PL34172B1 - Sposób wytwarzania emulgatorów sluzacych do otrzymywania emulsji wody w olejach - Google Patents

Description

Wytwarzanie trwalych emulsji oleju w wo¬ dzie nie nastrecza obecnie zadnych trudnosci, na¬ tomiast pewne trudnosci wystepuja przy wytwa¬ rzaniu emulsji wody w oleju. Najlepiej znanymi emulgatorami dla tego rodzaju emulsji sa produ¬ kty o duzym ciezarze czasteczkowym, uzyskiwa¬ ne z olejów, tluszczów i kwasów tluszczowych.Te emulgatory otrzymuje sie np. przez poddanie oleju zawierajacego kwas linolowy lub linole- nowy polimeryzacji przez ogrzewanie w takim stopniu, aby uzyskany galaretowaty produkt byl jeszcze rozpuszczalny w swiezym oleju. W celu dokladnego zemulgowania wody lub zawiesin wodnych w tluszczach jadalnych lub w miesza¬ ninach tluszczów lub olejów o temperaturze top¬ nienia powyzej 10°C, uzywa sie emulgatorów zlozonych przynajmniej czesciowo z estrów skon¬ densowanych lub spolimeryzowanych alkoholów wielowodorotlenowych, majacych conajmniej 8 atomów wegla w czasteczce, które to estry za¬ wieraja w reszcie alkoholowej przynajmniej jed¬ na wolna grupe wodorotlenowa.Znane jest równiej stosowanie jako emulga¬ tora przy wyrobie margaryny, miedzy innymi produktu uzyskiwanego z rafinowanego oleju so¬ jowego, przez ogrzewanie go do/ temperatury 250°C, a nastepnie przez mieszanie i przedmu¬ chiwanie, dzieki czemu doprowadza sie olej do poczatków galaretowacenia; zgalaretowacialy olej ochladza sie nastepnie do temperatury okolo "i00°C, po czym rozpuszcza sie go w swiezym oleju w temperaturze 100° — 12CPC. Przy pro¬ dukcji margaryny uzywa sie tez czynników przeciwdzialajacych wydzielaniu sie wody na zimno i przy ogrzewaniu. Czynnikami przeciw¬ dzialajacymi wydzielaniu sie wody przy ogrze¬ waniu sa substancje, zawierajace w czasteczce w odpowiednim stosunku grupy hydrofilowe i lipofilowe, jak np. sól wapniowa kwasu trójrycy- noleinofosforowego, sól sodowa kwasu stearylo- glikolowego, 'monostearyloglukoza i monosteary-lomaniiit. Czynniki przeciwdzialajace wydziela¬ niu" sie w^ody" na zimna okladaja sie z acylo- i alkylopochodnych zwiazków wielowodorotleno- wych, w których grupy acylowe lub alkylowe zawieraja conajmniej 6 atomów wegla i sa zwia¬ zane poprzez tlen ze zwiazkiem wielowodorotle- nowym; w zwiazku tym pozostaje wolna jedna lub wiecej grup wodorotlenowych, a w przypadka pochodnych gliceryny musza pozostawac wolne dwie grupy wodorotlenowe. Wlasciwosci hydrofi- lowe grup wodorotlenowych nie powinny przy tym „równowazyc" wlasciwosci lipofilowych grup acylowych i alkylowych. Przyklady stano¬ wia: monoglicerydy kwasu palmitynowego, ste¬ arynowego i oleinowego. Proponowano równiez stosowac przy wytwarzaniu emulsji wody w ole¬ ju produkty kondensacji wyzszych kwasów tlusz¬ czowych i polisacharydów, najlepiej w postaci rozproszyn koloidalnych lub' czasteczkowych w substancji organicznej. /Przykladami takich kwa¬ sów tluszczowych sa: kwas stearynowy, palmi¬ tynowy, oleinowy, linolowy i lmolenowy.Uzycie emulgatorów w rodzaju wyzej opisa¬ nych jest bardzo rozpowszechnione. Do celów praktycznych wyrabia isie je z olejów schnacych, tak zwanych olejów Palisgaard^a, w zwiazku z czym posiadaja one bardziej lub mniej wyrazny smak i zapach oleju lnianego, co jest niepozada¬ ne przy olejach i tluszczach jadalnych. Ponadto wyrób tych olejów wymaga, na ogól, stosowa¬ nia tak wysokich temperatur, ze wystepujace przy tym produkty rozkladu cieplnego, wplywaja niekorzystne na barwe, smak i zapach wyrobu.Z drugiej strony znane sa produkty o duzym ciezarze czasteczkowym, zawierajace reszty al¬ koholu wielowodorotlenowego, wielozasadowego kwasu organicznego i kwasu tluszczowego. Do¬ tyczy to w ogólnosci zywic i produktów zywicz¬ nych, czesciowo rozpuszczalnych w rozpuszcza!