Zespól . pomiarowy sklada sie dotychczas z okreslonej liczby plytek stalowych o róznych gru¬ bosciach, posiadajacych dwie równolegle po¬ wierzchnie plaskie. Plytki mozna w rózny sposób skladac, przy czym przy pomocy róznych kombi¬ nacji mozna otrzymac zadana wartosc pomiarowa z dokladnoscia zalezna od odstepów pomiaro¬ wych oraz od dokladnosci wykonania zespolu po¬ miarowego; im mniejsze sa odstepy pomiarowe, czyli róznice miedzy róznymi kolejnymi kombi¬ nacjami wartosci pomiarowych, tym wieksza jest wymagana dokladnosc obróbki tych plytek. Przez wyrazenie odstepy pomiarowe rozumie sie wiec w opisie róznice miedzy kolejnymi kombinacja¬ mi wartosci mierzonych. '! Plytki takie po zlozeniu trzymaja sie siebie wylacznie sila przyciagania molekularnego.Przyciaganie to powoduje, ze mozna poslugiwac sie okreslona liczba zlozonych plytek pomiaro- wych jak jedna caloscia. Rzecza jasna, ze liczba plytek zespolu pomiarowego musi byc duza i mu¬ si wzrastac w miare, jak maleje odstep pomiaro¬ wy miedzy wartosciami mierzonymi przez po¬ szczególne kombinacje plytek. Poniewaz wyko¬ nywanie poszczególnych plytek pomiarowych jest polaczone z duza praca precyzyjna, plytki te sa drogie, zwlaszcza plytki o malych odstepach po¬ miarowych. W celu zmniejszenia liczby potrzeb¬ nych plytek przy tej samej, a nawet wiekszej liczbie osiagalnych kombinacji miar, propono¬ wano juz wlaczyc do zespolu pomiarowego na¬ stawna miare koncowa, za pomoca której mozna uzyskac wartosci pomiarowe w obrebie jednego odstepu pomiarowego, otrzymanego z dwóch zespolów plytek stalych.Znane zespoly plytek stalych zawieraja 103 plytki oraz 9 plytek uzupelniajacych, przy czym mozna uzyskac wartosci pomiarowe z dokladnos¬ cia do 1/1000 mm. Przez zastosowanie miary na¬ stawnej mozna wspomniany zespól 112 plytek za¬ stapic znacznie mniejsza liczba stalych plytek.Zespól otrzymany w ten sposób jest nie tylko znacznie tanszy, lecz pozwala na* wygodniejsza manipulacje. Stosowane dotychczas miary na-stawne skladaly sie z dwóch czesci klinowych, zaopatrzonych po jednej stronie w podzialke, wskazujaca odstep miedzy plaskimi równoleglymi powierzchniami obu czesci. Odstep miedzy wspom¬ nianymi powierzchniami mozna w obrebie niewiel¬ kich granic regulowac, przesuwajac jedna czesc klinowa wzgledem drugiej. Zespól pomiarowy, za¬ wierajacy jedna miare nastawna tego rodzaju, wy¬ kazuje, podobnie jak zespól miar stalych znaczna niedogodnosc. Nie jest bowiem rzecza mozliwa za¬ pobieganie znacznemu zuzyciu plytek wystepu¬ jacemu w ruchu warsztatowym, co powoduje ze miara nastawna jak równiez miary stale, uzy¬ wane do zestawienia kazdej wartosci pomiaro¬ wej, nie posiadaja juz nieodzownej dokladnosci.Zgodnie z wynalazkiem w celu uzyskania okres¬ lonej miary podstawowej umieszcza sie miare nastawna razem z plytkami stalymi w aparacie wskaznikowym (czujniku), odczytuje sie na nim grubosc, która razem z grubosciami plytek sta¬ lych daje pomiarowa wartosc zadana. Zespól po¬ miarowy wedlug wynalazku sklada sie z okreslo¬ nej liczby stalych plytek, co najmniej jednej