Nanoszenie na plan zmierzonych w terenie odleglosci i katów na podstawie notatnika i szki¬ ców polowych bez wyliczenia wspólrzednych • punktów, co czesto ma zastosowanie przy pomia¬ rach o niewielkiej dokladnosci, np. pomiarach lesnych, klasyfikacji gruntów, jak równiez przy . sporzadzaniu zarysów pomiarowych, dokonywalo sie dotychczas przy uzyciu ekierek, katomierza, podzialki i cyrkla. Czynnosci te zwiazane ze sto¬ sowaniem tylu przyrzadów wymagaja wiele cza¬ su. , Przyrzad wedlug wynalazku ma na celu u- nikniecie powyzszej wady. Sklada sie on z dwóch listw, przesuwnych wzgledem siebie pod katem ?prostym i zaopatrzonych kazda w cztery naj- R czesciej uzywane skale to jest 1 : 1000, 1 : 2000, 1 : 2500, 1 : 500, z suwaka przesuwnego wzdluz jednej listwy, oraz z katomierza zespolonego z ta listwa przy pomocy sprzegla zaopatrzonego w noniusz.Na rysunku fig. 1 przedstawia widoE przy¬ rzadu z góry, fig. 2 — widok boczny suwaka.. ¦ .• Przyrzad posiada listwe a z przymocowana do jej konca ramka c obejmujaca te listwe i sluza¬ ca jako zatrzym dla' suwaka"b, przesuwnego wzdluz listwy, oraz jako podstawka, utrzymuja¬ ca listwe a w malym odstepie ponad planem. Na drugim koncu listwy a osadzona jest nasadka d utrzymujaca druga listwe g przesuwna wzgle¬ dem listwy a, w polozeniu prostopadlym do tej listwy a.'Drugi koniec listwy g zaopatrzony jest w nasadke h. Obie nasadki d i h sluza do utrzy¬ mywania listw w niewielkim odstepie od planu.Ramka c jest polaczona z listwa a za pomoca dwóch srub ci i przytrzymuje za pomoca srubk' c_ sprzeglo e, którego czesc lukowa jest zaopatrzo¬ na w noniusz oraz w zeberko, wchodzace w lu¬ kowy rowek katomierza /, zaopatrzonego na dol¬ nej powierzchni w trzy nózki. Na górnej po-. wierzchni katomierza znajduja sie dwie podzial¬ ki od 0° — 90° i od.90° — 0° zaznaczone róz¬ nymi kolorami, a na srodku umieszczony jest gu¬ ziczek /i dó przesuwania katomierza. Na obu kra¬ wedziach podluznych listw zaznaczone sa podzial¬ ki, a na powierzchniach czolowych — kolorowe linie ukosne, ulatwiajace dokladne odezwanie podzialki na listwie a przy pomocy bocznej kra¬ wedzi suwaka b i podzialki na listwie g przy po¬ mocy bocznej krawedzi nasadki d. Suwak (fig. 2) jest zaopatrzony w dwie pionowe rurki j[t \srktórych osadzone jest jarzemko k oparte na sprezynce m oraz podtrzymujace trzonek t zao¬ patrzony w olówek lub inny narzad piszacy. Do • przesuwania suwaka sluza uchwyty b\. Przy przesuwaniu suwaka po nacisnieciu jarzemka k narzad piszacy kresli linie w niewielkiej odleg¬ losci od krawedzi listwy a. Do przytrzymywania suwaka w polozeniu unieruchomionym wzgledem planu przy przesuwaniu listwy a wzgledem su¬ waka sluza guziczki o umieszczone w suwaku po obydwu jego stronach i pozostajace pod dziala¬ niem sprezynek, wypychajacych je w góre po u- staniu nacisku.Do nanoszenia plarlów bez wyliczenia wspól¬ rzednych uzywa sie przyrzadu wedlug wynalaz¬ ku bez listwy g. W celu naniesienia na plan zmie¬ rzonych odleglosci i katów przyrzad, którego 0J noniusza pokrywa sie z 0°' katomierza, ustawia sie tak, aby brzeg listwy a pokrywal sie z wy¬ kreslona na planie linia pólnoc—poludnie. Su¬ wak przesuwa sie na poczatek listwy i przez na¬ cisniecie jarzemka znaczy sie punkt, który lezy na linii pólnoc—poludnie i oznacza poczatek pierwszego boku. Przytrzymujac katomierz w polozeniu nieruchomym wzgladem planu, przesu¬ wa sie listwe a tak, aby 0° noniusza wskazywa¬ lo zadany kat pólnocy na katomierzu. Na listwie a odmierza sie suwakiem w przyjetej skali zmie¬ rzona dlugosc i znaczy sie w tym miejscu punkt.Nastepnie przystepuje sie do naniesienia drugie¬ go pomiarowego kata i boku. W tym celu przy¬ ciska sie suwak do planu a listwe wraz z kato¬ mierzem przesuwa sie wzgledem suwaka az do oparcia sie o suwak brzegu nasadki d. Nie zwal¬ niajac suwaka doprowadza sie 0° katomierza do * pokrycia sie z 0° noniusza. Zwalnia sie suwak, a na przycisnietym do planu katomierzu, prze¬ suwajac listwe a, odmierza sie dany kat, a na¬ stepnie wzdluz tego kierunku odmierza.sie dlu¬ gosc drugiego boku, powtarzajac te czynnosc az do zamkniecia sie poligonu. Przy nanoszeniu dlu¬ gosci czesto zajsc moze przypadek, ze mierzona wielkosc nie miesci sie na dlugosci listwy a.?Wtedy po odmierzeniu calej podzialki listwy a u- nieruchomia sie suwak wzgledem planu, listwe z katomierzem przesuwa sie do zetkniecia z su¬ wakiem, zwalnia sie suwak i odmierza nim na podzialce listwy a reszte dlugosci. Przy nano¬ szeniu wspólrzednych punktów poligonowych na plan o wykreslonej siatce kwadratów mozna po¬ slugiwac sie przyrzadem wedlug wynalazku po odlaczeniu katomierza / i sprzegla e. Przyrzad - umieszcza sie tak, aby listwa g pokrywala sie z pionowa linia siatki. Wszystkie wspólrzedne, 'które znajduja sie w kwadracie zawartym mie¬ dzy ramionami listw, sa nanoszone przy tym po¬ lozeniu przyrzadu. Po przycisnieciu -listw// g do ;planu odmierza sie rzedna przy pomocy bocznej krawedzi nasadki d przesuwajac listwe a, a na listwie a odmierza sie odcieta przy pomocy su¬ waka i wyznacza sie dany punkt przez nacisnie¬ cie jarzemka k. Przy nanoszeniu wspólrzednych znajdujacych sie w nastepnych kwadratach na¬ lezy odpowiednio ukladac listwy na liniach siat¬ ki. Podobnie mozna przy uzyciu zespolu listw od¬ czytywac wspólrzedne punktów zaznaczonych na planie.Wykreslajac tuszem plan narysowany olów¬ kiem, stosuje sie listwe a z suwakiem i ramka c przy czym olówek zastepuje sie grafionem lub lejkiem. v PL