-, nikach organicznych d olejjach tluszczowych.Produkty te maja bardzo szerokie zastosowanie, np. jako czynniki wiazace przy wyrobie mate¬ rialów szlifierskich, jako czynniki zmiekczajace przy wyrobie lakierów, do sporzadzania powlok ochronnych zwlaszcza w polaczeniu z estrami ce¬ lulozy, przy wyrobie papieru pergaminowego, jako srodki wiazace w farbiarstwie itd. Jako kwas wielozasadowy stosuje sie najczesciej kwas ftalowy lub jego bezwodnik. Poza tym w literaturze bywaja wymieniane równiez inne wie- lozasadowe kwasy organiczne, jak kwas malei¬ nowy lub jego bezwodnik, kwas sebacyriowy itd., ewentualnie w polaczeniu z kwasem borowym.Jako kwasu tluszczowego uzywa sie zwykle schnacego kwasu otrzymanego z oleju' rycynowe¬ go, jednakze stosuje sie równiez i kwasy tlusz¬ czowe nieschnace. Zdarza sie, ze z%miast wolne¬ go kwasu tluszczowego stosowane sa oleje (za¬ zwyczaj oleje schnace lub olej rycynowy, czasa¬ mi jednak oleje nieschnace), które ogrzewa sie z kwasem wielozasadowym oraz — w razie po¬ trzeby — z alkoholem wielowodorotlenowYm (Carleton Eilis, The Chemistry of Synthetic Re- sins, New York 1935, tom II, strona 909 i naste¬ pne). Dla przykladu mozna wymienic trzy pro¬ ponowane metody otrzymywania sztucznych zy¬ wic. Wedlug pierwszej z nich nieschnacy olej, np. rycynowy, kakaowy lub olej z ziarn palmo¬ wych, doprowadza sie do 'reakcji z wielowodo- rotlenowym alkoholem i kwasem wielozasado¬ wym, jak kwas sebacynowy lub ftalowy. Pro¬ dukty reakcji sa rozpuszczalne w róznych roz¬ puszczalnikach organicznych i znajduja zastoso¬ wanie przy wyrobie lakierów nitrocelulozowych.Wedlug drugiej metody uzyskuje sie jako pro¬ dukt reakcji olej schnacy przez podgrzanie do temperatury powyzej 200°C oleju rycynowego, lub podobnego oleju nieschnacego, którego pod¬ stawe stanowi kwas tluszczowy, zawierajacy gra¬ pe wodorotlenowa, z bezwodnikiem jakiegos kwasu wielozasadowego. W tym celu nalezy uzyc wiecej niz jedna czasteczke bezwodnika na dwie czasteczki kwasu tluszczowego oleju. Wedlug trzeciej metody doprowadza sie w temperaturze- powyzej 200°C do reakcji kwas wielozasadowy lub jego bezwodnik, alkohol wielowodorotleno- wy, olej sojowy i kwas tluszczowy z oleju so¬ jowego (który podwyzsza punkt zgalaretowace- nia powyzej temperatury 246°C). Uzyskany pro¬ dukt bywa uzywany zwlaszcza do sporzadzania powlok.Zasadniczo, produkty uzyskane opisanymi wy¬ zej sposobami sa spolimeryzowane lub skonden¬ sowane w mozliwie wysokim stopniu i nie nada¬ ja sie jako emulgatory. Wobec tego propono¬ wano sulfonowanie, np. zywicy otrzymanej z kwasu oleinowego i estru glikolowego kwasu ftalowego, aby uczynic ja rozpuszczalna w wodzin tak, aby mogla ona sluzyc przynajmniej jak3 czynnik pomocniczy przy produkcji emulsji wo¬ dy w olejach.Wynalazek opiera sie na spostrzezeniu, ze bardzo dobre emulsje wody w oleju uzyskuje sie wówczas, gdy jako emulgatora uzywa sie