miary nastawnej, urzadzenia do przestawiania miary nastawnej, oraz aparatu wskaznikowego, przy czym aparat musi posiadac taka czulosc, iz odczyty uzyskane w nim odpowiadaja mniejszym wartosciom pomiarowym, niz odstepy pomiaro¬ we, dajace sie uzyskac za pomoca kombinacji plytek stalych zespolu pomiarowego wedlug wy¬ nalazku. Np. w przypadku ponizej omawianym w celu uzyskania wartosci pomiarowej 15,532 mm odczyt aparatu wskaznikowego np. 0,032 mm, do¬ daje sie do grubosci plytki stalej i nastawnej 15,5 mm.Zespól pomiarowy nastawny wedlug wyna¬ lazku jest przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w widoku perspektywicznym miare nastawna, fig. 2 — przekrój podluzny tej miary, fig. 3 — zespól pomiarowy w polozeniu odczytywania, w widoku z boku, fig. 4 i 5 — u- rzadzenie do przestawiania nastawnej miary koncowej, odpowiednio, w widoku z boku i z gó¬ ry, a fig. 6 i 7 przedstawiaja czesci skladowe u- rzadzenia do przestawiania miary nastawnej.Miara nastawna, przedstawiona na fig. 1, sklada sie z trzech czesci, z których czesc 1 jest wykonana w postaci plytki równoleglosciennej, podczas gdy czesc srodkowa 2, a takze czesc gór¬ na 3 maja ksztalt klinów o tym samym kacie wierzcholkowym, dzieki czemu plaszczyzny ze¬ wnetrzne czesci 1 i 3 sa wzgledem siebie równo¬ legle. Wartosc pomiarowa zadana tej miary na¬ stawnej okresla odstep obu plaszczyzn, który to odstep mozna regulowac przez przesuwanie dwóch klinów wzgledem siebie. W tym celu w cze¬ sci 1 wykonane sa dwa otwory A, w których osa¬ dzone sa. tulejki prowadnicze 5, prowadzace dwie sruby 7 zaopatrzone w glówki 6. W czesci 3 wy¬ konane sa dwa otwory 8 na nakretki 9, w któ¬ re wkrecone sa sruby 7.Miedzy glówkami 6 a tulejkami 5 znajduja sie sprezyny 10, utrzymujace czesci 1 i 3 w do¬ cisku do czesci srodkowej 2. W tej czesci srod¬ kowej wykonane sa dwa podluzne otwory 11 u- mozliwlajace przesuniecie czesci srodkowej w kierunku podluznymv wzgledem obu pozostalych czesci, przy zachowaniu równoleglosci obu plasz¬ czyzn pomiarowych wzgledem siebie.Jak wynika z fig. 2, mozna otrzymac rózna grubosc miary koncowej nastawnej przez prze¬ suniecie czesci srodkowej 2. Przy przesuwaniu czesci 2 wzgledem czesci 1 i 3 w lewo (fig. 2) grubosc miary koncowej zwieksza sie, przy prze¬ suwaniu zas w prawo — zmniejsza sie, przy czym czesc 1 i 3 sa zawsze utrzymywane sprezy¬ nami 10 w stanie docisku do czesci J?. Najlepiej jest Wykonac miare koncowa tak, ze róznica mie¬ dzy najmniejsza a najwieksza wartoscia pomia¬ rowa uzyskana przy pomocy tej miary posiada te sama wielkosc, co najmniejszy odstep pomia¬ rowy, jaki mozna uzyskac za pomoca stalych ply¬ tek przynaleznych do zespolu pomiarowego, np. 0,1 mm. Miara nastawna moze obejmowac gra¬ nice, np. 9,95 — 10,05 mm. Jezeli chce sie zasto¬ sowac zespól pomiarowy do mierzenia np. gru¬ bosci 15,532 mm, zestawia sie stale plytki w kom¬ binacji o grubosci, np. 5,5 mm z miara nastawna o grubosci 10,032 mm. Gdyby stosowalo sie tylko stale plytki pomiarowe, otrzymaloby sie odpo¬ wiednia wartosc pomiarowa przez