuszony przelozyc prze¬ laczniki 19, 20, 22 i 23.Urzadzenie dolaczeniowe do sieci 26 wraz z wtyczka 27 i przewodami 21, otoczone »na rysun¬ ku linia kreskowana, zawiera poza przekaznikiem 25 lampe prostownicza 28f której wlókno zaro¬ we 29 jest zasilane bezposrednio z sieci poprzez opornik 30. ' Zastosowanie w urzadzeniu dolaczeniowym prostownika ma te korzysc, ze przy dolaczeniu do sieci pradu stalego, przy nieodpowiedniej bie¬ gunowosci wtyczki 27, unika sie uszkodzenia za¬ wartych w filtrze wygladzajacym 1U kondensato¬ rów elektrolitycznych, jako tez znajdujacych sie ewentualnie w wzmacniaczu narzadów, wrazli¬ wych na biegunowosc, oraz ze urzadzenie moze byc równiez zasilane z sieci pradu zmiennego.W celu dokladnego nastawienia potrzebnych napiec wyjsciowych, w szczególnosci przy róz¬ nych napieciach pradu stalego albo zmiennego urzadzenia dolaczeniowego 26, umieszczono sze¬ regowo z lampa prostownicza 28 nastawiany opornik 31.Nalezy zauwazyc, ze przewody wyjsciowe 21 urzadzenia dolaczeniowego 26 sa wlaczone po¬ miedzy oba filtry 1U i 16. Posiada to te korzysc, ze filtr oczyszczajacy wielkiej czestotliwosci 16 zapobiega temu, by wytworzone przez przetwor¬ nice szkodliwe napiecia wielkiej czestotliwosci przechodzily" do sieci elektrycznej, przy czym filtr wygladzajacy IU jest uzyty zarówno przy* zasi-. laniu z sieci, jak i z baterii. PL