produ ktu zawierajacego w czasteczce reszte alkoholu wielowodorotlenowego, kwasu tluszczowego i wielozasadowego kwasu organicznego, który to produkt zostal otrzymany na drodze cieplnej po¬ limeryzacji i (lub) kondensacji. Stopien polime¬ ryzacji i (lub) kondensacji mozna oznaczyc przy pomocy kolejnych prób dokonywanych na ma¬ lych dawkach masy reakcyjnej, wskazujacych zarazem wzrost do optymalnej wartosci jej zdol¬ nosci emulgowania. Istnieje szereg metod bada- — 2 —nia substancji na jej zdolnosci emulgowania, up. lak zwana „parowa próba emulsji"- Próba "ta, opisana obszernie, jesli chodzi o oleje mineralne, w wydawnictwie A.S.T.M. Standards Petroleum Products and Lubricants, American Society for Testing Materials, wrzesien 1987, D. 157-36, strona 124, umozliwia* n.J. stwierdzenie czasu po¬ trzebnego do wydzielenia pewnej ilosci oleju z emulsji wody w oleju. Próba ta nadaje sie bar¬ dzo dobrze do oznaczania stopnia odpornosci na cieplo emulsji wody w oleju, W .wynalazku przy¬ jeto, iz zdolnosc emulgowania jest odpowiednia wówczas, gdy okres czasu, potrzebny przy „paro¬ wej próbie emulsji" do wydzielenia z emulsji 5 cm3 oleju wynosi conajmniej 5 minut, przy uzy¬ ciu 0,25% roztworu badanego emulgatora w ole¬ ju mineralnym, a conajmniej 20 minut, przy uzy¬ ciu roztworu w rafinowanym oleju z ziemnych orzechów. Czesto jednak otrzymywano sposobem*' wedlug wynalazku emulsje o znacznie wiekszej trwalosci, przy których powyzsze okresy ezas.i wynosily nie 5 i 20 minut, ale 2% i -T-/2 godzin. Emulgator wedlug wynalazku jest rozpuszczalny w oleju, lecz zasadniczo jest.nie¬ rozpuszczalny w wodzie.Doswiadczenia wykazaly, ze w celu otrzyma; nia pozadanych wlasciwosci emulgujacych, nale¬ zy mieszanine produktów wyjsciowych ogrzewac do zmiany jej plynnej konsystencji na galareto¬ wata, przy czym zmiana ta wystepuje zazwyczaj nagle. W pewnych przypadkach nadaje sie do uzytku produkt bedacy dopiero w trakcie galare- towacenia. W kazdym razie musi on byc rozpusz¬ czalny w oleju tluszczowym, gdyz tylko w tym przypadku bedzie czynil zadosc wymaganiom, ja¬ kim winien odpowiadac dobry emulgator. Dobre emulgatory uzyskiwano równiez przy pomocy produktów nie galaretowaciejacych przy dluz¬ szym ogrzewaniu.Emulgatory ^ wedlug wynalazku róznia sie od tak zwanych zmodyfikowanych zywic gliptalo- wych i alkydowych tym, ze przy uzyskiwaniu ich sposobem wedlug wynalazku, podgrzewanie trwa tylko do osiagniecia wyzej wzmiankowanych wlasciwosci, natomiast zywice gliptalowe i alky- dowe ogrzewa sie do wyzszej temperatury, w której nie wykazuja one juz opisanych wyzej wlasciwosci. Produkt reakcji mozna rozpuscic przez ogrzewanie go w oleju nieprzerobionym.Nie musi to byc przy tym ten sam olej, który stanowil material wyjsciowy. Produkt rozpuszcza sie lepiej w przypadku dodania oleju silnie og¬ rzanego; mozna w ten sposób stopniowo rozpus¬ cic nawet produkt, który zaczal galaretowaciec lub juz zgalaretowacial.Emulgatory uzyskane sposobem wedlug wy¬ nalazku moga byc uzywane do emulgowania wo¬ dy w olejach kazdego rodzaju, nie wylaczajac olejów mineralnych; dzieki temu znajduja one bardzo róznorodne zastosowanie techniczne, np. przy wyrobie kosmetyków, jako srodki pomocni¬ cze przemyslu wlókienniczego, w przemysle skó¬ rzanym, jako srodki zastepcze lecytyny i w far¬ makologii. Szczególnie "duze