zestawienie, np. trzech plytek stalych o grubosci 1,002 mm, 1,03 mm i 13,S mm. W pierwszym z wymienio¬ nych przykladów potrzeba jedynie dwóch miar, a w ostatnio wymienionym — trzech. Za pomoca wiec jednej plytki stalej o grubosci 5,5 mm oraz miary nastawnej a grubosci 10—01,08 mm mozna odtworzyc wszystkie wartosci pomiarowe miedzy 15,45—15,55 mm z odstepami np. co 0,001 mm.Przy zastosowaniu zespolu pomiarowego wedlug wynalazku nie potrzeba wiec stosowac wielu ko¬ sztownych plytek o odstepach pomiarowych rze¬ du 0,001 mm lub 0,01 mm lecz jedynie plytki o odstepach pomiarowych równych dziesietnym czesciom mm, np. 1,0, 1,1, 1,2 mm.Miare nastawna przedstawia sie najlepiej za pomoca urzadzenia przedstawionego na fig. 4— 7. Urzadzenie to sklada sie z dwóch czesci 12 i 13, z których czesc 13 jest przesuwna w czesci 12 i jest w niej przytrzymywana od dolu plyta 1U stale przymocowana do czesci 12. Czesc 13 jest zaopatrzona na dwóch koncach w prostopadle ra¬ miona 15, czesc zas 12 jest zaopatrzona w dwie — 2 —pary ramion 16. Ramiona 15 poruszaja sie w -szczelinach 17 czesci 12.Sruba 18, osadzona obrotowo w wystepie ply¬ ty lA, jest wkrecona w czesc 13. Przez krecenie sruba 18 mozna przesuwac czesc 13 w jednym i drugim kierunku w czesci 12. Nastawienie mia- jcy koncowej, np. dla grubosci podanej poprzed¬ nio, wynoszacej 15,532 mm, odbywa sie za pomo¬ ca odpowiedniego znanego aparatu wskazniko¬ wego o dostatecznej dokladnosci. Najpierw na- .stawia sie aparat za pomoca stalych plytek na najblizsza dziesietna czesc milimetra, czyli w przypadku omawianym nastawia sie tak, ze jest rzecza wiadoma, jaka podzialka na skali przed¬ stawia wartosc 15,5 mm.Nastepnie wklada sie miare koncowa nastaw¬ na w urzadzenie do przestawiania, a mianowicie w ten sposób, ze czesc srodkowa 2 znajduje sie miedzy ramionami 15, podczas gdy czesci zew¬ netrzne 1 i 3 znajduja sie miedzy ramionami IB..Nastawna miare koncowa wsuwa sie, najlepiej w polozeniu lezacym, jak pokazano na fig. 3, ra¬ zem z urzadzeniem do przestawiania oraz z plyt¬ ka 19 o grubosci 5,5 mm w aparat wskaznikowy (czujnik). Przez krecenie sruby 18 przesuwa sie czesc 13 z jej ramionami 15 wzgledem czesci 12.Ramiona 15 naciskaja na klinowa czesc srodko¬ wa 2 miary nastawrnej, przesuwajac te czesc wzgledem czesci zewnetrznych 1 \ 3. Przestawia¬ nie trwa tak dlugo, dopóki aparat 20 nie wskaze odchylki 0,032 mm w kierunku dodatnim, przy czym caly zespól wskazuje zadana wartosc 15,532 mm. Pierwotne nastawienie dokladne apa¬ ratu wskaznikowego jest najlepiej dokonywane ^a pomoca kombinacji plytek, nie nalezacych do zespolu warsztatowego, podlegajacego szybkiemu scieraniu sie. x Miara nastawna koncowa, przedstawiona na Tysunku, jest wykonana z trzech czesci. Mozna ja oczywiscie wykonac równiez z wiekszej liczby czesci lub tylko z dwóch czesci, odpowiadajacych czesciom 2 i 3. . * Jako aparat wskaznikowy mozna, oczywiscie, stosowac kazdy aparat, którego zakres odpowia¬ da odstepowi pomiarowemu, dajacemu sie uzy¬ skac za pomoca stalych plytek przynaleznych do zespolu pomiarowego. PL