znaczenie maja jed¬ nak emulgatory otrzymane z jadalnych olejów i tluszczów lub z ich kwasów tluszczowych, gdyz w razie wlasciwego doboru kwasu wielozasado- wego moga one byc równiez jadalne. Emulsje otrzymane przy pomocy tych emulgatorów moga byc z korzyscia uzywane jako dodatek przy pie¬ czeniu chleba. Jadalne emulgatory nadaja sie LÓwniez dobrze do wyrobu margaryny, majone¬ zów itd. Produkty te stanowia dobre emulsje, po¬ siadaja duza wytrzymalosc na cieplo i nie wy¬ dzielaja wody przy ogrzewaniu.Jest rzecza prawdopodobna, ze emulgatory otrzymane sposobem wedlug wynalazku odzna¬ czaja sie szczególna , zdolnoscia emulgowania dzieki rozgalezionej budowie.Z posród organicznych kwasów wielozasado- wych, uzywanych w sposobie wedlug wynalazku, szczególnie korzystne sa wielozasadowe kwasy alifatyczne lub ich bezwodniki, a to zwlaszcza z uwagi na ich zastosowanie w jadalnych ole¬ jach i tluszczach. Uzytecznosc ich zmienia sie w pewnym zakresie wraz z ich struktura. Nadmiar grup wodorotlenowych w czasteczce zwieksza nadmiernie rozpuszczalnosc gotowego produktu w wodzie. Zgodnie z ta zasada ogólna, kwasy ta¬ kie jak kwas winowy i cytrynowy, jakkolwiek moga byc stosowane, to jednak mniej nadaja sie do uzytku, o ile ich grupy wodorotlenowe nie zostana zrównowazone grupami hydrofobowymi, co jednak kompiluje fabrykacje. Kwas jablko¬ wy jest oksykwasem, który ogrzany traci latwo swa grupe- wodorotlenowa, wydzielajac wode, — nadaje sie zatem lepiej. Wyjatkowo dobrze na¬ daja sie, jak wykazaly doswiadczenia, dwuzasa- dowe alifatyczne kwaisy,y jak kwas maleinowy, fumarowy i sebacynowy, które ze wzgledu na nieszkodliwosc dla organizmu ludzkiego moga byc uzyte do wyrobu emulgatorów, sluzacych do emulgowania wody w jadalnych olejach i tlusz¬ czach. Oczywiscie konieczne jest, aby kwasy nie utracily przed reakcja swych wlasciwosci kwa¬ sów wielozasadowych, z wyjatkiem tworzenia bezwodnika; nie powinny byc tez one zbyt lotne.Jako alkoholu wielowodorotlenowego mozna uzywac wielu róznych alkoholów, np glikolu,, a zwlaszcza gliceryny. Jako materialu wyjsciowe¬ go uzywa sie. z korzyscia trójglicerydów, gdyz przy ich uzyciu produkcja jest najprostsza i da je najlepsze wyniki. Czasteczki ich moga przy — 3 —tym zawierac reszty róznych kwasów tluszczo¬ wych.Czas ogrzewania,zalezy od rodzaju i stosun¬ ków ilosciowych skladników. Doswiadczenia wy¬ kazaly, ze wskazane jest zastosowanie jednej czasteczki dwuzasadowego kwasu, lub nieco wie¬ cej, na kazda czasteczke estru kwasu tluszczowe¬ go, np. trójglicerydu. Jesli stosuje sie ich wie¬ cej, to reakcja przebiega bardzo szybko, tak iz zgalaretowacenie nastepuje za wczesnie; jesli na¬ tomiast daje sie ioh mniej, reakcja przebiega bar¬ dzo wolno i zgalaretowacenie moze w ogóle nie nastapic.Emulgatory otrzymane sposobem wedlug wy¬ nalazku zawieraja stosunkowo duzo wolnego kwasu. Jesli ze wzgledu na zastosowanie emulga¬ tora jest to niepozadane, to wolny kwas mozna czesciowo lub calkowicie zobojetnic, przy pomocy substancji alkalicznej, np trójetanoloaminy. Takie zobojetnienie powoduje zazwyczaj nieznaczna zmiane wlasciwosci emulgujacych.Mozna uzyskac znaczne polepszenie produktu reakcji i wydatne skrócenie czasu og/zewania, o' ile po trwajacej pewien czas kondensacji z kwa¬ sem dwuzasadowym lub jego bezwodnikiem,, do¬ dac gliceryny i nadal ogrzewac. Prawdopodobnie gliceryna reaguje z poczatkowym produktem kon- densacji estru kwasu tluszczowego i kwasu wie- lozasadowego? dzieki temu reakcja przebiega szybciej. Dalsza korzysc, pozostajaca w zwiazku ze smakiem i wlasciwosciami technicznymi pro¬ duktu polega na tym, iz w tym przypadku pro¬ dukt zawiera mniej wolnego kwasu i wymaga uzycia mniejszej ilosci stosunkowo drogiego kwa¬ su wielozasadowego. Ilosc dodawanej gliceryny moze waliac sie w szerokich granicach. Doswiad¬ czenia wykazaly, iz wystarczy dodac tyle glice¬ ryny,'by w koncowym produkcie obnizyc poni¬ zej 5% zawartosc wolnego kwasu, obliczonego jako kwas oleinowy. Zamiast gliceryny mozna uzyc innego alkoholu wielowodorotlenowego, np. glikolu lub mannitu. Mozna równiez uzywac kom¬ binacji róznych wyzej wymienionych skladników- Przy wyzej opisanej estryfikacji mozna uzywac znanych katalizatorów.Oleje schnace i oleje zawierajace w czastecz¬ ce grupe wodorotlenowa, reaguja zazwyczaj sto¬ sunkowo szybciej z kwasem wielozasadowym lub jego bezwodnikiem, zwlaszcza z bezwodnikiem maleinowym. Dodanie w toku reakcji alkoholu wielowodorotlenowego ma zatem duze znaczenie praktyczne, o ile uzyty olej lub tluszcz nie jest typu schnacego, a kwas stanowiacy jego podsta¬ we nie zawiera grupy wodorotlenowej.W zaleznosci od uzytych produktów miesza¬ nine ich nalezy ogrzewac do róznych tempera¬ tur. Na ogól nie zachbdzi potrzeba stosowania temperatury powyzej 250°C. Najlepiej jest z po¬ czatku utrzymywac mieszanine przez pewien czas, np. przez pare godzin, w temperaturze okolo 200°C, po czym zwolna podnosic temperature do okolo 240QC. Gdy po pewnym czasie ma sie do¬ dac alkoholu wielowodorotlenowego, jak wyzej opisano, nalezy przedtem obnizyc temperature do lfcOo _. 180°C. * Jak juz zaznaczono, emulgatory otrzymane sposobem wedlug wynalazku posiadaja znaczna zdolnosc emulgowania wody w oleju. Dotyczy to zwlaszcza 'produktów otrzymywanych z olejów tluszczowych lub tluszczpw i zawierajacych wie- lozasadówy alifatyczny kwas karboksylowy bez grupy wodorotlenowej. Dla wiekszosci mieszanin, temperatura w której przebiega reakcja nie po¬ winna byc wyzsza anizeli temperatura stosowa¬ na w praktyce, do tak zwanych olei Palsgaard'a, przy czym „przedmuchiwanie" nie jest koniecz¬ ne, zas barwa, smak i zapach produktów wed¬ lug wynalazku sa lepsze anizeli wsppmnianych olei. Inna korzysc wynalazku polega na tym, ze do wyrobu produktów wedlug wynalazku nie po¬ trzeba uzywac olejów schnacych, dzieki czemu produkt koncowy nie posiada typowego smaku i zapachu oleju lnianego i przy tym nie utlenia sie tak latwo. Szczególnie, odpowiednimi materiala¬ mi wyjsciowymi sa elaidynizowane i uwodornio¬ ne, oleje i tluszcze. Mozna zreszta uzywac rów¬ niez oleju sojowego, zwlaszcza cip wyrobu emul- syj jadalnych.Doswiadczenia wykazaly, ze dobrze jest roz¬ puszczac produkt reakcji w odpowiedniej ilosci oleju, natychmiast po utworzeniu sie tego produ ktu; roztwór ten stanowi produkt posredni, który nadaje sie do obrotu handlowego, poniewaz od¬ biorca moze bez trudu sam wytworzyc emulsje po dodaniu potrzebnej ilosci wody i ewentualnie oleju.Wynalazek wyjasniaja blizej nastepujace przy¬ klady: Przyklad I. 0r5 do 1-5 czesci wagowych emulgatora, otrzymanego sposobem ponizej. opi¬ sanym, miesza sie z 99,5 do 98,5 czesciami wa¬ gowymi jadalnego oleju lub tluszczu, zwolna pod¬ grzewajac. Po dodaniu wody, mleka, lub innego produktu sztucznie wytworzonego, sluzacego do wyrobu majonezów, margaryny itd,, uzyskuje sie przez mieszanie i homogenizacje mieszaniny bar¬ dzo trwala emulsje wody w oleju.Emulgator wytwarza sie w sposób nastepuja¬ cy: , Równoczasteczkowe ilosci monoglicerydu olejli z ziemnych orzechów (wyprodukowanego w znany sposób przez ogrzewanie tego oleju z gliceryna) i — 4 —kwasu sebacynowego ogrzewa sie, mieszajac w strumieniu dwutlenku wegla, do temperatury 200°C Po 4^ godzinach ogrzewania iprociukt zaczy¬ na gestniec. Konsystencja zwieksza sie jeszcze po uplywie 6V2 godzin. Po 7 godzinach ogrzewania wystepuje raptownie zgalaretowacenie. Wówczas dodaje sie równa wagowo, ilosc swiezego oleju z ziemnych orzechów, który rozpuszcza produkt reakcji. Po 4V£ godzinach ogrzewania, czas po¬ trzebny dla wydzielenia 5 cm" oleju, oznaczony przy pomocy „parowej próby emulsji", wynosi 8 minut. Po 7 godzinach ogrzewania czas ten wy¬ nosi 110 minut, przy czym w obu przypadkach próbie tej poddaje sie 0,?5°/o roztwór produktu reakcji w rafinowanym oleju orzechowym. Po ochlodzeniu otrzymuje sie dobry emulgator. Za¬ wartosc wolnego, kwasu, obliczonego jako kwas sebacynowy zmienia sie podczas tego procesu w sposób nastepujacy: Mieszanina przed podgrzaniem 32,8% „ po 2 godzinach ogrzewania 8,2% „ po 4& godzinach ogrzewania 4,7% „ po 6^» godzinach ogrzewania 3,8% „ po 7 godzinach ogrzewania 2,8'\o Przyklad II. Emulsje wody w oleju spo¬ rzadza sie w sposób opisany w przykladzie I, jed¬ nakze jako emulgatora uzywa sAe 0,5°/o do 1,5% produktu przygotowanego w sposób nastepujacy: 95 do 113 g bezwodnika kwasu maleinowego rozpuszcza sie w 750 g oleju z ziemnych orze¬ chów.* Roztwór ogrzewa sie do temperatury 200°C mieszajac przez 2 godziny w strumieniu obojet¬ nego gazu, aby zapobiec utlenieniu. Temperatu¬ re podwyzsza sie zwolna do 230° — 235°C i utrzymuje sie ja na tym poziomie przez 2 godzi¬ ny. Nastepnie obniza Sie temperature do okolo 180°C, po czym dodaje sie 32 g gliceryny (ciezar , wlasciwy 1,27) i znowu podwyzsza sie tempera¬ ture do 230°C. Po dalszym 1^-godzinnym ogrze¬ waniu w tej temperaturze, uzyskuje sie produkt zgalaretowacialy o dobrych wlasciwosciach emul¬ gujacych. Wlasciwosci emulgujace produktu,be¬ da znacznie mniej zadowalajace, jesli ogrzewa¬ nie nie bedzie trwalo dosc dlugo; natomiast jes¬ li produkt bedzie sie ogrzewac zbyt dlugo, stanie sie on nierozpuszczalny w oleju. Zawartosc wola¬ nego kwasu, oznaczona przez miareczkowanie/ spada w przeliczeniu na kwas oleinowy do 2,5%,. lub do 0,5% w przeliczeniu na kwas maleinowy.Bezposrednio po zakonczeniu ogrzewania, roz¬ puszcza sie produkt reakcji w 450 g oleju z ziem¬ nych orzechów. Po ochlodzeniu otrzymuje sie dobry emulgator, o jasnej barwie bez smaku i zapachu.Przy uzyciu ponizej 95 g bezwodnika kwasu maleinowego, zgalaretowacenie nie nastepuje, nawet po dlugotrwalym ogrzewaniu i wlasciwosci emulgujace produktu reakcji sa mniej zadowala¬ jace, anizeli produktu (uzyskanego przy zastoso¬ waniu wiecej niz 95 g wspomnianego bezwod¬ nika.Po poddaniu 0,25% roztworu produktu reakcji „parowej próbie emulsji" uzyskano nastepujace czasy potrzebne do wydzielenia 5 cm3 oleju: Przy uzyciu jako rozpuszczalnika oleju z orzechów oleju wrzecio- ziemnych . nowego Przy uzyciu 113 g bezwodni¬ ka kwasu maleinowego: % godziny przed zgala- retowaceniem przy koncu próby Przy uzyciu 95 g bezwodni¬ ka kwasu* maleinowego: /przy koncu próby 20 minut 6 godzin 75 minut 6 minut 2x/2 godziny 20 minut Dobry produkt otrzymano równiez w sposób opisany w powyzszym przykladzie, uzywajac 300 g oleju rzepakowego, 45 g bezwodnika maleino¬ wego i 12,5 g gliceryny, przy czym mieszanine rozpuszczono w 180 g swiezego oleju rzepakowe- go. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe Sposób wytwarzania emulgatorów sjluzacych do otrzymywania emulsji wody w olejach; znamienny tym, ze mieszanine trzech skladni¬ ków: alkoholu wielowodorotlenowego, kwasu tluszczowego i wielozasadowego kwasu orga- — 5 —nicznego albo mieszanine zwiazków dwóch z powyzszych skladników ze skladnikiem trze¬ cim poddaje sie ogrzewaniu wywolujac poli¬ meryzacje i kondensacje, przy czym ogrzewa¬ nie przeprowadza sie tak dlugo i do takioj temperatury, aby otrzymany produkt reakcji byl rozpuszczalny w oleju, lecz nierozpuszczal¬ ny w wodzie i by posiadal taka zdolnosc emul¬ gowania, by czas potrzebny do wydzielenia przy ,,parowej próbie emulsji" 5 cm3 oleju 7. 20 cm3 0,25°/o-go roztworu tego produktu roz¬ puszczonego w naturalnym, swiezo rafinowa¬ nym oleju z orzechów ziemnych, wynosil co- najmniej 20 minut, po czym otrzymany pro¬ dukt w razie potrzeby rozpuszcza sie w oleju lub tluszczu. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako zwiazek alkoholu wielowodorotlenowego i wyzszego kwasu tluszczowego stosuje sie ich czesciowe lub pelne estry lub tez miesza¬ nine tych estrów.

2. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako ester alkoholu wielowodorotlenowego i wyzszego kwasu tluszczowego stosuje sie trój- gliceryd zwlaszcza trójgliceryd kwasów tlusz¬ czowych zawartych w olejach nieschnacych. 4. Sposób wedlug zastrz, 1 — 3, znamienny tym, ze stosuje sie w przyblizeniu jedna czastecz¬ ke lub nieco wiecej wielozasadowego kwasu organicznego lub jego bezwodnika na czastecz¬ ke wielowodorotlenowego alkoholu lub estru kwasu tluszczowego. B.Z.G. —150 zam. 526/3130- 5. Sposób wedlug zastrz- 1 — 4, znamienny tym, ze po uplywie pewnego czasu reakcji doda i o sie ponownie do mieszaniny reakcyjnej alko¬ holu wielowodorotlenowego i mieszanine og¬ rzewa sie dalej w celu otrzymania zadanego produktu reakcji, przy czym najlepiej jest domieszac dodatkowo taka ilosc alkoholu wie¬ lowodorotlenowego, aby produkt koncowy za¬ wieral mniej niz 5% wolnego kwasu, obliczo¬ nego jako kwas oleinowy. 6. Sposób wedlug zastrz. 1 :— 5, znamienny tym, ze mieszanine reakcyjna ogrzewa sie przez pe¬ wien czas do temperatury okolo 200°C, po¬ czym temperature podwyzsza sie zwolna do okolo 240°C. 7. Sposób wedlug zastrz. 5 i 6, znamienny tym, ze przed ponownym dodaniem alkoholu wie¬ lowodorotlenowego, obniza sie temperature mieszaniny reakcyjnej. 8. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako wielozasadowy kwas stosuje sie najlepiej niepodstawiony wielozasadowy kwas alifa¬ tyczny lub jego bezwodnik. 9. Sposób wedlug zastrz. 8, znamienny tym, ze jako wielozasadowy kwas alifatyczny stosuje sie kwas jablkowy lub maleinowy lub ich bez¬ wodniki, albo kwas fumarowy lub sebacyno- wy. Fredrik Adre Molier Zastepca: Dr S. Bolland adwokat \ 22.H1-50 T-2 10904—7.VI 51 PL